Brzegówka mała
Riparia paludicola[1] | |||
(Vieillot, 1817) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | jaskółki | ||
Rodzaj | Riparia | ||
Gatunek | brzegówka mała | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() Zasięg występowania brzegówki małej (Afryka) i jej podgatunków uznawanych przez niektórych za osobne gatunki – brzegówki madagaskarskiej (Madagaskar) i brzegówki szarogardłej (Azja) | |||
| |||
|
Brzegówka mała (Riparia paludicola) – gatunek małego ptaka z rodziny jaskółkowatych (Hirundinidae), występujący w środkowej, południowej i północno-zachodniej Afryce.
Systematyka
Systematyka tego gatunku jest nadal kwestią sporną. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia 7 podgatunków R. paludicola[4]:
- Riparia paludicola mauritanica – zachodnie Maroko.
- Riparia paludicola minor – Senegal i Gambia do północnej Etiopii.
- Riparia paludicola schoensis – środkowa Etiopia.
- Riparia paludicola newtoni – północno-wschodnia Nigeria i zachodni Kamerun.
- Riparia paludicola ducis – wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Kenia i północna oraz środkowa Tanzania.
- brzegówka mała (Riparia paludicola paludicola) – Angola do południowej Tanzanii i na południe do RPA.
- brzegówka madagaskarska (Riparia paludicola cowani) – Madagaskar. Autorzy Handbook of the Birds of the World podnoszą ją do rangi osobnego gatunku Riparia cowani[2].
Autorzy Kompletnej listy ptaków świata wliczają jeszcze do tego gatunku brzegówkę szarogardłą (R. p. chinensis)[5], zamieszkującą południową i południowo-wschodnią Azję, jednak Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny i autorzy Handbook of the Birds of the World uznają ją za osobny gatunek Riparia chinensis, obejmujący także podgatunek R. c. tantilla z Filipin[2][4][6].
Morfologia
Najmniejsza jaskółka w miejscu swojego występowania. Ubarwienie brązowobrunatne z ciemną głową i gardłem. Spód ciała szarobiały. Od brzegówki różni się brakiem wyraźnej ciemnej przepaski na piersi, jest też nieco jaśniejsza z wierzchu i ma słabiej wcięty ogon. Młode z jaśniejszymi brzegami piór na wierzchu.
- Średnie wymiary
Długość ciała: 11–12 cm[2]
Rozpiętość skrzydeł: 26–27 cm[2]
Masa ciała: 8–17 g[2]
Ekologia i zachowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Riparia_paludicola_MHNT224_Marrakech_HdB.jpg/200px-Riparia_paludicola_MHNT224_Marrakech_HdB.jpg)
- Biotop
Piaszczyste, gliniaste, wysokie brzegi rzek.
- Pożywienie
Niewielkie owady, które łowi w locie.
- Rozmnażanie
Rozmnaża się w dużych koloniach. Samica składa 2–4 jaja w norze wykopanej w stromym brzegu, a następnie wspólnie z samcem wysiaduje je ok. 17 dni.
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) stosuje ujęcie systematyczne według listy ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World[6] i od 2016 roku dzieli ten takson na trzy osobne gatunki, które klasyfikuje następująco[6]:
- brzegówka mała (R. paludicola) – gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); liczebność populacji nie została oszacowana, ptak ten jest pospolity na niektórych obszarach, np. w Maroku i Afryce Południowej, bardzo liczny w Afryce Wschodniej; trend liczebności uznawany za spadkowy[3]
- brzegówka madagaskarska (R. cowani) – gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); liczebność populacji nie została oszacowana; trend liczebności uznawany za spadkowy[9]
- brzegówka szarogardła (R. chinensis) – gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako szeroko rozpowszechniony i zazwyczaj pospolity; trend liczebności uznawany za spadkowy[10]
Przypisy
- ↑ Riparia paludicola, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e f Turner, A. & Kirwan, G.M.: African Plain Martin (Riparia paludicola). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-09)].
- ↑ a b Riparia paludicola, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2022-10-26]. (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Hirundinidae Rafinesque, 1815 – jaskółkowate – Swallows, martins (wersja: 2021-04-05). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2022-10-26].
- ↑ a b c HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 6.0b [online], lipiec 2022 [dostęp 2022-10-26] .
- ↑ LarsL. Jonsson LarsL., Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Muza, 2006, ISBN 83-7319-927-6 .
- ↑ LarsL. Svensson LarsL., KillianK. Mullarney KillianK., DanD. Zetterstrom DanD., Collins Bird Guide, 2009, ISBN 978-0-00-726814-6 .
- ↑ Riparia cowani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).
- ↑ Riparia chinensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – brzegówka szarogardła R. (p.) chinensis. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- SNL: brunstrupesandsvale