Buspas
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Curitiba_04_2006_03_RIT.jpg/220px-Curitiba_04_2006_03_RIT.jpg)
Buspas – pas ruchu dla autobusów wytyczony w celu usprawnienia transportu miejskiego, który spowalniają zatory drogowe. Zgodnie z ustawą o elektromobilności, od 22 lutego 2018 roku z buspasów mogą korzystać samochody elektryczne[1]; czasem korzystanie z buspasów przysługuje także w ramach carpoolingu (w niektórych polskich miastach kierowcom przewożącym co najmniej dwóch pasażerów[2][3][4]) oraz osobom prowadzącym taksówki, motocykle[5] i rowery, jednak w tym ostatnim przypadku takie rozwiązanie wywołuje liczne kontrowersje, gdyż ogranicza przepustowość buspasów, przez co nie służy ich pierwotnej funkcji (rower – z uwagi na niewielką szybkość – spowalnia jazdę autobusu). Buspasy są ważnym elementem szybkiej komunikacji autobusowej, będącej odpowiedzią na wyzwania stawiane publicznemu transportowi zbiorowemu, jak zakorkowane ulice (czy nawet zapaść komunikacyjna), przeciążone systemy komunikacji miejskiej i podmiejskiej czy zanieczyszczenie środowiska[6].
Funkcja
Buspasy dają pierwszeństwo autobusom w celu skrócenia czasu podróży w godzinach szczytu. Długość buspasów nie jest istotna – wystarczy, jeśli służą jako ominięcie punktu będącego zwykle źródłem zatoru, na przykład skrzyżowania. Niektóre miasta posiadają rozbudowane ich odcinki, często w ramach sieci szybkiej komunikacji autobusowej.
Buspasy tworzy się na drogach, które często są zatłoczone lub należą do ruchliwych tras autobusowych. Całe drogi można przekształcić na buspasy (np. Oxford Street w Londynie czy Fulton Street w Nowym Jorku), dopuszczając jedynie ruch autobusów, taksówek i samochodów dostawczych bądź włączyć do nich buspas w przeciwnym kierunku[7]. Niektóre buspasy są czynne w pewnych godzinach w ciągu dnia, zazwyczaj w czasie szczytu, normalnie zaś są do dyspozycji dla wszystkich pojazdów. Zdarza się, że buspas działa tylko w jednym kierunku, w którym zwykle odnotowuje się zwiększony ruch.
Buspasy mogą mieć oddzielną sygnalizację świetlną, dzięki której autobusy mają pierwszeństwo na skrzyżowaniach.
Historia
Według Amerykańskiego Stowarzyszenia Transportu Publicznego (American Public Transportation Association)(inne języki)[8] i Narodowej Bazy Transportowej (National Transit Database)[9] pierwszy na świecie buspas powstał w Chicago w 1939 roku.
W Europie pierwsze buspasy zostały wprowadzone w niemieckim Hamburgu w 1962. Wkrótce jego śladem podążyły kolejne niemieckie miasta, a w 1971 oficjalnie usankcjonowano buspasy w niemieckim kodeksie drogowym(inne języki). Specjaliści z innych krajów, m.in. Japonii, zastosowali podobne rozwiązania na przykładzie Niemiec. W styczniu 1964 buspas pojawił się na paryskiej ulicy quai du Louvre(inne języki), a pas w przeciwnym kierunku wprowadzono na pont de l’Alma w czerwcu 1966[10]. Pierwszy londyński buspas otworzono w lutym 1968 na moście Vauxhall Bridge. Do 1972 uruchomiono 149 km buspasów w 100 miastach państw OECD, ale sieć znacznie się rozrosła w kolejnych dekadach[11]. Pierwsza droga autobusowa w Stanach Zjednoczonych, El Monte Busway, powstała na odcinku między El Monte i Downtown w Los Angeles w 1974[12].
