Białe Miasto (Tel Awiw)
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |||
![]() Dizengoff Plac 1940 | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Typ | kulturowy | ||
Spełniane kryterium | II, IV | ||
Numer ref. | 1096 | ||
Region[b] | Europa i Ameryka Północna | ||
Historia wpisania na listę | |||
Wpisanie na listę | 2003 | ||
Położenie na mapie Tel Awiwu ![]() | |||
Położenie na mapie Izraela ![]() | |||
![]() | |||
| |||
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Tel_Aviv_White_City_WHS.svg/200px-Tel_Aviv_White_City_WHS.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Bauhaus_Tel-Aviv_museum.jpg/220px-Bauhaus_Tel-Aviv_museum.jpg)
Białe Miasto (hebr. העיר הלבנה, Ha-Ir HaLevana) odnosi się do zgrupowania prawie 4 tys. budynków wzniesionych w stylu Bauhaus i międzynarodowym w mieście Tel Awiwie w Izraelu. Zostały one wybudowane w latach 30. XX wieku przez żydowskich architektów, którzy uciekli do Palestyny z nazistowskich Niemiec. W Tel Awiwie znajduje się największa na świecie liczba budynków wybudowanych w tym stylu. Zespół miejski Białego Miasta Tel Awiwu został umieszczony w 2003 na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, "wybijający się przykład planowania nowego miasta i architektury z wczesnego wieku XX, adaptowany do wymogów konkretnego kulturowego i geograficznego kontekstu"[1].
Historia
Tel Awiw został założony przez Żydów, którzy uciekając od ciasnoty i fatalnych warunków sanitarnych panujących w arabskiej Jaffie założyli pośród wydm dwa nieduże osiedla mieszkaniowe: Neve Tzadek (1886) i Neve Shalom (1890). Ich ambicją stało się stworzenie dużego miasta. Do stworzenia projektu zaproszono kilku urbanistów, którzy mieli wzorować się na angielskim mieście-ogrodzie. Ostatecznie wybrano rozwiązanie zaproponowane przez prof. Borisa Schatza[2].
Wczesna zabudowa Tel Awiwu składała się w większości z jednopiętrowych domów z dachami z czerwoną dachówką (wzniesionych w europejskim stylu). Pierwsze osiedle Neve Tzadek składało się z dwupiętrowych domów wzniesionych z piaskowca[1]. Szybki wzrost populacji miasta na początku XX wieku wymusił nieco chaotyczny rozwój miasta. Na przykład Allenby St., planowaną jako główną arterię w mieście biegnącą na osi północ-południe, skierowano w stronę wybrzeża tylko po to, aby ułatwić dojazd do nadmorskich kawiarenek[2]. W 1925 Patrick Geddes stworzył generalny plan rozbudowy miasta, oparty na strukturze nowoczesnych tras komunikacyjnych i zielonych bulwarów. Plan przyjęła w 1925 Rada Miejska pod przewodnictwem Meira Dizengoffa. Dwu i trzypiętrowe budynki wkomponowano wówczas w otoczenie zielonych bulwarów i publicznych parków. By zadośćuczynić symbolice żydowskiej, nową dzielnicę Neve Shanan zaprojektowano w kształcie siedmioramiennej menory[2].
W latach 20. i 30. do Palestyny napłynęli liczni żydowscy architekci, którzy uciekali z hitlerowskich Niemiec. Budynki przez nich zaprojektowane wzniesiono zgodnie z zasadami architektury szkoły Bauhaus i architekta Le Corbusiera. Obecnie w mieście znajduje się ponad 4 tys. budynków, wybudowanych w stylu Bauhaus.
Turystyka
Centrum Bauhaus organizuje dwa razy w tygodniu wycieczki z przewodnikiem, podczas których można poznać zabytki oraz architekturę Białego Miasta[3].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b UNESCO: The White City of Tel Aviv. [dostęp 2009-10-19]. (ang.).
- ↑ a b c Andrew Humphreys, Neil Tilbury: Praktyczny przewodnik: Izrael i terytoria palestyńskie. Wyd. 3. Bielsko-Biała: Pascal, 2000, s. 238-239. ISBN 83-87696-88-9. (pol.).
- ↑ Shaul: Zwiedzanie Placu Dizengoff. [w:] YnetNews [on-line]. 2 czerwca 2004. [dostęp 2010-04-19]. (hebr.).
Linki zewnętrzne
- UNESCO, Nomination file, World Heritage Centre
- Artlog: Bauhaus in Tel Aviv. artlog.co.il. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-27)].
- Site by Tel Aviv Municipality. white-city.co.il. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-04)].
- Photo gallery of Bauhaus style houses in Tel Aviv. telaviv4fun.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-26)].
- Bibliographies in Hebrew prepared by the Beit Ariela library: articles, books
- p
- d
- e
|
- Britannica: place/White-City-buildings-Tel-Aviv-Yafo-Israel