Łasin
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łasin (ujednoznacznienie). |
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
Ratusz w Łasinie (2014) | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | Łasin | ||||
Prawa miejskie | 1298-1833, | ||||
Burmistrz | Rafał Kobylski | ||||
Powierzchnia | 4,79 km² | ||||
Wysokość | 91,5 m n.p.m. | ||||
Populacja (31.12.2022) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna | +48 56 | ||||
Kod pocztowy | 86-320 | ||||
Tablice rejestracyjne | CGR | ||||
Położenie na mapie gminy Łasin ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu grudziądzkiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 0406034 | ||||
SIMC | 0983557 | ||||
Urząd miejski ul. Radzyńska 286-320 Łasin | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Łasin (niem. Lessen) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łasin, położone nad Jeziorem Łasińskim przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 16 z drogą wojewódzką nr 538.
W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa toruńskiego. Według danych GUS z 31 grudnia 2022 r. Łasin liczył 3080 mieszkańców[1].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Lasin_jezioro.jpg/200px-Lasin_jezioro.jpg)
Położona nad jeziorem osada istniała już w czasach panowania Bolesława Chrobrego. Potwierdza to pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin, która pochodzi z 1014. Prawa miejskie Łasin otrzymał od Krzyżaków w 1298. Nadania praw dokonał mistrz krajowy Meinhard z Querfurtu, który wydał przywilej na założenie miasta na prawie magdeburskim Janowi z Lasu (po łac. De Nemore). Krzyżacy otoczyli miasto murami, wałami i fosami, a przylegające do miasta jeziora i trzęsawiska naturalnie wzmacniały jego obronność. Podczas wojen Królestwa Polskiego z Krzyżakami Łasin był kilkakrotnie bezskutecznie oblegany przez Polaków (również pod wodzą króla Władysława Jagiełły). Pomimo zwycięstwa pod Grunwaldem Łasin nadal pozostał przy Zakonie. Dopiero w 1461 w dzień Wszystkich Świętych, kiedy to z uwagi na święto miasto nie posiadało należytej obrony, bramy stały otworem, a załoga była niekompletna miasto zostało zdobyte, obrabowane i spalone. Za panowania krzyżackiego Łasin należał do komturstwa (a później wójtostwa) rogozińskiego. Historycznie Łasin zaliczany jest do Ziemi Chełmińskiej.
Kalendarium
- 1014 – pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin
- 1298 – prawa miejskie na prawie magdeburskim
- 1306 – prawa miejskie na prawie chełmińskim
- 1455 – oddziały krzyżackie z Kwidzyna i Łasina napadły na Grudziądz i spaliły jego przedmieścia oraz spichrze.
- 1461 – Łasin powrócił do państwa polskiego
- 16 lipca 1526 – Zygmunt I Stary potwierdził przywileje nadane miastu za czasów krzyżackich
- 1628 – miasto zostało spalone przez Szwedów
- 16 kwietnia[2] 1719 – wielki pożar w mieście
- 1772 – na skutek I rozbioru Polski Łasin został przyłączony do Prus
- 1833 – utrata praw miejskich
- 1860 – odzyskanie praw miejskich
- 1886 – wybudowano linię kolejową łączącą Łasin z Gardeją
- 1892 – rozebrano mury miejskie
- 22 stycznia 1920 – powrót Łasina do Polski
- 1 września 1939, około godz. 11 – miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie.
- 26 stycznia 1945 – miasto zostało zdobyte przez Armię Czerwoną.
Zabytki
- kościół pw. św. Katarzyny, zbudowany w 1328 na miejscu dawnego drewnianego kościoła. Archiprezbiterialny. Wielokrotnie przebudowywany w okresie od XVII do XX wieku. Obecny kościół zbudowany jest z czerwonej cegły w stylu gotyckim. Wystrój kościoła jest renesansowo-barokowy z pierwszej połowy XVIII wieku. Na chórze znajdują się organy z pierwszej połowy XIX wieku. W XIX wieku została zbudowana drewniana dzwonnica o wysokości ok. 10 m. Umieszczone są w niej trzy dzwony odlane w Gdańsku (duży w 1719 i dwa mniejsze w 1739). Kościół nigdy nie posiadał dzwonnicy murowanej.
- wieża ciśnień (1893) przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Łasinie
- gmach magistratu miejskiego - ratusz (1900)
- Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej
- pomnik ofiar II wojny światowej pochodzących z Łasina i okolic zamordowanych przez Selbstschutz. Tzw. pomnik na „Magdalence” usytuowany na miejscu dawnego kościoła pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, który został zniszczony podczas drugiej wojny szwedzkiej w 1670.
Osobny artykuł: Niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939).
- Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej, istniejące przy miejscowej OSP Łasin[3].
