Coco Chanel
![]() | Ten artykuł dotyczy osoby. Zobacz też: inne oznaczenia tego nazwiska. |
![]() Coco Chanel w 1928 roku | |||
Data i miejsce urodzenia | 19 sierpnia 1883 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 10 stycznia 1971 | ||
Zawód, zajęcie | projektantka mody | ||
Narodowość | francuska | ||
| |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a0/Chanel_hat_from_Les_Modes_1912.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/CHANEL_N%C2%B05.jpg/220px-CHANEL_N%C2%B05.jpg)
Coco Chanel, właśc. Gabrielle Bonheur Chanel (ur. 19 sierpnia 1883 w Saumur we Francji, zm. 10 stycznia 1971 w Paryżu) – francuska projektantka, od 1915 roku rewolucjonizowała damską modę, lansując ubrania o prostych sportowych fasonach oraz pozbawione ozdób krótkie suknie, stając się na sześć dziesięcioleci ikoną paryskiej haute couture.
W 1921 roku stworzyła popularne do dziś perfumy – Chanel No. 5. Jej pomysły: sukienki i kostiumy z dzianiny, fryzury „na pazia”, golfy, biżuteria (długie sznury pereł, łańcuchy, plastikowa biżuteria), „mała czarna” (sukienka), spodnie – dzwony, prochowiec spotykały się z entuzjastycznym przyjęciem i uważane są za klasyczny kanon elegancji.
Życiorys
Gabrielle Bonheur Chanel urodziła się 19 sierpnia 1883 roku w małym miasteczku Samur (Saumur, Maine-et-Loire) jako druga nieślubna córka Alberta Chanel oraz Jeanne Devolle. W roku jej urodzenia rodzice wzięli ślub. Bonheur miała pięcioro rodzeństwa: dwie siostry – Julie (1882–1913) i Antoinette (ur. 1887) i trzech braci – Alphonse’a (ur. 1885), Luciena (ur. 1889) oraz Augustina (urodził się i zmarł w 1891). W 1895 roku osierociła ją matka, a ojciec zostawił rodzinę w krótkim czasie po tym zdarzeniu.
6 lat spędziła wraz z siostrami w sierocińcu w Aubazine, prowadzonym przez siostry Najświętszego Serca Marii gdzie nauczono ją szyć. Później przygarnęła ją ciotka, która doskonaliła jej umiejętności krawieckie.
W latach 1905–1908 występowała pod pseudonimem Coco jako piosenkarka w kawiarniach Moulins i Vichy, mimo iż nie potrafiła śpiewać, nadrabiała tańcem i temperamentem.
W roku 1913 założyła w Paryżu swój pierwszy sklep z kapeluszami i damskimi ubiorami. Od 1915 roku zaczęła lansować w nim odzież o charakterze sportowym jako ubranie do pracy. Trudności zaopatrzeniowe spowodowane wojną były bodźcem do zaprezentowania w 1916 roku kolekcji kostiumów z miękkiego dżerseju, uważanego dotychczas za dzianinę bieliźnianą[1]. W 1919 roku, już popularna, założyła dom mody (przy Rue Cambon) pod marką Chanel. Proponowany przez nią styl à la „skromna panienka”, propagujący ubrania wygodne na bazie dzianin, przyniósł szybko zainteresowanie bogatych i wpływowych klientek, zmęczonych obowiązującym gorsetem.
Finansowy sukces odniosła dzięki perfumom Chanel No. 5, które od początku promocji w 1922 roku zdobyły wielką popularność. W następnych 30 latach jej projekty modniarskie, podkreślające funkcjonalność i prostotę, zrewolucjonizowały przemysł odzieżowy. Przedsiębiorstwa Chanel zatrudniały na przełomie lat 20. i 30. około 3500 osób (m.in. dom mody – zajmujący już kilka kamienic przy Rue Cambon, laboratorium perfumeryjne, zakład tekstylny czy pracownia biżuterii artystycznej).
