1 апрель
Апрель | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2024 шо |
ХӀара йаззам бу Ӏиданах лаьцна лаьцна. Беламан де лаьцна, хьажа 1 апрель (маьӀнаш).
Ӏиданаш а, иэсан денош а
Хьажа кхин а: Категори:1 апрелан Ӏиданаш
Дуьненайукъара
- Беламан де (Ӏовдалчеран де)
- Дуьненайукъара олхазарийн де
Къаьмнийн
Иран — Исламан Республикин Иранан де (1979).
Кипр — Ингалсан колонизаторшна дуьхьала маршонан къовсам болийна де.
Сан-Марино — Керла Капитанан-Регентан дарж йукъадаккхар.
КЪАР — Доьзалан де.
Япон — Мияко одори (бӀаьстенан хелхаран фестиваль).
Хьехархойн
- Макаренко Антон Семёновичан иэсан де (13.03.1888 — 1.04.1939).
Динан
Католицизм
- Греноблан епископан Шатонёфан Хьюн[en] иэс, (1132);
- Сардийн Мелитон иэс ( 180 гергга);
- Ӏазапхочун Теодорин иэс;
- аббатан Валарикан[en] иэс (622);
- Арман Келлахан (Цельсан йа Целестинан)[en], архиепископан иэс (1129);
- Жильберан[en], Кейтнессан епископан иэс (1245);
- сийлахь Теудриган иэс.
- Аквитанин Алиенорин иэс
Православи[1][2]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/SofiaSlutsk.jpg/100px-SofiaSlutsk.jpg)
- Ӏазапхойн Хрисанфан а, Дарьян а, цаьрца трибун Клавдийн а, цуьнан зудчун, кӀентийн Иасонан а, Мавран а, пресвитеран Диодоран а, диаконан Марианан а иэс (283 шо);
- Ӏазапхочун Руман Панхарийн иэс (302 шо гергга)[3];
- ша саннарг йоцу Пскован-Печерин Вассин иэс ( 1473 шо гергга);
- ша саннарг воцу Комельски Иннокентийн, (Волошоски) иэс (1521 шо);
- нийса лела Софиян, Слуцкан стун иэс (1612 шо);
- дохковаьллачу Блинов Иоаннан иэс (1933 шо);
- ша саннарг йоцу Ӏазапхочун монахиня Матронин (Алексеевин) иэс (1938 шо);
- ша саннарг воцу Дайбабан Симеонан (1941 шо);
- ша саннарг воцу Пскован-Печерин Симеонан (1961 шо);
- Марйаман суьрташ долу жӀараш йазйар:
- «Дог дашар», Смоленскаян (1103);
- «Аз есмь с вами, и никтоже на вы» (Леушинскаян).
Хиламаш
Хьажа кхин а: Категори:1 апрелан хиламаш
XIX бӀешо кхачале
- 286 — руман императоро Диоклетиана Максимиан Геркулийн цхьаьна урхалла дан йуьззина бакъонаш йелла, урхалла дан дӀайелла Руман империн малхбузен регионаш.
- 325 — диъ шо долу Чэн-динан шен дегара Мин-дигара Цзинь империн Ӏарш кхаьчна.
- 457 — Майориан руман император кхайкхина.
- 527 — византин императоро Юстин I-чо шен вешин кӀант Юстиниан I-ниг шеца цхьаьна урхалча а хӀоттийна кхайкхийна хин волу император.
- 568 — Лангобардаш Италин чубахаран йуьхьиг.
- 998 — французийн паччахьан некъийн дас Гуго Капета паччахьалла шорйархьама шен кӀантана Роберт II Беркатесийдолчунна йалийна Сусанна Италихойн.
- 1269 — Гданан хӀордйистан элас Мстивой II-гӀачо вассалан байӀат дина Бранденбурган маркграфашна.
- 1340 — данихойн къоман турпалхочо Эббесен Нильса корта баьккхина немцой Данера сардалан Герхард III-гӀачун цуьнан вуьжучу цӀа чохь.
