Hodod
in Roemenië ![]() | |||
---|---|---|---|
![]() ![]() | |||
Situering | |||
District (județ) | Satu Mare | ||
Kernen | Hodod, Nadișu Hododului, Giurtelecu Hododului, Lelei | ||
Historische regio | Transsylvanië | ||
Coördinaten | 47° 24′ NB, 23° 1′ OL | ||
Algemeen | |||
Oppervlakte | 76,88 km² | ||
Inwoners | 3199 (35,8 inw./km²) | ||
Hoogte | gemiddeld 259 m | ||
Politiek | |||
Burgemeester | Francisc Balog | ||
Overig | |||
Postcode(s) | 47 155 | ||
Netnummer(s) | +40 59 | ||
Eerste vermelding | 1210 | ||
Website | comunahodod.ro | ||
Detailkaart | |||
![]() | |||
Ligging in het district (județ) Satu Mare | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Hodod%2C_hoofdstraat.jpg/260px-Hodod%2C_hoofdstraat.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/1997_zv_0111_Hodod.jpg/260px-1997_zv_0111_Hodod.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Kloten_Utca%2C_Nadi%C5%9Fu%2C_Romania.jpg/260px-Kloten_Utca%2C_Nadi%C5%9Fu%2C_Romania.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Giurtelecu.jpg/260px-Giurtelecu.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/1997_zv_0094_Lelei.jpg/260px-1997_zv_0094_Lelei.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Biserica_de_lemn_din_Lelei.jpg/260px-Biserica_de_lemn_din_Lelei.jpg)
Hodod (Hongaars: Hadad, uitspraak: [hɒdɒd]?, Duits: Kriegsdorf) is een landelijke Roemeense gemeente in het district Satu Mare, Roemenië, met 3.199 inwoners. Hodod ligt in de historische regio Transsylvanië.
De gemeente Hodod omvat vier dorpen:
Roemeens (endoniem)[1] | Hongaars (exoniem)[1] | Duits (exoniem)[1] |
---|---|---|
Hodod[2] | Hadad[2] | Kriegsdorf[2] |
Giurtelecu Hododului | Hadadgyőrtelek | Wüst Jörgen, Georgius |
Nadișu Hododului | Hadadnádasd | Ungarisch Rohrdorf, Rohrfeld |
Lelei | Lele | Lellen |
Geografie
De gemeente Hodod ligt in het uiterste zuidoosten van het district Satu Mare aan weg nummer DJ196[3] en grenst in het westen aan de gemeente Bogdand, in het noorden aan het district Maramures en in het oosten en zuiden aan het district Sălaj. Etnografisch maakt de gemeente deel uit van de Hongaarstalige streek Szilágyság.
De gemeente ligt in de heuvels van Codru, 10 km westelijk van Cehu Silvaniei en 70 km ten zuiden van Satu Mare, de hoofdstad van het district Satu Mare.
Geschiedenis
Tot 1940
De eerste vermelding van Hodod is van 1210, terwijl Nadișu Hododului vermeld wordt sinds 1205. Lelei wordt vanaf 1330 vermeld, Giurtelecu Hododului vanaf 1378.
De stad behoorde tot het koninkrijk Hongarije en was onderdeel van het vorstendom Transsylvanië. In 1399 wordt een kasteel genoemd, het dorp behoorde toen toe aan de familie Kusalyi Jakcs. Hodod verkreeg de status van stad in 1482.
Hodod wordt door koning Rudolf II van Habsburg aan de familie Wesselényi[4] gegeven aan wie het tot de 20ste eeuw behoort. Het kasteel werd vroeg in de achttiende eeuw vernietigd. Na de opstand van Frans II Rákóczi werd de stad weer van de Wesselényi's afgenomen.
De familie Wesselényi bouwde een groot kasteel in barokke stijl. Na het uitbreken van de pest werd de immigratie van Duitse kolonisten bevorderd. Van 1744 tot 1751 riep Baron Franz Wesseleny 30 families van Baden-Durlach en Zwitserland naar zijn landgoed in Kriegsdorf (Hadad). In de jaren daarna komen meer immigranten uit Duitstalige gebieden naar Kriegsdorf.[5][6] In 1880 telt Kriegsdorf 479 Duitse inwoners.
Na de Ausgleich (Oostenrijks-Hongaars Compromis van 1867) verdwijnt het Oostenrijkse Rijk, evenals het vorstendom Transsylvanië. In 1876 is het koninkrijk Hongarije onderverdeeld in comitaten. Hodod maakt nu deel uit van het comitaat Szilágy (Szilágy vármegye). Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog verdwijnt het Oostenrijks-Hongaarse Rijk en de stad wordt onderdeel van Groot-Roemenië in het Verdrag van Trianon. Hodod ligt vanaf dat moment in het district Sălaj.
