Geografia Nauru
Nauru jest samotnie położoną wyspą koralową o owalnym kształcie, położoną w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, około 53 kilometry na południe od równika, na 0°32′ szerokości geograficznej południowej i 167° długości geograficznej wschodniej. Otoczona Karolinami i Wyspami Marshalla od północy, Wyspami Gilberta od wschodu oraz archipelagami Bismarcka, Salomona i Nowych Hebrydów od południa i zachodu. Najbliższą wyspą jest Banaba, oddalona od Nauru o 306 kilometrów. Wyspa leży w strefie klimatu monsunowego równikowego gorącego.
Republika Nauru dzieli się na 14 dystryktów. Nieoficjalnie stolicą kraju jest Yaren. Największe miasta to Meneng, Aiwo i Boe[potrzebny przypis]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Nauru_map_english.svg/440px-Nauru_map_english.svg.png)
Powierzchnia i punkty skrajne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Nauru_satellite.jpg/220px-Nauru_satellite.jpg)
Powierzchnia
Powierzchnia Nauru wynosi 21,4 km² (2200 ha). Pomimo niewielkiej powierzchni, Nauru ma wyłączną strefę ekonomiczną (WSE), która rozciąga się na powierzchni 320 000 km². Długość linii brzegowej wyspy wynosi 30 kilometrów.
Punkty skrajne
- Najdalej na północ – Przylądek Anna, Ewa
- Najdalej na wschód – Przylądek Ijuw, Ijuw
- Najdalej na południe – nienazwany przylądek w Meneng
- Najdalej na zachód – zatoka w Aiwo
Ukształtowanie powierzchni
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Aerial_view_of_Nauru.jpg/220px-Aerial_view_of_Nauru.jpg)
Wyspa składa się z wąskiej równiny przybrzeżnej o szerokości od 100 do 300 metrów, która otacza wapienną skarpę wznoszącą się około 30 metrów do centralnego płaskowyżu, znanego lokalnie jako Topside. Płaskowyż ten zajmuje 80% powierzchni wyspy. Nadbrzeżna równina składa się ze strefy piaszczystej lub kamienistej plaży na brzegu morza i grzbietu wydmowego, za którym znajduje się względnie płaski teren, a w niektórych miejscach niskie obniżenia lub małe laguny wypełnione wodą słonawą, gdzie poziom powierzchni jest poniżej poziomu morza. Najbardziej rozbudowany system tych śródlądowych lagun znajduje się w pobliżu granicy dystryktów Ijuw i Anabar. Rozproszone formy wapienne i szczyty znajdują się zarówno na równinie przybrzeżnej, jak i na pływach między rafami brzegowymi, między innymi w rejonie zatoki Anibare. Skarpa ma nachylenie od pionowych klifów do stopniowo nachylonych obszarów koluwiów, przeplatane formami wapiennymi. Centralny płaskowyż składa się z koralowych skał wapiennych, między którymi leżą rozległe złoża gleby i fosforyty. Wysokość wzniesień na stronie górnej wynosi od 20 do 45 metrów, ze szczytami o wysokości od 50 do 70 metrów nad poziomem morza[1].
Najwyższym punktem Nauru jest Command Ridge w zachodniej części wyspy. Jego wysokość to 71 m n.p.m.
Środowisko geograficzne
Wyspa Nauru ma obwód 20 kilometrów i otoczona jest rafą koralową, stanowiącą 1/3 jej powierzchni. Łagodnie opadając ku wybrzeżom, rafa czyni wyspę trudno dostępną szczególnie dla większych jednostek pływających. Płaskie wybrzeże pokrywa urodzajna gleba, natomiast wnętrze wyspy jest zbudowane z płyty wapiennej. Powierzchnia wyspy została silnie zmieniona przez człowieka na skutek wydobywania fosforytów, których pokłady są jednymi z najbogatszych na świecie. Kopalnie odkrywkowe objęły swoim zasięgiem 4/5 obszaru wyspy i przekształciły ją w kamienną pustynię.
Fauna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Pacific_rat.jpg/220px-Pacific_rat.jpg)
Fauna Nauru jest uboga. Wszystkie ssaki zostały sprowadzone na wyspę przez ludzi. Występują tu szczury polinezyjskie, koty, psy, świnie i kury. Jedynymi gadami są jaszczurki. Na wyspie żyje 27 gatunków ptaków, wśród których jeden jest endemiczny – trzciniak samotny (łac. Acrocephalus rehsei)[2]. Występuje wiele owadów i bezkręgowców. W wodach wokół wyspy bytuje wiele gatunków rekinów, jeżowców, małży, krabów i innych zwierząt morskich[3][4][5].
Flora
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Buada_Lagoon%2C_Nauru_2007.jpg/220px-Buada_Lagoon%2C_Nauru_2007.jpg)
Środowisko przyrodnicze wyspy z powodu jej izolacji, niewielkich rozmiarów i niewielkiego zróżnicowania siedlisk jest ubogie, a wielka skala antropogenicznych przekształceń jej krajobrazu spowodowała znaczne w nim straty. Szkody w środowisku są skutkiem długotrwałego osadnictwa, znacznych zniszczeń wojennych, pokrycia wyspy w przeszłości rozległymi plantacjami kokosowymi i w końcu działalności górniczej. Znanych jest stąd 60 gatunków rodzimych roślin naczyniowych, przy czym w związku z zawleczeniem znacznej liczby gatunków obcych rodzime gatunki stanowią współcześnie 16,5% flory. Brak tu endemitów. Uprawy warzyw i owoców zajmują 100 ha[6].