- 1545 — хӀокху заманан Боливи махкахь детин рудникаш дӀайиллинчул тӀаьхьа кхоьллина Керлачу Дуьненан уггаре йаккхийчех шахьар Потоси.
- 1572 — хӀордан гёзаша дӀалаьцна нидерландийн Зеланди провинцера Брилле шахьар, цунах сигнал хилира Нидерландашкара испанин колонин олаллин дуьхьала дерриг къоман гӀаттамна.
- 1579 — йиллина Виленан университет.
- 1625 — испанин-португалин тӀеман экспедицис Салвадор-да-Баия схьайаьккхина Голландин Вест-ХӀиндин компанегара.
- 1734 — Луйсбургехь (Керла Шотланди) дӀайиллина Канадехь хьалхара маяк (локхалла 24 метр).
- 1778 — керлаорлеанан бизнесмено Поллок Оливерана (инг. Oliver Pollock) дагайенина долларан билгало — $.
XIX бӀешо
- 1803 — французийн правительство ца магадо рузманна тӀехь йоцу цӀераш тахка.
- 1808 — император Александр I-чо гуттаренна а Финлянди Россех тохар кхайкхийна.
- 1828 — Петарбухехь даздарца хӀоттийна Исакъан килсан хьалхара богӀам, цуьнан бух чу йоьллина иэсан мидал.
- 1853 — АЦШн гӀала Цинциннатих хуьлу дуьххьарлера алапа лун цӀе йайаран белхалой.
- 1875 — Ингалсан «Таймс» газето дуьненахь дуьххьара зорба тоьхна хенан хӀоттаман прогнозан.
- 1877 — дуьххьара оьрсийн маттахь Мариински театрехь хӀоттийна опера «Аида».
- 1889 — Чикагохь йохка хӀоттийна дуьххьарлера пхьегӀаш йуьлу машен, иза йина Кокрейн Джозефинас.
- 1890 — бельгера мухажиро Ван Депуле Шарла (нидерл. Charles Van Depoele) АЦШхь йаьккхина хьалхара троллейбусан патент.
- 1891 — исбаьхьалча Гоген Поль МагӀселера Таити новкъа ваьлла.
XX бӀешо
- 1901 — XX бӀешеран хӀордан бохамех уггаре баккхийчех цхьаъ: туркойн кема «Аслана» тӀулгаш тӀе хина доьхна ЦӀен хӀорд чохь; бохамехь велла 180 стаг[4].
- 1902 — америкин накхаршлелорхочо Хеддон Джеймса (инг. James Heddon) патент йаьккхина дуьненахь дуьххьарлерачу чӀаралоцучу «The „Dowagiac“ Casting Bait» воблеран.
- 1918
- Кхоьллина Йоккха Британин хӀаваан ницкъаш.
- Альбертан провинцехь (Канада) тӀеоьцусь «Малар дӀадоккху закон».
- 1919 — Гропиус Вальтера дӀайиллина архитектурин ишкол Баухаус.
- 1923 — 5 шо зама йукъадоьллучул тӀаьхьа йуха арахеца долийна «ЦӀе» журнал.
- 1924 — Йина путчан белхан кхел кхайкхийна. Гитлер Адольфан кхелйина пхи шо Ландсберг гӀопера набахтехь даккха.
- 1925 — Къудс-ГӀалахь йиллина «Жуьгтийн университет».
- 1925 — Ленинградехь Губсуьдехь кхоьллина Криминологин кабинет (Ӏалашо – зулахой а, зуламалла а Ӏамор)барам 300 стаг сов[5].
- 1926 — де Сент-Экзюпери Антуана зорба тоьхна шен хьалхара дийцар «Пилот».
- 1931 — Ленинан цӀарах оьздангаллин ГӀала схьайиллина
- 1931 — ГӀирмин медицинин институтехь йешна дуьххьарлера лекцеш (и де лдм кхоьллина де лору).
- 1933 — нацистийн Германехь дӀахьо дерриг къоман цхьаьна дийнан жуьгтийн фирмийн а, туьканийн а бойкот.
- 1936 — советийн соьман курс европин валютин тӀе ориентаци йина.