- Kościół św. Katarzyny
- Klasztor SS. Karmelitanek Bosych
- Spichlerz
- Budynek Policji
- Ratusz
- Zabudowa miejska
Edukacja
- Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Kazimierza Jagiellończyka[4]
- Zespół Szkół Publicznych w Łasinie
- Szkoła Podstawowa
- Przedszkole Miejskie w Łasinie
- Przedszkole Miejskie w Łasinie
- Szkoła Podstawowa w Łasinie
- Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Łasinie
Sport
W 1961 powstał Ludowy Zespół Sportowy „Piast Łasin”[5]. Początkowo sekcja piłkarska uczestniczyła w rozgrywkach w klasie „B”. W sezonie 2013/2014 sekcja piłkarska występowała w grupie toruńskiej w klasie „A”, uzyskując awans do V ligi[6].
Sekcja tenisa stołowego w sezonie 2013/2014 uczestniczyła w rozgrywkach III ligi. 15 grudnia 2009 otworzono nowe boisko wybudowane w programie „Orlik 2012”.
Opieka zdrowotna
- Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej im. Macieja z Miechowa w Łasinie
- Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „MEDYK”
- Szpital w Łasinie
- Ośrodek Zdrowia w Łasinie
Bezpieczeństwo publiczne
- Komenda Miejska Policji w Grudziądzu Posterunek w Łasinie
- Ochotnicza Straż Pożarna w Łasinie
- Komenda Miejska Policji w Grudziądzu – posterunek w Łasinie
-
-
Religia
Na terenie miasta działalność religijną prowadzi Kościół rzymskokatolicki, do którego należy parafii katolickiej pw. św. Katarzyny, parafia należy do Diecezji toruńskiej. Łasin jest siedzibą dziekana Dekanatu Łasińskiego. Od 25.02.1995[7] roku Łasinie znajduje się klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych. Otrzymały one budynek klasztoru od sióstr Felicjanek (w Łasinie od 27 lutego 1922 roku[8]). W Łasinie znajdowały się również neogotycki kościół i cmentarz ewangelicki przy ulicy Starej 1[9][10][11] oraz cmentarz żydowski.
Demografia
Populacja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/cc54a1tvzy6wxzs34f29ipw2to5b4sa.png)
- Piramida wieku mieszkańców Łasina w 2014 roku[12].
Honorowi Obywatele Miasta
Zobacz też
- gromada Łasin
- Łasin-Wybudowanie
- Edward Kwiatkowski
- Stacja kolejowa Łasin
- Stacja kolejowa Łasin Pomorski
- Komisariat Straży Granicznej „Łasin”
- Placówka Straży Granicznej II linii „Łasin”
- Niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939)
Przypisy
- ↑ a b GUS, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 grudnia 2022 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2023-05-14] (pol.).
- ↑ "Geschichte des Graudenzer Kreises" Xaver Froelich
- ↑ OSP Łasin.
- ↑ News – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Łasinie. jagiellonczyklasin.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-31)]..
- ↑ „Łasin Historia 1298 Teraźniejszość 1998 Przyszłość XXI w.” – Urząd Miasta i Gminy Łasin 1998 r.
- ↑ „Awans do V ligi uzyskali już: Tor Laskowice, Czarni Nakło, Piast Łasin i Pomowiec Kijewo Król. Dąb Barcin jest o krok od awansu. Nadal w grupie drugiej ma 2 punkty przewagi nad Notecią Gębice.” źródło: http://www.pomorska.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20140608/PILKA22/140609308.
- ↑ HISTORIA NASZEJ FUNDACJI. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-14)].
- ↑ Strona parafii św. Katarzyny w Łasinie.
- ↑ Kościół ewangelicki w Łasinie.
- ↑ Pochodzenie ołtarza nie jest znane; przypuszczano, że może został przywieziony z Łasina, jednak byłby chyba zbyt nikły dla tamtejszego dość dużego kościoła, dziś już nieistniejącego..
- ↑ UMiG Łasin: Cmentarz ewangelicki przy ulicy Starej z 1 połowy XIX w..
- ↑ Łasin w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-09] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
Bibliografia
- Grudziądz i okolice. Przewodnik, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Biblioteka Miejska w Grudziądzu, Grudziądz, 1990
- Łasin Historia 1298 Teraźniejszość 1998 Przyszłość XXI w. Urząd Miasta i Gminy Łasin, 1998
Linki zewnętrzne
- Łasin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 595 .
- http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=1217&q=%C5%81asin&d=0&t=0
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Łasin
Miasto |
|
---|---|
Sołectwa |
|
Miejscowości niesołeckie |
|
Miejscowości nieistniejące |
|
- p
- d
- e
Miasta |
|
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Grudziądz
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta (1919–75) |
|
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|
- p
- d
- e
Miasta na prawach powiatu | |
---|---|
Miasta powiatowe | |
Miasta gminne do 8 tys. mieszkańców |
|
Miasta gminne powyżej 8 tys. mieszkańców |