Degradacja powierzchni wyspy na skutek eksploatacji fosforytów sprawiła, że bogata roślinność zachowała się jedynie na obrzeżach. Obecnie na terenach pokopalnianych następuje sukcesja roślinności i takie wtórnie pokryte szatą roślinną tereny zajmują 63% powierzchni wyspy[7]. Stosunkowo najlepiej zachowana i zróżnicowana szata roślinna występuje w pasie przybrzeżnym, zajmującym około 150-300 metrów, oraz w okolicach jeziora Buada Lagoon.
Rafa koralowa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Staghorn_coral_in_seagrass.jpg/220px-Staghorn_coral_in_seagrass.jpg)
Wyspa jest otoczona rafą koralową o szerokości od 120 do 300 metrów. Rafa odpada ostro na brzegu morza, pod kątem około 40 stopni, do głębokości około 4000 metrów.
Na wybrzeżu Nauru i bezpośrednio przed nim żyją liczne mięczaki i skorupiaki, a także niebieskie koralowce. Są one uważane za żywe skamieniałości i są jedynymi przedstawicielami rodziny Helioporidae z rzędu Octocorallia. Są rzadkie i występują tylko na obszarach morskich wokół równika, w których temperatura wody nie przekracza 24 °C.
Geologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Karst_following_phosphate_mining_on_Nauru.jpg/220px-Karst_following_phosphate_mining_on_Nauru.jpg)
Podstawę wyspy stanowi skorupa oceaniczna. Uformowanie się podmorskiego wyniesienia, którego kulminacją jest wyspa, było skutkiem ruchów płyty tektonicznej oraz aktywności wulkanicznej. Stało się to około 132 milionów lat temu w okresie kredy. Wyspa jest dawnym kraterem wulkanicznym, stąd głównym składnikiem jej podłoża jest bazalt.
Szczyt wulkanu pozostawał poniżej poziomu morza, ale był wystarczająco płytko, aby stać się podstawą do powstania i wzrostu kolonii koralowców, które utworzyły skały budujące wyspę. Stopniowe podnoszenie się masy lądu spowodowało wypiętrzenie wyspy.
Gruba warstwa fosforytów na centralnym płaskowyżu może pochodzić z trzech źródeł: skał osadowych osadzonych w środowisku morskim w wyniku ich wytrącania się z wody morskiej, skał magmowych oraz guano, jednak najbardziej prawdopodobne jest wytrącenie z roztworu wody morskiej. Początkowo zasoby złoża fosforytów wynosiły około 90 milionów ton. Złoża fosforytów bogate są w minerały kadmu i cynku.
Wybrzeże wyspy zostało uformowane przez erozyjne działanie fal morskich oraz jest efektem rozwoju koralowców, które tworzą rafy otaczające piaszczyste plaże[8][9].
Hydrologia
Na wyspie nie ma rzek. W południowo-zachodniej części wyspy, w odległości około 1,3 km od wybrzeża, położone jest małe jezioro Buada Lagoon zasilane przez wodę opadową[10]. W okręgu Yaren znajduje się małe jezioro podziemne Moqua Well, z którego pobierana woda służy do spłukiwania toalet w budynkach rządowych[11].
Jednym z problemów na wyspie jest brak wody pitnej. Działa zakład odsalania wody morskiej, jednak ze względu na wysokie koszty energii elektrycznej często nie pracuje[12]. Podczas pory deszczowej mieszkańcy gromadzą wodę w zbiornikach, by wykorzystać ją do podlewania ogrodów oraz dla zwierząt. W okresie pory suchej woda jest importowana na statkach z Australii[13].
Gleby
Żyzne gleby występują wokół jeziora Buada Lagoon[14]. Gleba na obszarach przybrzeżnych wyspy posiada miąższość 25 centymetrów. W innych rejonach wyspy miąższość gruntów ornych wynosi 10–30 centymetrów[15].
Ekologia
W związku z kończącymi się zasobami fosforytów na wyspie rząd Nauru i przedsiębiorstwo Nauru Prosphate Co. przygotowały plan rekultywacji wyspy. Eksperci uważają, że po wyeksploatowaniu surowca, na eksporcie którego opierała się gospodarka Nauru, ze względu na degradację środowiska i brak innych możliwości działalności gospodarczej wyspa nie będzie nadawała się do zamieszkania. Pomimo dużych inwestycji w rekultywację, wyspie daleko jeszcze do właściwego stanu środowiska. Rozważana jest koncepcja zakupu wyspy na Pacyfiku i przeniesienie tam całej ludności.
