Benedykt Kołyszko
Benedykt Kołyszko | |
Generał major | |
Data i miejsce urodzenia | 1750 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 16 kwietnia 1834 |
Przebieg służby | |
Główne wojny i bitwy | Wojna polsko-rosyjska |
Odznaczenia | |
![]() |
![Grób B. Kołyszko na Cmentarzu Łyczakowskim](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Lwow-Lyczakow-BenedyktKolyszko.jpg/266px-Lwow-Lyczakow-BenedyktKolyszko.jpg)
Benedykt Denis Kołyszko (ur. 1750 w Sewrukach(inne języki) na Wołyniu, zm. 16 kwietnia 1834[1] we Lwowie)[2] – uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, generał Wojsk Polskich Rzeczypospolitej, naczelny wódz powstania podolskiego w 1831.
Życiorys
Syn Józefa Kołyszki h. Kotwica, cześnika żmudzkiego od r. 1740, i Anny z Wierzbickich, podkomorzanki derptskiej[3]. Był bratem Aarona i Tomasza[4]. Uczył się w szkole pijarów w Międzyrzeczu[3].
W 1778 wstąpił do kawalerii narodowej, 16 marca 1784 awansował na chorążego, a 13 lutego 1788 na porucznika. Uczestniczył w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 awansując na majora, za bitwę pod Zieleńcami został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari.
Działał w sprzysiężeniu insurekcyjnym. Po wybuchu powstania kościuszkowskiego został mianowany 22 czerwca 1794 brygadierem, dowódcą II Ukraińskiej Brygady Kawalerii Narodowej. 17 września 1794 awansowany przez Tadeusza Kościuszkę na generała majora. Po upadku powstania wyjechał do Wenecji, ale wkrótce powrócił do kraju i pozostawał na uboczu, zajmując się gospodarstwem.
W 1809 włączył się do działań przeciw Austriakom, jednak do służby czynnej nie wszedł. Dopiero 5 maja 1831 powołany na naczelnika powstania podolskiego. Był także dowódcą oddziału powstańczego, który zebrał na Podolu i stoczył z nim kilka potyczek na jego obszarze i na terenie Ukrainy. Nie odniósł poważniejszych sukcesów, poniósł klęskę w decydującej bitwie pod Daszowem, wykazując brak kwalifikacji w nowych dla niego warunkach bojowych, choć mimo podeszłego wieku odznaczył się dużą odwagą.
26 maja 1831 przekroczył granicę Galicji i został internowany przez Austriaków. Wkrótce po zwolnieniu z internowania zmarł. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Przypisy
- ↑ Według innych źródeł 1751-1833: Encyklopedia PWN 1999
- ↑ F.Siemiątkowski Żołnierze kościuszkowscy na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kurier Lwowski 1917 nr 482 s. 9-10
- ↑ a b Jerzy Kowecki: Benedykt Denis Kołyszko h. Kotwica. [w:] iPSB [on-line]. Polski Słownik Biograficzny, t. XIII, s. 367. [dostęp 2023-12-05].
- ↑ Kasper Niesiecki: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J..... T. V. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, Breitkopf & Härtel, 1840, s. 163. [dostęp 2023-12-05].
Bibliografia
- K. Bauer – Wojsko koronne powstania kościuszkowskiego, Wyd. MON, Warszawa 1981
- M. Tarczyński – Generalicja powstania listopadowego, Warszawa 1980
- Henryk P. Kosk – Generalicja polska, tom I, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001, ISBN 83-87103-81-0
- Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 85
]