- 1937 — «Грознефтестрой» трест болхбан йолаелла
- 1937 — Йоккха Британис Британин ХӀиндин йукъара арайаьккхира Бирма.
- 1938 — Швейцарехь хилира йеша къаьхьуон дуьххьарлера шуьйра презентаци.
- 1939 — Испанера гражданийн тӀом чекхбалар. Франкос кхайкхабо шен буьззина толам.
- 1940 — Нью-Джерсехь дуьххьара гойту электронан микроскоп.
- 1946 — посёлок Саров хаьржина хьалхара советийн хоьънан центран йолу меттиг, хин йолу «Арзамас-16». ХӀинца — федералан хоьънан центр «Российн эксперименталан физикин Ӏилманан-талламан институт» (Нижегородски область).
- 1948 — Фарерийн гӀайренашна автономи йелла Данех.
- 1955 — ЭОКАс йолийна Йоккха Британин дуьхьала тӀеман кампани Ӏалашо йара Кипр Желтойчоьх дӀатохар.
- 1960 — хьалахецна спутник TIROS-1[en], цуо дуьххьара космосера телевизион гайтина.
- 1966 — Сенегалехь дӀайоьллу дуьненахь дуьххьарлера африкин говзаллин дуьненайукъара фестиваль.
- 1969 — Цийчоьнан компартин IX гуламо кхайкхадо «оьздангаллин революци» чекхйалар.
- 1969 — Новороссийскехь йолийна троллейбус лела.
- 1970 — президента Никсон Ричарда ца магийна радиохь а, телевизионехь а тонкийн сурсатийн реклама.
- 1972 — Intel компанис гайтина микропроцессор 8008.
- 1976 — Джобс Стива, Возняк Стива, Уэйн Рональда кхуллу Apple Computer Company.
- 1979
- Март чекхболуш йинчу дерриг халкъан референдуман жамӀашца, аятолла Хомейнис Иран исламан республика кхайкхийна.
- Берийн канал Nickelodeon гайта долийна АЦШ берриг махкахь.
- 1981
- 1984 — америкин музыкахо Гэй Марвин вийна шен дас шен 45 шо кочуш.
- 1985 — йохка йолийна дуьххьарлера легенда хила серера Air Jordan кроссовкаш.
- 1987 — америкахо Ньюмен Стивена[en] чекхдаьккхина диъ шо хьалха долийна дуьненна гуонах некъ бар, оцу деа шарахь гӀашша чекхваьлла 36 200 км йукъаметтиг, хилла пхеа континентан тӀера 20 махкахь.
- 1994 — кхулу компьюьтрен арахецаралла литературин «Оьрсийн редакци», цуо контракт на до Microsoft Pressца.
- 1995 — гайта ОРТ.
- 1997
- президент Ельцина куьг йаздина омранна российн «чинахой» даймешхкан автомобилаш тӀехь бен лелар бац аьлла. И ойла дагайаийтна керла хӀоттийначу вице-премьера дарже Борис Немцовс
- Японехь арарайаьлла хьалхара кийсиг аниме «Покемон».
- тӀеххьара перигелий кометан Хейла — Боппа.
- 1999 — Канадехь Къилбаседа-Малхбузен махках схьакъастийна мохк Нунавут.
XXI век
- 2001 – Нидерлашдашкахь йина цханасте-боршаллина бракаш.
- 2002 — Нидерландшкахь цхьацца хьолашкахь бакъао йелла эвтанази йан.
- 2003— кхайкхийна хин йолу приватизаци уггаре йоккхачу французийн авиакомпанин Air France».
- 2003 — японин жӀаьала-робот динчо Aibo Масахиро Фудзитас (Masahiro Fujita) Sony лабораторера дакъа лаьцна волу керла гуманоид SDR-4X II, кхулушш вист хилла дӀахьедарца мегар дац уьш лело девнехь, Ӏиракъехь масасала.
- 2004 — Граждански авиацин Федеральни урхалло йелла дуьххьара лицензи орбитин тӀе ваха – доалахь долу урхалла ден космосан кемаенахь «SpaceShipOne».
- 2004 — дӀайиллина пошт Gmail Google компанис.
