Azorín
Azorín | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() ![]() | |||||||||||
1919ko ekainaren 9a - 1920ko urriaren 2a Barrutia: Sorbas
1918ko martxoaren 4a - 1919ko maiatzaren 2a Barrutia: Sorbas
1916ko urriaren 5a - 1918ko urtarrilaren 10a Barrutia: Sorbas
1914ko martxoaren 4a - 1916ko martxoaren 16a Barrutia: Ponteareas
1907ko maiatzaren 6a - 1910eko apirilaren 14a Barrutia: Purchena | |||||||||||
Bizitza | |||||||||||
Jaiotza | Monòver, 1873ko ekainaren 8a | ||||||||||
Herrialdea | ![]() | ||||||||||
Lehen hizkuntza | gaztelania | ||||||||||
Heriotza | Madril, 1967ko martxoaren 3a (93 urte) | ||||||||||
Familia | |||||||||||
Ezkontidea(k) | Julia Guinda de Urzanqui (en) ![]() | ||||||||||
Hezkuntza | |||||||||||
Heziketa | Centre educatiu privat Escola Pia Sant Antoni (en) ![]() Salamancako Unibertsitatea | ||||||||||
Hizkuntzak | gaztelania | ||||||||||
Jarduerak | |||||||||||
Jarduerak | eleberrigilea, idazlea, kazetaria, literatura-kritikaria, saiakeragilea, antzerkigilea eta politikaria | ||||||||||
Jasotako sariak | ikusi
| ||||||||||
Influentziak | Miguel Unamuno eta Ángel Ganivet | ||||||||||
Kidetza | Real Academia Española Real Academia Galega | ||||||||||
Mugimendua | 98ko Belaunaldia | ||||||||||
Izengoitia(k) | Azorín eta Cándido | ||||||||||
Genero artistikoa | saiakera eleberria drama | ||||||||||
![]() ![]() |
Jose Augusto Trinidad Martínez Ruiz —ezagunagoa Azorín ezizenaz— (Monóvar, Espainia, 1873ko ekainaren 8a - Madril, Espainia, 1967ko martxoaren 2a) gaztelaniazko idazlea izan zen. 98ko Belaunaldiko prosa idazle handienetakoa zen, eleberrigilea, saiakeragilea eta bere garaiko Espainiako literatura kritiko garrantzitsuenetarikoa. Bi gai nagusi agertzen dira behin eta berriro Azorínen lanetan: denbora iheskorrari buruzko gogoetak eta ikuspegien nagusitasuna. Lirismoz beteriko prosa da Azorínena, jario astitsukoa eta esaldi laburrekoa.
Bizitza
Zuzenbide ikasketak egin zituen, baina bizitza guztian kazetaritzan aritu zen. 1904tik aurrera Azorín ezizenaz izenpetu zuen (hasierako eleberrietako protagonistaren izena). Gaztetan, talde anarkistekin harremanak izan zituen; baina, mende aldaketarekin batean, eta Ramiro de Maezturekin eta Pío Barojarekin Hiruen Taldea osatu ondoren, kontserbadore bilakatu zen, eta zenbait aldiz diputatu hautatu zuten. Nolanahi ere, Azorínen ideia politikoek gorabehera franko izan zuten: Lehen Mundu Gerran Frantziaren aldekoa izan zen, Primo de Riveraren diktadura bultzatu zuten intelektual bakarrenetakoa, Errepublikaren aldekoa 1931n eta Francoren altxamenduaren aldeko 1939an.
Idazlanak
Azorínen lanean hiru atal bereiz daitezke: saiakera, eleberria eta antzerkia:
- Saiakera sail batean Espainiako bizitzaren irudiak eta oroipenak biltzen ditu: Los pueblos (1905), La ruta de Don Quijote (1905), Castilla (1912), Una hora de España (1924), etab. Beste sailean literatura saiakerak biltzen dira: Lecturas españolas (1912); Clásicos y modernos (1913); Al margen de los clásicos (1915); Los clásicos redivivos. Los clásicos futuros (1945), eta abar.
- Azorínen eleberrigintza oso berezia da: haren eleberriek ia ez dute argumenturik, giroen lotura edo pertsonaien euskarri soila baino ez dira. Izenburu batzuk: La voluntad (1902), Antonio Azorín (1903), Las confesiones de un pequeño filósofo (1904), Don Juan (1922), Doña Inés (1925), El escritor (1941), María Fontán (1943), Salvadora de Olbena (1944)..
- Antzerkiaren alorrean sinbolismoaz baliatu zen —Lo invisible (1928), Angelita (1930)—, arrakasta handirik gabe.
Azorín, zineman
- Badaezpada: El vecino afectuoso (2007); Pello Varela (zuzendari), Txema Blasco eta Rafa Martín (aktore).
Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
![]() ![]() | Artikulu hau Espainiako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
Kanpo estekak
- (Gaztelaniaz):Jose maria Urkia Etxabe: "El mundo vasco en Azorín", Noticias de Gipuzkoa, 2023ko abuztuaren 1a.
Datuak: Q443403
Multimedia: Azorín / Q443403