Buspasy w Polsce
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/PL_road_sign_D-12.svg/220px-PL_road_sign_D-12.svg.png)
Znaki informacyjne służące wydzielaniu pasu ruchów dla autobusów opublikowano już w czasach PRL, w Rozporządzeniu Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 9 sierpnia 1983 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.[13] W 1985 roku w Rozporządzeniu Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej z dnia 21 lutego 1985 r. w sprawie dodatkowych znaków i sygnałów dla kierujących tramwajami i trolejbusami ujęto nowe sygnalizatory dla kierujących trolejbusami oraz innymi pojazdami komunikacji publicznej poruszających się przeznaczonymi dla nich pasami ruchu[14].
Buspasy są pojęciem stosowanym oficjalnie w polskiej statystyce publicznej[15]. Od 2013 roku dane o długości buspasów w polskich gminach są gromadzone w Banku Danych Lokalnych[16].
W Warszawie pierwsze, krótkie odcinki buspasów uruchomiono w roku 1993[17]. Według danych za rok 2018, buspasy funkcjonowały w 35 polskich miastach[18].
Problemy
Wprowadzenie buspasów wiąże się z zajmowaniem istniejących pasów ruchu oraz ze zmniejszeniem wąsko rozumianej przepustowości dróg. Jest to jednak przepustowość liczona w liczbie pojazdów, a nie liczbie osób. Jest to skuteczne m.in., jeśli lokalne władze chcą połączyć elementy transportu publicznego z redukcją przestrzeni dla kierowców samochodów osobowych[19].
Buspasy mogą okazać się nieskuteczne, jeżeli nie jest egzekwowany zakaz parkowania na nich (np. na obszarach handlowych). W takich przypadkach autobusy muszą włączyć się do normalnego ruchu, co może doprowadzić do ich zatrzymania i dodatkowych opóźnień względem rozkładu jazdy. Przeznaczenie buspasa do prawoskrętów również ogranicza jego przepustowość.
Często poruszają się po nich nieuprawnione samochody, powodując mniejszą przepustowość ulic[20].
Sieci buspasów w wybranych miastach
Miasto | Państwo | Mieszkańców (mln) | Autobusy | Liczba mieszkańców na autobus | Buspasy (km) | Liczba autobusów na 1 km buspasów |
---|---|---|---|---|---|---|
Helsinki | Finlandia | 0,6 | 470 | 1238 | 44[21] | 11 |
Sydney | Australia | 4,3 | 1900 | 2260 | 90+[22] | 21 |
Santiago | Chile | 6,5 | 4600 | 1400 | 200[23] | 23 |
Londyn | Wielka Brytania | 7,5 | 6800 | 1100 | 240[24] | 28 |
Singapur | Singapur | 4,5 | 3775 | 1200 | 155[25] | 29 |
Seul | Korea Południowa | 10 | 7000 | 1428 | 282[26] | 32 |
Madryt | Hiszpania | 5,5 | 2022[27] | 2720 | 50[28] | 40 |
Bogota | Kolumbia | 6,7 | 1080[29] | 6200 | 84[29] | 45 |
São Paulo | Brazylia | 10,9 | 14 900[30] | 730 | 155[31] | 96 |
Hongkong | Chiny | 6,8 | 19 768[32] | 666 | 22[33] | 899 |
Na najbardziej ruchliwym buspasie w Stanach Zjednoczonych (Lincoln Tunnel w Nowym Jorku) w szczycie przejeżdża 700 autobusów na godzinę (średnio więc jeden autobus co 5 sekund)[34].
Autostrady
Państwo | Autostrada | Buspasy (km) | Odcinek |
---|---|---|---|
Korea Południowa | Gyeongbu Expressway | 137,4 | Hannam IC (Seul) – Sintanjin IC (Daejeon) |
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Buspas |
Przypisy
- ↑ Mandat za jazdę po buspasie? Nie przyjmuj! – stresujące spotkanie z policją [WIDEO 360°], „www.elektrowoz.pl”, 22 maja 2018 [dostęp 2018-06-04] .
- ↑ Uwaga kierowcy, zmiany na buspasach w Rzeszowie. nowiny24.pl. [dostęp 2012-01-09].
