Józef Herzog
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 16 marca 1901 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 stycznia 1983 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1915–1945 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | 1 pułk piechoty, |
Stanowiska | dowódca batalionu, oficer sztabowy |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/J%C3%B3zef_Herzog_MBP.png/300px-J%C3%B3zef_Herzog_MBP.png)
Józef Herzog (ur. 16 marca 1901 w Osieku, zm. 21 stycznia 1983 w Krakowie) – major piechoty Wojska Polskiego, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, piłsudczyk, działacz patriotyczny, więzień polityczny okresu stalinowskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Józef Herzog był piątym z sześciorga dzieci i najmłodszym z czterech synów Franciszka i Heleny z Jędrzejowskich[1][2]. W młodości należał do drużyny skautowej przy C.K. Gimnazjum w Wadowicach.
Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się wraz z bratem Stefanem (śladem starszych Franciszka i Stanisława) do Legionów Polskich, fałszując metrykę. Został wcielony w maju 1915 roku[3]. W składzie 1 pułku piechoty wziął udział w kampanii wołyńskiej, był dwukrotnie ranny. Został wyróżniony odznaką „Za Wierną Służbę”[2]. Po kryzysie przysięgowym został wysłany na front włoski. W listopadzie 1917 roku zgłosił przełożonym swą niepełnoletniość i został zwolniony do domu[1].
W porozumieniu z bratem Franciszkiem przystąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, brał udział w wyzwalaniu Andrychowa. Następnie, w składzie 4 pułku piechoty Legionów, uczestniczył w odsieczy Lwowa[1]. Jednocześnie, w trakcie urlopów, zaliczał eksternistycznie program nauki w gimnazjum[3]. W tym czasie nawiązał przyjaźń z Leopoldem Okulickim[1]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wyróżnił się w walkach z armią Budionnego[3].
Razem z braćmi Franciszkiem i Stefanem (Stanisław poległ w 1914 roku w Karpatach) pozostał w czynnej służbie wojskowej i zdał maturę w Wilnie. Z dniem 10 listopada 1924 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza[4][5]. W 1931 przeniesiono go do 20 pułku piechoty[1]. 27 czerwca 1935 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 69. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6]. W sierpniu tego roku został przeniesiony do 27 pułku piechoty w Częstochowie na stanowisko dowódcy batalionu[7]. Obowiązki służbowe łączył z pracą społeczną, między innymi w Lidze Morskiej i Kolonialnej[3].
W czasie kampanii wrześniowej był, w stopniu majora, oficerem sztabowym Grupy Operacyjnej „Piotrków”, dowodzonej przez generała Wiktora Thommée, w składzie Armii „Łódź”. Uczestniczył w obronie Modlina. Został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[3].
Po kapitulacji trafił do niewoli niemieckiej i został osadzony w oflagu II C Woldenberg, gdzie działał w konspiracji obozowej i zaangażował się w pomoc jeńcom radzieckim. Uwolniony w styczniu 1945, powrócił do Krakowa[1].
W marcu 1945 roku zgłosił się do ludowego Wojska Polskiego, ale nie został przyjęty ze względu na legionową przeszłość[1]. Podjął pracę w sklepie chemiczno-farbiarskim przy ulicy Długiej, będącym własnością byłego oficera Armii Krajowej, Franciszka Ponickiego[3]. Jednocześnie zaangażował się w działalność w organizacji Wolność i Niezawisłość. 20 października 1946 roku został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu[1]. Skazany na 10 lat pozbawienia wolności, przebywał w więzieniu we Wronkach. Został zwolniony w 1951 roku, na mocy amnestii[3]. Odtąd był stale inwigilowany przez organy bezpieczeństwa[2]. Działał na rzecz zachowania pamiątek po Józefie Piłsudskim, odnowienia krypty na Wawelu i wyremontowania kopca Piłsudskiego[3]. Uczestniczył w organizacji Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej w 1981 roku i wszedł w skład kapituły odznaki[2]. Na grobie rodzinnym na cmentarzu Rakowickim umieścił epitafia braci: Franciszka i Stefana, zamordowanych przez NKWD w Charkowie i Katyniu, podając miejsca ich śmierci[1].
Zmarł 21 stycznia 1983 roku w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera U-rząd wsch.)[8]. Jego pogrzeb przemienił się w wielką manifestację patriotyczną[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Gr%C3%B3b_p%C5%82ka_J%C3%B3zefa_Herzoga.jpg/220px-Gr%C3%B3b_p%C5%82ka_J%C3%B3zefa_Herzoga.jpg)
Józef Herzog był żonaty z Marią Sworzeniówną, z którą miał jedną córkę[1].
W 1994 roku nakładem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce ukazała się jego książka wspomnieniowa Krzyż Niepodległości. Wspomnienia ze służby w Legionach[2].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1939)[3]
- Krzyż Niepodległości (9 listopada 1931)[9]
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie[10][3], po raz pierwszy i drugi w 1921)[11]
- Złoty Krzyż Zasługi (25 maja 1939)[12][3]
- Srebrny Krzyż Zasługi[3]
- Odznaka „Za wierną służbę”[2]
- Odznaka za Rany i Kontuzje
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j Przemysław Wywiał: Czwórka legionowa: Bracia Herzogowie w służbie Niepodległej. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 4(111)/2010. ISSN 1641-9561.
- ↑ a b c d e f g Grażyna Falkiewicz: Józef Herzog: W stulecie urodzin. „Oleandry. Biuletyn Związku Piłsudczyków Oddział Świętokrzyski w Kielcach”. 2 (listopad)/2001.
- ↑ a b c d e f g h i j k l Stanisław M.S.M. Jankowski Stanisław M.S.M., Józef Herzog 1901–1983, [w:] 11 dzielnych ludzi: W 90. rocznicę Odzyskania przez Polskę Niepodległości, RyszardR. Bonisławski, JarosławJ. Warzecha (red.), Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2008, ISBN 978-83-61587-04-0, OCLC 297781518 .
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 21 lipca 1925 roku, s. 397.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 141, 226.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 71.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 97.
- ↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Józef Herzog. rakowice.eu. [dostęp 2021-06-06].
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 141.
- ↑ Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 62)
- ↑ M.P. z 1939 r. nr 121, poz. 282 „za zasługi w służbie wojskowej”.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, s. 385. ISBN 83-11-07836-X.
- Ewa Skarżyńska: Poszli, bo tak chcieli : opowieść o czterech braciach Herzogach, dzielnych polskich legionistach. Dziekanów Leśny : Wydawnictwo LTW, 2018. ISBN 978-83-7565-567-4
- Małopolscy Bohaterowie Niepodległości. Józef Herzog (1901–1983) – niezłomny żołnierz niepodległości