Klimat
Klimat Nauru jest monsunowy równikowy, gorący. W ciągu dnia temperatura waha się od 26 stopni do 35 stopni w skali Celsjusza, natomiast w nocy – między 22 a 28 stopni[16]. Z powodu El Niño występują zróżnicowane sumy opadów i okresowe susze. Pora deszczowa występuje od listopada do lutego. Każdego roku na wyspie suma opadów wynosi około 200 cm[17][18], przy niewielkim odpływie[19]. Średnia wilgotność wynosi 80%[20].
W związku z globalnym ociepleniem, znaczny wzrost poziomu morza może grozić zalaniem wyspy. Według projektu Intergovernmental Panel on Climate Change, poziom oceanu może wzrosnąć o 0,5 metra do roku 2100. Wówczas część infrastruktury wyspy będzie narażona na powodzie[21]. Z tego powodu został wdrożony program ochrony środowiska[22]. Sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, Ban Ki-moon w 2009 roku zwołał szczyt, na którym dyskutowano o zmianach klimatu. Przemawiał na nim również prezydent Nauru, Marcus Stephen[23].
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] | 34 | 37 | 35 | 35 | 32 | 32 | 35 | 33 | 35 | 34 | 36 | 34 | 37 |
Średnie temperatury w dzień [°C] | 31 | 31 | 30 | 30 | 31 | 30 | 30 | 30 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 |
Rekordy minimalnej temperatury [°C] | 20 | 19 | 21 | 21 | 20 | 19 | 21 | 19 | 19 | 17 | 19 | 19 | 20 |
Opady [mm] | 284 | 251 | 205 | 203 | 128 | 111 | 145 | 140 | 116 | 104 | 115 | 254 | 2056 |
Źródło: Climate-Data.org[24] 2019-06-01 |
Miasto | Średnia temperatura [°C] | Suma opadów [mm] |
---|---|---|
Arijejen | 27.9 | 2052 |
Buada | 27.7 | 2063 |
Ibwenape | 27.7 | 2056 |
Orro | 27.8 | 2053 |
Yaren | 27.7 | 2056 |
Źródło: Climate-Data.org[24] 2019-06-01 |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ National Assessment Report Republic of Nauru. sprep.org. s. 5. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ Avibase – Swiatowy Wykaz Ptaków. avibase.bsc-eoc.org. [dostęp 2019-06-01]. (pol.).
- ↑ Elżbieta Meissner: Reader’s Digest – Ilustrowany Atlas Świata. Warszawa: Reader’s Digest Przegląd, 2004, s. 225. ISBN 83-88243-86-1.
- ↑ Nauru. krugosvet.ru. [dostęp 2019-06-01]. (ros.).
- ↑ Природа Науру. archive.travel.ru. [dostęp 2019-06-01]. (ros.).
- ↑ Nauru Country Profile. un.int. [dostęp 2013-07-27]. (ang.).
- ↑ National Assessment Report Republic of Nauru. sprep.org. s. 30. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ Nauru Geology. www.mapsofworld.com. [dostęp 2012-11-10]. (ang.).
- ↑ Geology and Hydrology of Nauru Island. H. Leonard Vacher, Terrence M. Quinn Geology and hydrogeology of carbonate islands, Volume 54.. s. 722. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ NAME Buada Lagoon. www.unep-wcmc.org. [dostęp 2010-03-15]. (ang.).
- ↑ Nauru Reconnaissance Report. www.sopac.org. s. 5. [dostęp 2010-03-15]. (ang.).
- ↑ National Assessment Report Republic of Nauru. sprep.org. s. 13, 27, 29. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ National Assessment Report Republic of Nauru. sprep.org. s. 41. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ Buada Lagoon. www.new7wonders.com. [dostęp 2010-08-04]. (ang.).
- ↑ CLIMATE CHANGE – RESPONSE REPUBLIC OF NAURU RESPONSE. unfccc.int. s. 20. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ National Assesment Report – Republic of Nauru. sprep.org. s. 6. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ Yaren, Nauru. [dostęp 2010-02-15].
- ↑ Climate Change Country Profile: Nauru. www.wpro.who.int. s. 1, 2. [dostęp 2011-07-15]. (ang.).
- ↑ Климат Науру. travel.ru. [dostęp 2019-06-01]. (ros.).
- ↑ Nauru. www.globaleducation.edna.edu.au. [dostęp 2012-01-11]. (ang.).
- ↑ COASTAL EROSION MONITORING AND ADVICE ON RESPONSE STRATEGIES, NAURU. www.sopac.org. s. 21. [dostęp 2010-03-30]. (ang.).
- ↑ CLIMATE CHANGE – RESPONSE REPUBLIC OF NAURU RESPONSE. unfccc.int. s. 8, 11, 80. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ Nauru: Statement 2009 UN Climate Change Summit. youtube.com. [dostęp 2019-06-01]. (ang.).
- ↑ a b Kilmat: Nauru. Climate-Data.org. [dostęp 2019-06-01].
Bibliografia
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Australia, Oceania, Antarktyda. Wyd. OPRES, Kraków 1997, ISBN 83-85909-24-9.
Linki zewnętrzne
- Nauru, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2019-06-01] .
- OpenStreetMap
- p
- d
- e
| |
- SNL: Naurus_geografi