- ↑ Kraków. Od dzisiaj działa buspas na ul. Kamieńskiego. Ogromne korki. gazetakrakowska.pl. [dostęp 2017-03-10].
- ↑ Sosnowiec: w ciągu roku przebudowa ul. 3 Maja. slask.onet.pl. [dostęp 2017-03-10].
- ↑ The Use of Bus Lanes by Motorcycles. dft.gov.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-08-08)]. (z broszury brytyjskiego Ministerstwa Transportu).
- ↑ Mercedes-Benz Polska – Bus Rapid Transit (BRT) – Co to jest BRT?
- ↑ The Highway Code.
- ↑ Milestones in U.S. Public Transportation History. apta.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-07)]. (American Public Transportation Association).
- ↑ History of the NTD and Transit in the US. ntdprogram.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-12)]. (strona National Transit Database).
- ↑ Les zones bleues et les couloirs pour autobus (ze strony AMTUIR).
- ↑ Assessing travel time impacts of measures to enhance bus operations – Jepson, D.; Ferreira, L., Road & Transport Research.
- ↑ Los Angeles. mtc.ca.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-11)]. (Komisja Transportu Miejskiego San Francisco).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 9 sierpnia 1983 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych.Dz.U. z 1983 r. nr 50, poz. 224
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej z dnia 21 lutego 1985 r. w sprawie dodatkowych znaków i sygnałów dla kierujących tramwajami i trolejbusami Dz.U. z 1985 r. nr 15, poz. 62
- ↑ Buspasy w: Pojęcia stosowane w statystyce publicznej [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2022-02-20] .
- ↑ Adam Piotr Zając: Które miasto ma najwięcej buspasów? Co mówią dane GUS. transport-publiczny.pl, 2015-09-28. [dostęp 2022-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-02-20)].
- ↑ Konrad Majszyk: Ile buspasów – tyle czasów. ŻycieWarszawy.pl, 2018-08-30. [dostęp 2022-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-30)]. (pol.).
- ↑ Anna Cieślak: Buspasy w miastach coraz dłuższe. regiony.rp.pl, 2019-12-10. [dostęp 2022-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-02-20)].
- ↑ Get moving: Bus access, safety mean no end to rush-hour hassle – The New Zealand Herald.
- ↑ 1779 oszuści na buspasach – The New Zealand Herald, Tuesday 3 October 2006.
- ↑ HKL SUY D: 10/2009: Joukkoliikenteen luotettavuuden kehittämisohjelma.
- ↑ Bus lanes (ze strony Roads and Traffic Authority.
- ↑ Wolny Pas – The Economist, Thursday 7 February 2008.
- ↑ 2.19 Bus Services. cfit.gov.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-04-08)]. (z raporty brytyjskiej Komisji ds. Zintegrowanego Transportu.
- ↑ Putting the Commuter at the Centre (z mowy singapurskiego Ministra Transportu, 18 stycznia 2008.
- ↑ Transportation in Seoul for Sustainability. transport.dialogue.org.hk. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-02-16)]..
- ↑ EMT - Empresa Municipal de Transportes de Madrid, S.A. - Presentación [online], emtmadrid.es [dostęp 2021-05-31] [zarchiwizowane z adresu 2008-12-16] .
- ↑ Factsheet Madrid. uitp.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-11-16)]..
- ↑ a b [1] (oficjalna strona TransMilenio z Bogoty).
- ↑ Frota das linhas municipais de ônibus. www9.prefeitura.sp.gov.br. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-19)]. (strona lokalnego rządu São Paulo).
- ↑ Extensão dos corredores. www9.prefeitura.sp.gov.br. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-23)]. (strona lokalnego rządu São Paulo).
- ↑ Hong Kong The facts (ze strony Ministerstwa Transportu Hongkongu).
- ↑ Transport in Hong Kong > Public Transport > Buses. td.gov.hk. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-27)]. (ze strony Ministerstwa Transportu Hongkongu).
- ↑ ARC: Trans-Hudson Passenger Rail Tunnel; About<.