- 2009 — Албани а, Хорвати а НАТОх дӀакхетта.
- 2016 – болабелла тӀом Ламананан Карабахехь, бевза деадийнан тӀом санна
Бина
Хьажа кхин а: Категори:Бинарш 1 апрелехь
XIX бӀешо кхачале
- 1431 — Франсуа Вийон (бакъ йолу фамили Монкорбье; велла 1463), французийн поэт.
- 1578 — Уильям Гарвей (велаа 1657), ингалсхойн лор, анатом, хӀокху заманан физиологи а, эмбриологин а бухбиллинарг.
- 1697 — Антуан-Франсуа Прево (велла 1763), французийн йаздархо.
- 1730 — Соломон Гесснер (велла 1788), швейцарийн поэт а, исбаьхьалча а.
- 1750 — Гуго Коллонтай (велла 1812), полякийн публицист а, Серлонан муьрере йукъараллин гӀуллакххо.
- 1753 — Жозеф Мари де Местр (велла 1821), французийн йукъалаллин, пачхьалкхан гӀуллакххо, публицист а, динан философ, граф.
- 1776 — Софи Жермен (йелла 1831), французийн зуда-математик а, механик а.
XIX век
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/N.Gogol_by_F.Moller_%281840%2C_Tretyakov_gallery%29.jpg/100px-N.Gogol_by_F.Moller_%281840%2C_Tretyakov_gallery%29.jpg)
- 1809 — Николай Гоголь (велла 1852), прозаик, драматург, емалча, поэт, публицист, оьрсийн литературин классик.
- 1815 — Отто фон Бисмарк (велла 1898), хьалхара канцлер Германийн империн (1871—1890).
- 1831 — Альберт Анкер (велла1910), швейцарин исбаьхьалча а, график а.
- 1837 — Хорхе Исаакс (велла 1895), колумбин йаздархо, политик, салти.
- 1840 — Илларион Прянишников (велла 1894), оьрсийн исбаьхьалча-передвижник, хьехархо, академик.
- 1860 — Сергей Реформатский (велла 1934), оьрсийн советийн химик-органик, металлоорганикин синтезан говзанча, ССРС ӀА член-корреспондент.
- 1865 — Рихард Зигмонди (велла 1929), австрин-мажарчоьнан а, немцойн а химик, Нобелан совгӀатан лауреат (1925).
- 1866 — Ферруччо Бузони (велла 1924), италихойн композитор, пианист-виртуоз, хьехархо, дирижёр.
- 1867 — Юзеф Балзукевич (велла 1915), полякийн исбаьхьалча.
- 1868 — Надежда Забела-Врубель (йелла 1913), оьсийн йеканча, исбаьхьачин М. А. Врубелан зуда.
- 1868 — Эдмон Ростан (велла 1918), французийн поэт, драматург, юрист, Французийн академин декъашхо, «Сирано де Бержерак», «Орлёнок», кхечу а пьесийн автор.
- 1870 - Таштемир Эльдарханов (велла 1934) — хьехархо, халкъан депутат, политикин белхало, серлонча.
- 1873 — Сергей Рахманинов (велла 1943), оьрсийн композитор, пианист, дирижёр.
- 1875 — Ричард Горацио Эдгар Уоллес (велла 1932), ингалсхойн йаздархо, киносценарист, драматург, журналист, фильманна «Кинг-Конг» сценарийн автор.
- 1876 — Розалия Землячка (йелла 1947), российн революционер, советийн пачхьалкхан а, партийн а гӀуллакххо.
- 1878
- 1879 — Илья Шатров (велла 1952), оьрсийн тӀеман музыкант, капельмейстер, композитор («Маньжурин гунаш тӀехь»).
- 1882 — Поль Анспах (велла 1981), бельгийн фехтовальщик, олимпийн чемпион.
- 1883 — Лон Чейни (велла 1930), америкин театран а, кинон а актёр, режиссёр, сценарист.
- 1885 — Уоллес Бири (велла 1949), америкин театран а, кинон а актёр, "Оскар совгӀатан лауреат".
- 1887 — Леонард Блумфилд (велла 1949), америкин моттхуург.
