Giambattista Marino
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 18 października 1569 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 25 marca 1625 | ||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Lira_rime_del_cavalier_Marino.tif/lossy-page1-220px-Lira_rime_del_cavalier_Marino.tif.jpg)
Giambattista Marino, także Marini (ur. 18 października 1569 w Neapolu, zm. 25 marca 1625 tamże) – włoski poeta, główny przedstawiciel literatury włoskiego baroku.
Twórca marinizmu[1]. Pisał canzony, sonety, madrygały, eklogi i idylle, zebrane w La Lira (1602–1614), La Galeria (1620), La Sampogna (Fujarka) (1620); utwory w tym ostatnim zbiorze stanowią literackie przetworzenie wątków poezji ludowej. Głównym dziełem Marino jest poemat mitologiczny pisany oktawą, Adone (Adonis, 1623); ma on swobodną strukturę, zawiera liczne, zawikłane dygresje, luźne epizody i popisy erudycyjne. Twórczość poety charakteryzuje przesadna dbałość o efektowną formę, niezwykłe skojarzenia, kunsztowne metafory, kwieciste słownictwo, wyszukane figury retoryczne. Twierdził, że poezja ma przede wszystkim szokować i zaskakiwać czytelnika.
To jedna z najwybitniejszych postaci epoki: poeta, dworzanin, kochanek, tchórz, bohater i wielki artysta słowa. Młodość spędził w Neapolu, ale skutki awanturniczego trybu życia i długi zmusiły go w końcu do przeniesienia się najpierw do Rzymu, a potem do Turynu. W latach 1615–1623 przebywał w Paryżu, gdzie był protegowanym Marii Medycejskiej i Ludwika XIII. Do ojczyzny powrócił na krótko przed śmiercią. Przez całe życie towarzyszyły mu sława i zazdrość.
Marino nie chciał opisywać natury. Jego światem jest odrealniony świat ksiąg, pałaców, galerii obrazów i rzeźb. Poeta to według niego "rybak w morzu literatury", na które składają się dzieła innych twórców. Marino żądał od poety przede wszystkim pomysłowości i mistrzowskiego panowania nad językiem i wierszem. W poezji nie liczą się żadne reguły. Jedyną regułą poety powinno być łamanie wszystkich reguł. Przykładem kunsztu wersyfikacyjnego Marina może być pierwsza strofa pieśni drugiej Adone. W tej kanonicznej oktawie, rymowanej zgodnie z wzorcem abababcc, wszystkie rymy łączą się w jeden asonans oparty na samogłosce [i], co jest przejawem harmonii wokalicznej[2]. W ten sposób poeta do najtrudniejszej strofy dodaje dodatkowy rygor formalny.
- Giunto a quel passo il giovinetto Alcide,
- che fa capo al camin di nostra vita,
- trovò dubbio e sospeso infra due guide
- una via, che’ due strade era partita.
- Facile e piana la sinistra ei vide,
- di delizie e piacer tutta fiorita;
- l’altra vestìa l’ispide balze alpine
- di duri sassi e di pungenti spine.
Bibliografia
- Józef Heistein: Historia literatury włoskiej. Zarys. Wrocław - Warszawa - Kraków: Ossolineum, 1994, s. 117-119. ISBN 83-04-04133-2.
- Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, 1995, s. 357. ISBN 83-01-11461-4.
- Luigi Marinelli, Polski Adon: o poetyce i retoryce przekładu, Izabelin 1997.
Przypisy
- ↑ Józef Andrzej Gierowski: Historia Włoch. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 291. ISBN 83-04-01943-4.
- ↑ Porównaj: Kazimierz Wóycicki, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa 1960, rozdział Harmonia głoskowa. Zobacz też Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 179-185.
- ISNI: 0000000121297454
- VIAF: 41879078
- ULAN: 500322108
- LCCN: n79058884
- GND: 118577921
- LIBRIS: 97mpsl0t2j8p5l8
- BnF: 12158025x
- SUDOC: 030095409
- SBN: CFIV028023
- NLA: 36080393
- NKC: js20020812870
- DBNL: mari012
- BNE: XX826837
- NTA: 070699739, 241096553
- BIBSYS: 90650255
- CiNii: DA0336792X
- Open Library: OL256803A
- PLWABN: 9810561109605606
- NUKAT: n94203590
- J9U: 987007265058405171
- PTBNP: 165945
- CANTIC: a10806568
- NSK: 000072522
- CONOR: 62799203
- ΕΒΕ: 169270
- LIH: LNB:+z7;=Bh
- RISM: people/30030766
- PWN: 3937863
- Britannica: biography/Giambattista-Marino
- Treccani: giambattista-marino
- Universalis: marino-le-cavalier-marin
- NE.se: giambattista-marino
- SNL: Giambattista_Marino
- VLE: giambattista-marino
- Catalana: 0040398
- DSDE: Giambattista_Marino
- Hrvatska enciklopedija: 38958