Dach
Dach – górna, najwyższa część budynku, mająca za zadanie przykrycie i osłanianie go przed wpływami atmosferycznymi.
Składa się on z konstrukcji nośnej i pokrycia. Konstrukcja w budynkach o średniej wielkości jest zazwyczaj wykonana z belek drewnianych, przy większych odległościach pomiędzy ścianami zewnętrznymi stosuje się konstrukcje stalowe, żelbetowe lub z drewna klejonego. Materiał pokrycia zależy od strefy klimatycznej, lokalnego stylu i architektury budynku. Używane są zarówno pokrycia tradycyjne, takie jak strzecha, gont czy łupek, jak i współczesne systemy pokryć zawierające membrany izolacyjne i warstwy wodoodporne. Kąt jego nachylenia również zależy od lokalnych uwarunkowań i projektu architektonicznego. W niektórych budynkach współczesnych istnieje niewielka różnica pomiędzy dachem a ścianą zewnętrzną, efekty takie uzyskuje się również przez użycie stropodachu.
Elementy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Po%C5%82a%C4%87_dachowa.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/11_kat9_archpol35_70_a.jpg/300px-11_kat9_archpol35_70_a.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/30_Rockefeller_Center_rooftop.jpg/300px-30_Rockefeller_Center_rooftop.jpg)
Główne części[2]:
- Warstwy dachu:
- więźba dachowa
- pokrycie
- podbitka
Części dachu:
- połać dachowa:
- krawędzie połaci:
- kalenica
- kosz, nazywany krawędzią koszową
- okap
- naroże dachowe
Elementy i urządzenia związane z dachem:
- komin
- wyłaz
- okno dachowe
- ława kominiarska
- instalacja odgromowa
- płotki (bariery) przeciwśniegowe
- odwodnienie dachu: wodę z opadów atmosferycznych, czy roztopionego śniegu odprowadza się z dachu na zewnątrz – przy pomocy rynien i rur spustowych – albo do wewnątrz – przy pomocy wpustów dachowych i rur spustowych usytuowanych wewnątrz budynku.
Konstrukcja nośna
Konstrukcja nośna dachu to te elementy, które przenoszą ciężar dachu na ściany budynku. W budynkach tradycyjnych konstrukcję nośną dachu stanowi więźba dachowa, której funkcję w budynkach większych wykonują wiązary stalowe (kratownice) lub elementy żelbetowe. Współcześnie stosuje się też więźby drewniane z elementów prefabrykowanych.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/2014_Dach%C3%B3wki.jpg/300px-2014_Dach%C3%B3wki.jpg)
Zewnętrzną warstwę, narażoną na działanie warunków atmosferycznych, nazywamy pokryciem. Za pokrycie służyć może:
- słoma – wiązana i układana w strzechę. Jest to jeden ze starszych materiałów, obecnie prawie nie stosowany, choć ma swoich zwolenników jako materiał naturalny (budownictwo ekologiczne).
- trzcina – podobnie jak słoma, jest materiałem naturalnym, służącym do wykonania strzechy.
- dranica – pokrycie z desek drewnianych o większej długości.
- gont – pokrycie z niewielkich elementów drewnianych, łączonych ze sobą przez klinowanie.
- łupek – pokrycie z płytek kamiennych, przytwierdzanych do desek ułożonych na więźbie, dość ciężkie. Stosowane w rejonach w pobliżu złoży łupka (Francja, Wielka Brytania, Skandynawia),
- dachówka – pokrycie układane z elementów ceramicznych lub cementowych, popularny w tradycyjnym budownictwie. Stosuje się dachówki różnych kształtów i kolorów, w zależności od technologii wypalania i dodanych barwników.
- blacha – blacha miedziana, stalowa ocynkowana, niekiedy dodatkowo powlekana tworzywem (np. poliestrem). Arkusze blachy dachowej układa się na deskowaniu i zagina na łączeniach. Odmianą blachy dachowej jest tzw. blachodachówka – pokrycie blaszane imitujące dachówkę ceramiczną, ale lżejsze od niej.
- papa – pokrycie stosowane na dachy o małym spadku i stropodachy. Jest to materiał tani i dający możliwość szybkiego ułożenia, ale niezbyt estetyczny i o niewielkiej trwałości. Stosowany zwłaszcza na budynki tymczasowe; w wypadku stropodachów pokrycie papą jest obecnie wypierane przez bezspoinowe masy bitumiczne.
- eternit – pokrycie uważane za bardzo szkodliwe dla zdrowia człowieka ze względu na zawartość azbestu.
- nylon dekarski – pokrycie dachowe stworzone na bazie elastycznych polimerów. Łączy on w sobie cechy samodzielnej powłoki dachowej oraz materiału do naprawy dachów.
- tzw. zielony dach – warstwa roślinności na przepuszczalnym i łatwo nasiąkliwym podłożu mineralnym lub organicznym (do 20%), ułożona na płycie żelbetowej i warstwach izolacji, w tym na specjalnej macie drenarskiej. Jest pokryciem ciężkim i wymagającym dużej dokładności wykonania, stosowanym dla uatrakcyjnienia bryły budynku.
Kształt
Kształt może być uwarunkowany klimatem (dach cztero- i dwuspadowy) lub względami estetycznymi (kopulasty, mansardowy)[3].
Rodzaje (ze względu na kształt):
Zobacz też
![]() | Zobacz w Wikiźródłach hasło Dach w Encyklopedii staropolskiej |
![]() | Zobacz hasło dach w Wikisłowniku |
Przypisy
- ↑ Z czego dach płaski: wybieramy pokrycie na dachy płaskie - murator.pl [online], muratordom.pl [dostęp 2018-12-29] .
- ↑ Sztuka świata. Słownik terminów A-K tom 17. Warszawa: Arkady, 2013, s. 146. ISBN 978-83-213-4726-4.
- ↑ A.Repelewicz, K.Regulska, Dachy: geometria i konstrukcja, Częstochowa 2004, Wyd. Politech. Częstochowskiej
Bibliografia
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 37, 38. ISBN 83-85001-89-1.
- PWN: 3890194
- Britannica: technology/roof
- SNL: tak
- DSDE: tag