- 1898 — Уильям Джеймс Сидис (велла 1944), америкин вундеркинд.
- 1899 — Рубен Симонов (Бакъ фамили Симонянц; велла 1968), актёр, Вахтаговн цӀарах театран коьрта режиссёр, хьехархо, ССРС халкъан артист.
XX бӀешо
- 1901 — Уиттекер Чемберс (велла 1961), америкин журналист а, советийн талламча а.
- 1905
- Олег Жаков (велла 1988), киноактёр а, кинорежиссёр а, ССРС халкъан артист.
- Эмманюэль Мунье (велла 1950), французийн философ-персоналист.
- Мария Смирнова (йелла 1993), советийн кинодраматург (сценареш: «Бабнаш», «Йуьртан хьехархо», кхин йерш а.).
- Пол Хэзлак (велла 1993), Австралин инарла-губернатор (1969—1974).
- Гастон Эйскенс (велла 1988), бельгин политик, кхузза Бельгин премьер-министран даржехь хилла 1940-гӀа — 1970-гӀа шешашка кхаччалц.
- 1906 — Александр Яковлев (велла 1989), советийн авиаконструктор, академик ССРС ӀА, кеманаш ЯК серин динарг.
- 1908 — Абрахам Маслоу (велла 1970), американский психолог, один из лидеров гуманистической психологии.
- 1910 — Сергей Анохин (велла 1986), советийн пилот-зеделларг, Советски Союзан Турпалхо.
- 1919 — Джозеф Эдвард Мюррей (велла 2012), америкин хирург-трансплантолог, Нобелан совгӀатан лауреат (1990).
- 1920
- 1921 — Андре Стиль (велла 2004), французийн йаздархо, Сталинан совгӀатан лауреат.
- 1922 — Сергей Алексеев (велла 2008), советийн йаздархо, российн йаздархо, берийн дийцарийн автор.
- 1926 — Энн Маккефри (велла 2011), америкин йаздархо-фантаст.
- 1927 — Жак Майоль (велла 2001), французийн хинбухавоьдург, дуьххьара дуьненахь хин буха вахнарг 100 м кӀорге.
- 1928
- 1929 — Милан Кундера, чехийн а, французийн а йаздархо-прозаик.
- 1930 — Хорен Абрамян (велла 2004), театран а, кинон а актёр, театран режиссёр, хьехархо, ССРС халкъан артист.
- 1933 — Клод Коэн-Таннуджи, французийн физик, Нобелан совгӀатан лауреат (1997).
- 1934 — Владимир Познер, советийн, америкин, россин журналист, теле- а, радио- а хьалхелелорирг
- 1939 — Геннадий Бортников (велла 2007), театран, кинон, радион советийн российн актёр, РФ халкъан артист .
- 1940 — Вангари Маатаи (йелла 2011), кенийн йукъараллин гӀуллакххо, Нобелан совгӀатан лауреат (2004).
- 1943
- Марио Ботта, швейцарийн архитектор.
- Пётр Зайченко (велла 2019) советийн а, российн а актёр театран а, кинон а РФ хьакъ долу.
- 1944 — Владимир Крайнев (велла 2011), советийн а, российн а, немцойн а пианист, хьехархо, ССРС халкъан артист.
- 1947 — Анатолий Днепров (велла 2008), советийн а, америкин а, российн а беканча, музыкант, композитор, поэт-йишйаккхархо.
- 1950 — Билли Карри, ингалсан музыкант, эшалрийн автор, «Ultravox» тобана клавишник.
- 1953 — Барри Зонненфельд, америкин кинорежиссёр, оператор, продюсер, актёр.
- 1954 — Джефф Поркаро (велла 1992), америкин вотанча, композитор, продюсер, один из основателей рок-группы «Toto».
- 1959
- Хельмут Дукадам, румынин футболист, «Стяуа» кевнахо, йиъ пенальти йухатоьхна европин чемпиониийн кедехь 1986 шарахь.
- Марина Яковлева, советийн а, российн а актриса.
- 1961 — Серджо Скариоло, италихойн баскетболан тренер.
