Icchak Kacenelson
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1 lipca 1886 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1 maja 1944 | ||
Zawód, zajęcie | poeta, dramaturg | ||
Partner | żona Chana (Hanna) | ||
Dzieci | synowie Cwi, Ben-Zion i Beniamin | ||
![]() | |||
|
Icchak Kacenelson, jid. יצחק קאַצענעלסאָן (ur. 19 czerwca?/1 lipca 1886 w Koreliczach k. Nowogródka, zm. 1 maja 1944 w Auschwitz) – żydowski poeta i dramaturg tworzący w języku jidysz i hebrajskim, pedagog, tłumacz[1].
Życiorys
Początkowo wychowywała go babka, mniej więcej od 6 roku życia mieszkał z ojcem Jakubem Beniaminem Kacenelsonem, literatem oraz dyrektorem chederów w Zgierzu i Łodzi, gdzie młody Icchak przez kolejne 6 lat pobierał nauki. Z uwagi na problemy finansowe przerwał naukę i rozpoczął pracę w fabryce włókienniczej. Debiutował w 1904. Do wybuchu II wojny światowej mieszkał w Łodzi, gdzie prowadził prywatną szkołę hebrajską i związał się z grupą Jung Idysz[2]. W tym czasie tworzył też cieszące się popularnością pieśni, baśnie i utwory sceniczne dla dzieci i młodzieży, zebrane następnie i wydane w 1938.
W czasie okupacji niemieckiej znalazł się w getcie warszawskim, skąd jego żonę Chanę oraz dwóch synów Bencjona i Jomela deportowano w 1942 do obozu zagłady w Treblince. Należał do grupy tworzącej podziemne archiwum getta (Archiwum Ringelbluma)[2]. Mimo podeszłego wieku i braku broni odmówił ukrycia w bunkrze i zgłosił się z najstarszym synem Cwi do Icchaka Cukiermana, by walczyć. Dołączony do grupy bojowej ŻOB, uczestniczył w powstaniu w getcie. Następnie ukrywał się wraz z synem Cwi po „stronie aryjskiej”. W 1943 dzięki tzw. sprawie Hotelu Polskiego otrzymał paszport Hondurasu, wystawiony przez Grupę Ładosia[3], i wyjechał wraz z synem do obozu internowania w Vittel we Francji. Stamtąd zostali przetransportowani do obozu w Drancy, a następnie, 1 maja 1944, do obozu zagłady Auschwitz, gdzie tego samego dnia trafili do komory gazowej[1].
Był starszym bratem pedagoga Berla Kacenelsona.
Icchak Kacenelson został upamiętniony na jednym z kamiennych bloków warszawskiego Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów przy ulicy Stawki. Na jego cześć nazwano także Muzeum Bojowników Getta w kibucu Lochame ha-Geta’ot w Izraelu[1].
Twórczość
Jest uważany za twórcę nowoczesnego dramatu hebrajskiego. Do najwybitniejszych dzieł Kacenelsona należy hebrajski poemat dramatyczny Ha-Nawi (1922) i powstały w obozie w Vittel poemat w jidysz Dos lid fun ojsgehargetn jidiszn fołk (Pieśń o zamordowanym żydowskim narodzie) – świadectwo Zagłady spisane przez jej świadka i ofiarę, przetłumaczone na język polski w 1986 roku przez Jerzego Ficowskiego. Poemat powstawał przez dziesięć miesięcy, został ukryty w butelce i zakopany w ziemi[4].
Przypisy
- ↑ a b c Gilbert Martin. The Routledge Atlas of the Holocaust. books.google.de. [dostęp 2022-10-21].
- ↑ a b Kacenelson Icchak | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2021-10-06] .
- ↑ JakubJ. Kumoch JakubJ. (red.), Lista Ładosia [online], instytutpileckiego.pl, 24 października 2019, s. 39 [dostęp 2020-03-17] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-15] .
- ↑ Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy – Teksty uzupełniające do wystawy Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie 19.10.2011-29.01.2012, s. 44.
Bibliografia
- Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka Trzeciej Rzeszy. Teksty uzupełniające do wystawy w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie 19.10.2011-29.01.2012
Linki zewnętrzne
- Wiersze Icchaka Kacenelsona na Forum Żydów Polskich. old.fzp.net.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-22)].
- Free version in Yiddish (with Hebrew letters) of Dos lid funem oysgehargetn yidishn folk
- Dzieła Icchaka Kacenelsona w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000116002797
- VIAF: 17254333
- LCCN: n82087706
- GND: 118947869
- LIBRIS: vs684t7d03zc7pq
- BnF: 121125100
- SUDOC: 02951326X
- SBN: SBLV048933
- NLA: 36025049
- NKC: js2004257923
- BNE: XX4607273
- NTA: 107158744
- CiNii: DA12264906
- Open Library: OL130216A, OL5259317A, OL1218914A
- PLWABN: 9810566217605606
- NUKAT: n99050899
- J9U: 987007263762705171
- CONOR: 164849507
- KRNLK: KAC201603207
- LIH: LNB:lnX;=CC