W 1939 roku Coco Chanel wycofała się z aktywnej działalności w świecie mody, zamykając swoją działalność na czas wojny. W 1940 roku uciekła przed niemiecką inwazją do Vichy, a następnie powróciła do Paryża, gdzie spędziła resztę wojny w hotelu Ritz, w towarzystwie wysoko postawionych Niemców, w tym dyplomaty – a zarazem jej kochanka – Hansa Günthera von Dincklage[2]. Według jednego z jej biografów, Hala Vaughana, kolaborowała w tym czasie z Abwehrą[3]. Po wyzwoleniu Francji przez aliantów, we wrześniu 1944 roku, została na krótko aresztowana, ale wypuszczono ją na wolność, między innymi dzięki protekcji Winstona Churchilla. Wówczas wyemigrowała do Szwajcarii. Powróciła w 1954 roku, proponując kostium składający się z prostego żakietu bez kołnierzyka, wykończonego plecionką, w zestawieniu ze spódniczką do kolan. Strój ten zdobył ogromną popularność.
Pomimo głośnych związków, m.in. z księciem Dymitrem Romanowem (od którego otrzymała ocalone z rewolucji październikowej rodzinne perły[4]) czy Paulem Iribe'em, Coco Chanel pozostała niezamężna. Zmarła w wieku 87 lat, 10 stycznia 1971 roku w Paryżu we Francji.
Kontrowersyjne aspekty życiorysu
Coco Chanel była uzależniona od narkotyków, a przez całe dorosłe życie wielokrotnie podkreślała swoje antysemickie poglądy. Pod koniec lat 30. zaangażowała się nawet w wydawanie periodyku o profilu narodowo-antysemickim (Le Temoin). Z kolei w trakcie wojny prowadziła starania mające na celu odebranie majątku jej dotychczasowym wspólnikom – żydowskiej rodzinie Wertheimerów – na mocy wprowadzonych przez nazistów ustaw antyżydowskich. Podejrzewana była również o działanie na rzecz niemieckiego wywiadu w 1945 roku. Zadeklarowała się pośredniczyć w negocjacjach między III Rzeszą a Wielką Brytanią w celu zawarcia separatystycznego pokoju na zachodzie[5].
Przypisy
- ↑ Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, O modach i strojach str. 257, 258, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002 ISBN 83-7384-216-0.
- ↑ HalH. Vaughan HalH., Coco Chanel. Sypiając z wrogiem, Marginesy, 23 października 2013, ISBN 978-83-63656-21-8 (pol.).
- ↑ Hal Vaughan, Sleeping with the Enemy. Coco Chanel’s Secret War, Alfred A. Knopf, 2011.
- ↑ Perły – Kojarzone z Coco Chanel i Audrey Hepburn [online], Galeria Miller Art, 9 marca 2010 [dostęp 2022-04-06] .
- ↑ B. Wołoszański,Tajna Wojna Hitlera, Warszawa 1997.
Bibliografia
- Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, O modach i strojach str. 257, 258 Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002 ISBN 83-7384-216-0.
- Christina Sanchez-Andrade, Coco, Świat Książki, Warszawa 2008.
- Hal Vaughan, Sleeping with the Enemy. Coco Chanel’s Secret War, Alfred A. Knopf, 2011.
- Chanel, the Couturier, Dead in Paris. [w:] The New York Times [on-line]. nytimes.com, 1971-01-11. [dostęp 2014-01-13]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona domu mody CHANEL (ang. • fr.)
- ISNI: 000000008377452X
- VIAF: 44296637
- ULAN: 500072500
- LCCN: n50036299
- GND: 118520075
- NDL: 00620478
- LIBRIS: tr5774gc3th392d
- BnF: 11896017q
- SUDOC: 026777738
- SBN: VEAV021097
- NKC: jn20000700756
- BNE: XX886281
- NTA: 069002487
- BIBSYS: 10079241
- CiNii: DA09689532
- Open Library: OL5607362A
- PLWABN: 9810607684805606
- NUKAT: n97025757
- J9U: 987007458081605171
- CANTIC: a10869542
- LNB: 000108891
- NSK: 000744934
- CONOR: 21872995
- BNC: 000528311
- ΕΒΕ: 109321
- BLBNB: 000630866
- KRNLK: KAC199604800
- LIH: LNB:V*294798;=BZ
- PWN: 3884697
- Britannica: biography/Coco-Chanel
- Universalis: gabrielle-chanel
- БРЭ: 4690181
- NE.se: coco-chanel
- SNL: Coco_Chanel
- VLE: coco-chanel
- Catalana: 0017348
- DSDE: Coco_Chanel
- Hrvatska enciklopedija: 11441