- 1963 — Флемминг Давангер, норвегин кёрлингхо, олимпийн чемпион (2002).
- 1964 — Скотт Стивенс, канадин хоккеист, Канадин кад баьккхинарг (1991), кхузза Стэнли кад баьккхинарг.
- 1965 — Ольга Дроздова, советийн а, российн а актриса театран а, кинон а РФ халкъан артистка.
- 1966 — Александр Сладков, российн тӀеман журналист, башха корреспондент ДИП «Вести» ЙПТРК.
- 1971 — Святослав Ещенко, российн забарча, театран а, кинон а актёр, хабаран жанран артист.
- 1973 — Анна Карин Зидек, шведийн биатлонист, олимпийн чемпион (2006), дуненан чемпион (2007).
- 1975 — Магдалена Малеева, болгарин теннисхо, хилла йоьалгӀа дуьненан ракетка.
- 1976 — Кларенс Зеедорф, нидерландин футболист а, тренер а.
- 1978 — Анамария Маринка, румынин кинон а, телевизионан а актриса.
- 1982 — Андреас Торкильдсен, норвегин цамзакхоссархо, шозза олимпийн чемпион (2004 а, 2008 а).
- 1983 — Сергей Лазарев, российн беканча а, актёр а, телехьалхелелорг а.
- 1986
- Ирен Вюст, нидерландин конькеш хохкург, 6-зза олимпийн чемпион, дуккха дуьненан а, Европин а чемпион.
- Monatik (Дмитрий Монатик), украинин беканча, хелхарча, хореограф, композитор, эшарийн автор.
- 1987 — Дин Цзюньхуэй, цийн снукерсах ловзархо.
- 1988
- Брук Лопес, америкин баскетболхо.
- Робин Лопес, америкин баскетболхо.
- 1992 — Дэн Линьлинь, цийн гимнастка, шозза олимпийн чемпион.
- 1997 — Эйса Баттерфилд, ингалсхойн актёр.
Белла
Хьажа кхин а: Категори:Белларш 1 апрелехь
XIX бӀешо кхачале
- 1404 — Суздалан Евфимий (вина 1316), Спасо-Евфимийн монастырьйиллинарг а, сийлахь Оьрсийн православин килсан архимандрит а.
- 1548 — Сигизмунд I Къенаниг (вина 1467), литвахойн сийлахь эла, полякийн паччахь (1506 шарахь дуьйна).
- 1602 — Фаччини Пьетро (вина 1562), италихойн исбаьхьалча.
XIX бӀешо
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Alexander_Mozhayskiy.jpg/100px-Alexander_Mozhayskiy.jpg)
- 1802 — Дюплесси Жозеф (вина 1725), французийн исбаьхьалча-портретхо.
- 1856 — Вигель Филипп (вина 1786), оьрсийн йаздархо-мемуархо, Бессарабин вице-губернатор.
- 1863 — Штейнер Якоб (вина 1796), швейцарин математик, хӀокху заманан синтетикин геометри йиллинчех цхьаъ.
- 1865 — Паста Джудитта (йина 1798), италихойн оперин йишлакхархо.
- 1890 — Можайский Александр (вина 1825), оьрсийн кхоллархо, контр-адмирал.
XX бӀешо
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Makarenko.jpg/100px-Makarenko.jpg)
- 1906 — Хетагуров Коста (вина 1859), поэт, хӀирийн литературин бухбиллинарг.
- 1915 — Аберт Иоганн Йозеф (вина 1832), немцойн композитор а, капельмейстер а.
- 1917 — Джоплин Скотт (вина 1818), афроамерикин композитор а, пианист а.
- 1918 — Ренненкампф Павел тоьпаш тоьхна (вина 1854), оьрсийн тӀеман гӀуллакххо, дошлошкара инарла.
- 1922 — Карл I (вина 1887), Австрин-Мажарчоьнан тӀаьхьара император (1916—1918).
- 1926 — Калмыкова Александра (йина 1850), оьрсийн революционер, йукъараллин гӀуллакххо.
- 1939 — Макаренко Антон (вина 1888), советийн хьехархо а, йаздархо а.
