Halászlé
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Hal%C3%A1szl%C3%A9.jpg/300px-Hal%C3%A1szl%C3%A9.jpg)
Halászlé (halleves) – tradycyjna węgierska zupa rybna.
Pierwsze wzmianki o niej w źródłach pisanych odnaleziono w wydanej w 1876 roku książce kucharskiej Teresy Doleskó[1] pt. Szegedi szakácskönyv[2], z zamieszczonym tam przepisem na paprykarz rybny. Zgodnie z nim wszystkie konieczne składniki wrzucano wprost do garnka, co decydowało o tym, że potrawa była łatwa i szybka w przygotowaniu.
W kulinarnej kulturze Węgier przyrządzanie tej zupy jest nierozłącznie związane z prostotą bogracza – żeliwnego kociołka zawieszanego nad paleniskiem[3].
Podstawą prawdziwej zupy rybnej powinna być dobra gatunkowo ryba, której mięso nie rozpada się podczas gotowania (głównie karp), papryka oraz duża ilość cebuli. Z reguły zupy tej nie należy przecierać; wyjątkowo robi się to w okolicach Segedynu (węg. Szeged).
Mimo tak prostego przepisu, na Węgrzech spotykanych jest wiele odmian tej zupy, którą odmiennie serwuje się nad Cisą, inaczej nad Dunajem, a jeszcze inaczej nad Balatonem czy w stanicach rybackich.
Specjalnością budapeszteńskiej restauracji Károly Siposa była halászlé podawana bez ości, dzięki starannemu filetowaniu i oczyszczaniu ryb, a zadośćuczynienie dla klienta, który by ość znalazł, stanowiła butelka dobrego szampana[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Hungarian_soup_03976.jpg/300px-Hungarian_soup_03976.jpg)
Podstawowe składniki
- Ryba – najodpowiedniejszy jest karp; inne gatunki ryb słodkowodnych mogą być jedynie uzupełnieniem, np. sum (harcsa)[4]. Za mniej odpowiednie uważane jest białe mięso takich ryb jak szczupak czy sandacz jako rozpadające się podczas gotowania; całkiem nieodpowiednie są ryby morskie.
- Cebula – najlepsza jest cebula żółta (vöröshagyma)[5]. Nie należy stosować cebuli w postaci przetworu (w proszku lub w kremie).
- Papryka – jako przyprawę dodaje się paprykę sproszkowaną – ostrą (erős paprika); poza tym dodawana jest też świeżo pokrojona papryka zielona (zöldpaprika)[6] albo ostra czereśniowa (cseresnyepaprika)[7] – jako składnik podstawowy. W łagodniejszych wersjach zupy stosuje się paprykę słodką (édes nemespaprika)[8].
Inne składniki
W zależności od regionu Węgier i od inwencji kucharza dodawane są różne inne składniki. Najczęstsze to pomidory (paradicsom)[9], zielona papryka (zöldpaprika)[10], makaron (tészta)[11], ziemniaki (burgonya)[12]. Dla poprawienia smaku często dodaje się do zupy rybią ikrę (halikra)[13] oraz mlecz (haltej)[14][15].
Przypisy
- ↑ http://mek.niif.hu/03600/03630/html/%7C Alfabetyczny spis węgierskich pisarzy. W późniejszych wydaniach omylnie napisano jej nazwisko: Doletskó
- ↑ Doleskó Teréz: Szegedi szakácskönyv. Szeged: Burger Zsigmond özvegye, 1876.
- ↑ a b Anna Kwiatkowska, Tomasz Rudomino: Podróże ze smakiem. Warszawa: Wyd. Książkowe Twój Styl, 2006, s. 192.
- ↑ https://web.archive.org/web/20100103231152/http://www.nestle.hu/maggi/recipes/recipe.aspx?id=255 (węg.)
- ↑ This domain has been registered for a customer by nicsell [online], www.unnep.eu [dostęp 2020-05-11] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (niem.).
- ↑ Maggi. [dostęp 2009-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-03)].
- ↑ Bajai halászlé Recept képpel - Mindmegette.hu - Receptek [online], www.mindmegette.hu [dostęp 2017-11-23] (ang.).
- ↑ Horgász.hu - oszd meg horgász élményeidet [online], www.horgasz.hu [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-05] (węg.).
- ↑ https://web.archive.org/web/20091109104430/http://recept.balaton-ungarn.eu/halaszle1.html (węg.)
- ↑ https://web.archive.org/web/20091212052255/http://kaja.zug.hu/hir/balatoni-halaszle_1559.php (węg.)
- ↑ http://www.eszemiszom.hu/m.asp?D=RC&Rc=1205
- ↑ Minden nap új recept | SZON [online], www.szon.hu [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2010-03-17] (węg.).
- ↑ Tiszai halerõleves ikrabetéttel | NLCafé [online], www.nlcafe.hu [dostęp 2017-11-23] (węg.).
- ↑ Halászlé, ahogyan Nani készíti Recept képpel - Mindmegette.hu - Receptek [online], www.mindmegette.hu [dostęp 2017-11-23] (ang.).
- ↑ Receptek - Agroinform.hu [online], www.agroinform.com [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-07] (węg.).