1940-1945
In 1940 wordt Hodod naar aanleiding van de Tweede Scheidsrechterlijke Uitspraak van Wenen tot 1944 geannexeerd door Hongarije.
In mei 1944, worden de Joden verzameld in het getto van Satu Mare.[7][8] Op 19, 22, 26, 29, 30, 31 mei en 1 juni van dat jaar worden ze gedeporteerd naar Auschwitz.[9][10][11]
Over het lot van de Roma is weinig bekend[12][13][14]
Met de aftocht van het Duitse leger in 1944 verlieten veel Duitsers Hodod. In 1945 zijn 43 Duitsers uitgezet naar de Sovjet-Unie.[15]
Na 1945
Na de Tweede Wereldoorlog wordt Hodod in de Vrede van Parijs (1947) weer Roemeens.
Bij de administratieve hervorming van het land in 1968 wordt de stad onderdeel van het district Satu Mare waartoe het tot op heden behoort.
Tijdens het communistische regime, vooral in de tachtiger jaren, emigreerden veel Duitsers.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/1rightarrow_blue.svg/15px-1rightarrow_blue.svg.png)
Bevolking
Er waren op dat moment 1189 huishoudens en 1450 woningen.
Na de Tweede Wereldoorlog zijn er geen inwoners als Joods geregistreerd. In 1900 telde Hodod 139 Joodse inwoners, bij de volkstelling in 1930 waren dit er 145.[17][18]
Inwonertallen per dorp (volkstelling 2002)[16]
- Giurtelecu Hododului: 816
- Hodod; 912
- Lelei: 662
- Nadișu Hododului: 809
Religie
In 2002 is de religieuze samenstelling van de gemeente als volgt:[16]
- Gereformeerden: 60,26%
- Orthodoxen: 27,57%
- Baptisten: 7,87%
- Pinksterbeweging: 1,71%
- Rooms Katholieken: 0,84%
- Zevendedagsadventisten: 0,56%
Taal
De officiële taal is het Roemeens. In Hodod, Nadișu en Lelei wordt overwegend Hongaars, gesproken. In Giurtelecu spreekt men hoofdzakelijk Roemeens. De Roma spreken het Romani (taal van de Roma, zigeuners). Een kleine minderheid spreekt Duits.
Etnische minderheidsgroepen (Hongaren, Zwaben) voelen zich vaak in de eerste plaats naar hun etniciteit en in de tweede plaats Roemeens. In dorpen met overwegend Hongaarse inwoners is het beleefd om tegenover Hongaren de Hongaarse plaatsnamen (Hadad, Hadadgyőrtelek, Hadadnádasd, Lele) te gebruiken en tegenover Roemenen de Roemeense (Hodod, Lelei, Giurtelecu Hododului, Nadișu Hododului). Dit geldt bijvoorbeeld ook voor titels zoals "burgemeester" (Hongaars: polgármester; Roemeens: primar).
In termen van buitenlandse talen, spreekt een deel van de bevolking Engels, Frans, en Duits. Historisch gezien was Frans de leidende taal voor de studie; tegenwoordig is het Engels zodat de ouderen in Roemenië Frans spreken en de jongeren Engels.
Politiek
De gemeenteraad van Hodod telt 11 raadsleden. Bij de lokale verkiezingen van 27 september 2020 is Francisc Balog (UDMR) herkozen tot burgemeester[19]
Partij | Aantal raadsleden |
---|---|
Democratische Unie van Hongaren in Roemenië Uniunea Democrată Maghiară din România (UDMR) | 8 |
Nationaal-Liberale Partij Partidul Național Liberal (PNL) | 1 |
Sociaaldemocratische Partij Partidul Social Democrat (PSD) | 1 |
Red Roemenië-Unie Uniunea Salvați România (USR) | 1 |
(Niet alle partijen zijn landelijk opererende partijen.)
Onderwijs
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/File0069X_Lelei_School.jpg/260px-File0069X_Lelei_School.jpg)
In Hodod is een basisschool[21] met dependances in de dorpen Nadișu, Giurtelecu en Lelei. Roemeense kinderen hebben een leerplicht van hun 6e tot hun 16e jaar. Van 6 tot 14 jaar (Groepen één tot acht ) zit de jeugd op de basisschool.
Het Roemeense onderwijssysteem[22] is als volgt ingedeeld:
- Scoala primară și gimnaziala - basisschool
- Liceu - Middelbare school
- Invățământ superior - Hoger onderwijs
Economie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/File0086_Hodod_markt.jpg/260px-File0086_Hodod_markt.jpg)
Landbouw
De economie van de gemeente is gebaseerd op landbouw (akkerbouw, veeteelt en bijenteelt).
Markt
In Hodod is elke eerste maandag van de maand een omvangrijke markt.