- 1947
- 1962 — Гельдерод Мишель де (вина 1898), бельгин йаздархо а, драматург а.
- 1965 — Рубинштейн Элена (йина 1872), хьуьнарча, АЦШхь, Францехь, Йоккха Британехь косметикин асанаш йехкинарг а, туьканийн машанаш бехкинарг а.
- 1966
- 1968 — Ландау Лев (вина 1908), советийн физик, ССРС ӀА академик, Нобелан совгӀатан лауреат (1962).
- 1976 — Эрнст Макс (вина 1891), франкин-германин исбаьхьалча, скульптор.
- 1977 — Осенев Владимир (вина 1908), советийн актёр, РСФСР халкъан артист.
- 1981
- 1984 — Гэй Марвин (вина 1939), америкин йишлакхархо, аранжировщик, музыкахо-мультигӀирсхо, эшарийн автор а, музыкин продюсер а.
- 1985 — Тоидзе Ираклий (вина 1902), гуьржийн советийн суртдиллархо а, график а.
- 1987 — Попов Владимир (вина 1930), советийн исбаьхьалча а, мультипликацин кинон режиссёр а, сценарихо а.
- 1991
- 1992 — Сергеев Константин (вина 1910), балетан артист, балетмейстер, хьехархо, ССРС халкъан артист.
- 1994 — Дуано Робер (вина 1912), гӀараваьлла французийн суьрташдохург.
- 1997 — Байтеряков Николай (вина 1923), Удмуртин халкъан поэт.
- 1998 — ша шена тоьхна велла Розз Уильямс (винчу хенахь Роджер Ален Пейнтер; вина 1963), америкин музыкахо, «Christian Death», «Shadow Project», кхин а тобанийн декъахо.
XXI бӀешо
- 2002
- 2006 — Мазурок Юрий (вина 1931), оперин йишлакхархо (баритон), ССРС халкъан артист.
- 2008 — Дёмин Лев (вина 1923), советийн а, российн а малхбалейовзархо, дуьненайукъара журналист, историк.
- 2010 — Робертс Генри Эдвард (вина 1941), америкин инженер-электронщик, персоналан компьютеран «да».
- 2014 — Жак Ле Гофф (вина 1924), французийн историк-медиевист.
- 2015
- Леннон Синтия (йина 1939), британин музыкахочун Леннон Джонан хьалхара зуда.
- Мисао Окава (йина 1898), японера дукхайаьхнарг, дуьненан уггаре къена йахархо.
- 2016 — Томпсон Патрисия (йина 1926), америкин философ а, йаздархо а, Маяковский Владимиран йоӀ.
- 2017 — Евтушенко Евгений (вина 1932), оьрсийн советийн поэт а, прозаик а, ССРС а, РФ а Пачхьалкхийн совгӀатийн лауреат.
- 2018 — Давыдов Иван (вина 1918), советийн пачхьалкхан гӀуллакххо, ССРС махлелоран министран гӀовс (1969—1987).
- 2019 — Макинтайр Вонда (йина 1948), америкин йаздархо-фантаст.
- 2022 — Яковлева Александра (йина 1957), советийн а, российн а театран а, кинон а актриса, кинорежиссёр а, йукъараллин-политикин гӀуллакххо.
Хьажа кхин а
1 апрель
Билгалдахарш
- ↑ 1 апреля 2017 года(ТӀе цакхочу хьажорг). Православие и мир, православный календарь, 2018 г.
- ↑ Старый стиль, 19 марта, Новый стиль 1 апреля, воскресенье Архивйина 2018-03-28 — Wayback Machine. Православный церковный календарь
- ↑ Иэс святого мученика Панхария // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. VII: Март, День 19.
- ↑ Курушин М., Непомнящий Н. Великая книга катастроф Архивйина 2016-02-07 — Wayback Machine — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2006. стр. 333
- ↑ Шерих Д. Ю. «Городской месяцеслов. 1000 дат из прошлого Санкт-Петербурга, Петрограда, Ленинграда.» К 290-летию Санкт-Петербурга. Издательство «Петербург — XXI век». 224 с., тираж 30000 экз. ISBN 5-85490-036-X