Gaspar Olivares
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 6 stycznia 1587 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 22 lipca 1645 |
Pierwszy minister Króla Hiszpanii | |
Okres | od 1618 |
Poprzednik | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Count-Duke_of_Olivares.jpg/240px-Count-Duke_of_Olivares.jpg)
Gaspar Olivares, zwany El conde-duque (hrabia-książę), właśc. Gaspar de Guzmán y Pimentel Ribera y Velasco de Tovar; ur. 6 stycznia 1587, w Rzymie, zm. 22 lipca 1645 w Toro) – hiszpański polityk, pierwszy minister króla Filipa IV, hrabia de Olivares, książę de Sanlúcar la Mayor, markiz de Heliche, hrabia de Arzarcóllar.
Życiorys
Urodził się w Rzymie, gdzie jego ojciec, Enrique, był hiszpańskim ambasadorem. W wieku 14 lat został wysłany na uniwersytet, od 1604 czas spędzał między trzema miastami: Valladolid (gdzie siedzibę miał wówczas dwór królewski), Sewillą, a Madrytem. W 1607 Enrique zmarł, także w tym roku Gaspar ożenił się. Jego wybranką była Ines y Velasco, dama dworu królowej Małgorzaty. Olivares sprytnie zacieśniał swoją przyjaźń z młodym księciem Filipem (przyszłym Filipem IV) zjednując sobie jego uczucia. W 1611 pierwszy minister króla Filipa III – książę Lerma, by pozbyć się Olivaresa jako przyszłego i niebezpiecznego rywala zaproponował mu ambasadę, ale Guzman domyślając się podstępu – nie zaakceptował tego stanowiska. W 1615 książę Filip przyszły Filip IV ożenił się z Elżbietą Burbon, a Olivares został jej dworzaninem.
W 1618 Lerma został zdymisjonowany, a po śmierci Filipa III to Guzman został pierwszym ministrem nowego monarchy. W tym samym momencie stał się też faktycznym władcą Hiszpanii, ponieważ Filip IV był niezdecydowany, co wynikało z jego neurotycznych skłonności do erotomanii. Olivares walczył z korupcją na dworze, oskarżał dawnych ministrów zmarłego króla i usiłował ograniczać przywileje latyfundystów kościelnych. Przeprowadzał głębokie reformy administracyjne. Szukał możliwości przywrócenia silnej pozycji Hiszpanii w Europie. Aż do 1623 Gaspar nie stracił miłości ludu.
W polityce zagranicznej kontynuował idee Filipa III, a wcześniej Filipa II i Karola V. Niestety w 1621 Hiszpania weszła w wojnę trzydziestoletnią, podejmując wojnę przeciwko Holandii. Aby uzyskać fundusze na kampanie wojenne Guzman uciekł się do gnębicielskich metod fiskalnych. Agresywna i scentralizowana polityka Olivaresa doprowadziła do powstania i ogłoszenia niepodległości Katalonii w 1640. W latach 1639–1642 usiłował doprowadzić do zawarcia antyfrancuskiego sojuszu militarnego z Rzeczpospolitą. Rosnąca niepopularność Guzmana doprowadziła go do upadku w 1643. Przeciwko niemu zwrócił się kler, lud i dwór.
Przypisy
Bibliografia
- Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, s. 462
- Olivares Gaspar, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-05-17] .
- ISNI: 0000000121246681
- VIAF: 24733638
- ULAN: 500323420
- LCCN: n82102940
- GND: 119099284
- NDL: 00621230
- LIBRIS: b8nrvn3v498p0bj
- BnF: 129541008
- SUDOC: 032534027
- NKC: ola2002161348
- BNE: XX984300
- NTA: 068997213
- Open Library: OL1787694A
- PLWABN: 9810553274105606
- NUKAT: n2003037134
- J9U: 987007280776605171
- PTBNP: 1728169
- CANTIC: a10131942
- PWN: 3950871
- Britannica: biography/Gaspar-de-Guzman-y-Pimental-conde-duque-de-Olivares
- Treccani: gaspar-de-guzman-conte-duca-di-olivares
- Universalis: gaspar-de-olivares
- БРЭ: 5721873
- NE.se: gaspar-olivares
- SNL: Don_Gasparo_de_Guzmán_Olivares
- VLE: gaspar-de-guzman-y-pimentel-de-olivares
- DSDE: Gaspar_de_Guzmán_Olivares