Historische plaatsen en monumenten
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/File0042_Hodod_Joodse_begraafplaats_2.jpg/260px-File0042_Hodod_Joodse_begraafplaats_2.jpg)
Kastelen
- Hodod, Wesselenyi kasteel, een van de blikvangers van de barokke stijl in het district Satu-Mare. Achttiende eeuw.[23][24]
- Hodod, Degenfeld kasteel. Eclecticitische architectuur. Negentiende eeuw.[23][24]
Kerkgebouwen
- Hodod, Evangelisch-Lutherse Kerk. Achttiende eeuw.[25][26]
- Hodod, Gereformeerde kerk,[27] Gotische architectuur. Vijftiende eeuw, geclassificeerd historisch monument.[25][28](Dit gebouw verkeert in slechte staat door instabiliteit van de bodem. De restauratie is stilgelegd[29]).
- Nadișu Hododului, Hervormde Kerk,[30] vijftiende eeuw, geclassificeerd historisch monument.[25]
- Giurtelecu Hododului, Orthodoxe Kerk.[25]
- Lelei, houten Orthodoxe Kerk van de Heilige Aartsengelen. 1870, geclassificeerd historisch monument.[25]
- Lelei, Hongaars Gereformeerde Kerk met houten toren[31] gebouwd in 1783 - 1788.[25][32]
Begraafplaatsen
Oostelijk van Hodod, verborgen tussen de velden en bosschages, is een Joodse begraafplaats.[9] Ook in Nadișu Hododului[10] en Lelei[11] zijn Joodse begraafplaatsen.
In Hodod is een Duitse begraafplaats.[33] Op deze begraafplaats is een gedenkplaat met de namen van 44 slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918).
Geboren in Hodod
- Mariska Ady (1888 - 1977), schrijver, dichter en nicht van Endre Ady
- Béla Kun (Lelei, 1886-1938), Hongaars politicus
- Virgil Măgureanu (Giurtelecu Hododului, 1941-), hoofd van de Roemeense inlichtingendienst van 1990 tot 1997
Interne links met betrekking tot bevolkingsgroepen
Externe links
- (ro) Internet-site gemeente Hodod
- Internet-site gemeente Hodod, pagina toerisme, geschiedenis en bezienswaardigheden (vertaling Stichting Barátok România)
- Kaart van het district Satu Mare (Roemeens)
- ↑ a b c Stichting Barátok România
- ↑ a b c (en) Genealogienetz. Gearchiveerd op 11 februari 2017.
- ↑ (en) Interessante plaatsen langs weg nr. DJ196. Gearchiveerd op 31 augustus 2017.
- ↑ (en) Miklós Wesselényi op de Engelstalig Wikipedia
- ↑ (de) (en) Heimatortsgemeinschaft Kriegsdorf-Hadad
- ↑ (de) Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde
- ↑ (en) engelstalige wikipedia; Satu Mare ghetto
- ↑ (en) The museum of the holocaust in northern Transylvania. Gearchiveerd op 14 oktober 2022.
- ↑ a b (en) IAJGS International Jewish Cemetery Project (Hodod)
- ↑ a b (en) IAJGS International Jewish Cemetery Project (Nadișu Hododului)
- ↑ a b (en) IAJGS International Jewish Cemetery Project (Lelei)
- ↑ Dit is onder andere te wijten aan het feit dat de Roma, in vergelijking met de Joden, slecht georganiseerd waren.
- ↑ Niet-Joodse slachtoffers van het naziregime
- ↑ Zigeunervervolging
- ↑ Kriegsdorf-Hadad.de, migratie Duitsers
- ↑ a b c (ro) Data Roemeense Volkstelling, 2002
- ↑ a b (hu) Culturele Bibliotheek - Budapest, volkstellingen 1850 tot 2002
- ↑ (en) JewishGen.org
- ↑ directe informatie van de gemeente Hodod
- ↑ (ro) prezenta.roaep.ro. Geraadpleegd op 11 maart 2021.
- ↑ (en) (ro) Lijst Roemeense scholen
- ↑ Roemeense onderwijssysteem
- ↑ a b (de) Lijst Roemeense kastelen
- ↑ a b (ro) Website District Satu Mare
- ↑ a b c d e f (en) (fr) (ro) Databank kerkgebouwen Roemenië
- ↑ (de) Kriegsdorf-Hadad.de, Kirche. Gearchiveerd op 30 juli 2023.
- ↑ (en) archive today, Hodod - The Calvinist Church
- ↑ (ro) Provincia Crișana, Biserica Reformata Hodod. Geraadpleegd op 5 mei 2024.
- ↑ (en) Gereformeerde kerk, bouwkundige staat. Gearchiveerd op 31 augustus 2017.
- ↑ (en) archive today, Nadișu Hododului - The Calvinist Church
- ↑ (en) (ro) webarchive.org Lelei, The Calvinist Church
- ↑ (ro) Houten kerken in Satu Mare
- ↑ (de) (en) Kriegsdorf-Hadad.de, Duitse begraafplaats
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/25px-Commons-logo.svg.png)