Francesc Ferrer i Guàrdia
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 14 stycznia 1859 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 października 1909 | ||
Miejsce spoczynku | Montjuïc, Barcelona | ||
Zawód, zajęcie | Pedagog | ||
![]() | |||
| |||
|
Francesc Ferrer i Guàrdia (ur. 14 stycznia 1859 – zm. 13 października 1909) (częściej znany pod hiszpańską wersją nazwiska jako Francisco Ferrer y Guardia lub Francisco Ferrer) – hiszpańsko-kataloński wolnomyśliciel, anarchista, pedagog, twórca postępowej Szkoły Nowoczesnej.
Życiorys
Urodził się w Alelli (niewielkim miasteczku w pobliżu Barcelony) w katolickiej rodzinie. Jako zwolennik lidera hiszpańskich republikanów Ruiza Zorilli, był zmuszony emigrować w 1885 do Paryża wraz z żoną i dziećmi. W 1899 rozwiódł się i wkrótce ponownie ożenił z zamożną paryską nauczycielką.
W 1901 powrócił do Hiszpanii, gdzie otworzył Szkołę Nowoczesną, by uczyć dzieci radykalnych (naówczas) wartości społecznych. W 1906 wraz z Mateu Morralem został aresztowany pod zmyślonym zarzutem współudziału w próbie zabójstwa króla Alfonsa XIII[1], a po przeszło roku spędzonym w więzieniu, po ogólnoświatowych protestach[2], wypuszczony na wolność.
Wczesnym latem 1908 roku, już po uwolnieniu, napisał historię Szkoły Nowoczesnej, przetłumaczoną wkrótce m.in. na język angielski. Wtedy też rozpoczął wydawanie w Brukseli francuskojęzycznego pisma poświęconego sprawom nowoczesnej, świeckiej pedagogiki Szkoła Odrodzona (L'École Rénovée).
W 1909 po serii strajków i robotniczych protestów przeciwko rządowi, zakończonych krwawą konfrontacją z armią, został ponownie aresztowany, oskarżony o wywołanie nielegalnego strajku i wkrótce potem 13 października, bez jakichkolwiek dowodów winy[3], rozstrzelany w fortecy na Montjuïc w Barcelonie.
Oddziaływanie
Idee Ferrera znalazły grono zwolenników na całym świecie. Wkrótce po jego egzekucji, zwolennicy Ferrera w Stanach Zjednoczonych zaczęli tworzyć, na wzór la Escuela Moderna, placówki oświatowe nazywane Szkołami Nowoczesnymi lub Szkołami Ferrera. Pierwsza i najbardziej znana z nich powstała w 1911 w Nowym Jorku. Z czasem wokół szkoły zaczęła formować się wspólnota nazwana później Ferrer Colony and Ferrer Modern School. 5 listopada 1911 w Brukseli na placu Świętej Katarzyny odsłonięto pomnik ku pamięci Ferrera. W 1912 Szkołę Ferrera otworzyli szwajcarscy robotnicy-syndykaliści w Lozzannie[4], zaś w 1919 w czasie Powstania Machny na Ukrainie planowano powołanie do życia nowych szkół wzorowanych na szkołach Francisco Ferrera.
W Polsce gorącym orędownikiem idei Szkoły Nowoczesnej był krakowski anarchista Augustyn Wróblewski[5].
Bibliografia
![]() | Zobacz w Wikiźródłach tekst Francesc Ferrer i Guàrdia |
- [b. a.], Francisco Ferrer : życie i dzieło, wstęp Kazimiery Bujwidowej, Kraków : Towarzystwo etyczne, 1911.
- Zdzisław Mierzyński, Franciszek Ferrer : męczennik Wolnej Myśli, twórca Współczesnej Szkoły Światowej : w piętnastoletnią rocznicę jego zamordowania, Łódź : Wyd. Łódzkiego Koła Stow. Wolnomyślicieli Polskich, 1924.
- Proces Ferrera : akta oficyalne, Częstochowa : Druk. B. Święcickiego, 1910.
Przypisy
- ↑ Emma Goldman w swojej autobiografii pisała: W całej Hiszpanii wiedziano, że Ferrer przeciwstawiał się aktom przemocy politycznej. Wierzył, że nowoczesna edukacja może oduczyć używania siły. Nie ocaliło go to jednak przed zakusami władzy. (cyt. za: „Mać Pariadka : wolny magazyn autorów”, 2002, nr 3, s. 18-19)
- ↑ ibidem, s. 19
- ↑ por. przedsłowie do Francisco Ferrer : życie i dzieło, Kraków : Towarzystwo etyczne, 1911.
- ↑ „Przyrodniczy pogląd na świat i życie”, Kraków, 1912, nr 6, s. 40.
- ↑ por. „Sprawa robotnicza”, Kraków, 1912, nr 1, s. 3.
Linki zewnętrzne
- http://lewicowo.pl/francisco-ferrer-i-pedagogika-wolnosciowa/
- ISNI: 0000000122762557
- VIAF: 9855615
- LCCN: n79040158
- GND: 118532618
- NDL: 00439427
- LIBRIS: khwz28x30gt06qn
- BnF: 119449709
- SUDOC: 027399052
- SBN: SBLV161790
- NKC: skuk0000381
- BNE: XX1049803
- NTA: 073217980
- BIBSYS: 98052943
- CiNii: DA01784256
- Open Library: OL162814A
- PLWABN: 9810623926405606
- NUKAT: n2011143813
- J9U: 987007277656505171
- CANTIC: a1008423x
- LNB: 000146679
- BLBNB: 000342032
- KRNLK: KAC200207917
- LIH: LNB:CNZ5;=BM, LNB:CYQW;=Bg
- Universalis: francisco-ferrer-y-guardia
- Catalana: 0026770
- DSDE: Francisco_Ferrer_Guardia