Jacob Bronowski
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 18 stycznia 1908 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 22 sierpnia 1974 | ||
Dziedzina sztuki | literatura | ||
|
Jacob Bronowski (ur. 18 stycznia 1908 w Łodzi, zm. 22 sierpnia 1974 w East Hampton) – brytyjski pisarz i naukowiec żydowskiego pochodzenia urodzony w Polsce.
Życiorys
Jego rodzicami byli: Abram Bronowski (właściciel firmy z artykułami pasmanteryjnymi, która prowadziła handel pomiędzy Polską a Londynem) oraz Celia Flatto. Gdy Niemcy okupowały Polskę podczas pierwszej wojny światowej, rodzina Bronowskich wyemigrowała do Niemiec, gdzie mieszkali do końca wojny. W 1920 przeprowadzili się do Londynu.
Bronowski zdobył stypendium z matematyki w Jesus College na Uniwersytecie Cambridge i tam rozpoczął studia matematyczne. Podczas studiów był współredaktorem, razem z Williamem Empsonem, literackiego czasopisma „Experiment”, które po raz pierwszy ukazało się w 1928 roku. Uhonorowany tytułem Senior Wrangler w 1930 roku.
Życie młodego „Bruna” - jak mówili na niego znajomi - nie było łatwe, kiedy przyjechał do Wielkiej Brytanii i nie znał angielskiego. To oznaczało trudności na początku w Central Foundation School w Londynie. W szkole wkrótce znalazł część wspólną dla swoich dwóch pasji - literatury i nauki.
Pisał później:
Wraz z dorastaniem stawałem się obojętny na różnice pomiędzy literaturą i nauką, co w okresie mojej młodości było proste, nabywałem doświadczenia ucząc się dwóch języków jednocześnie.
Bronowski napisał doktorat z geometrii algebraicznej. Był także poetą (mieszkał niedaleko Laury Riding i Roberta Gravesa na Majorce w latach 30.)
Lata 50. ujawniły zmianę w zainteresowaniach Bronowskiego. Wyrażał siebie poprzez słowa:
Jestem matematykiem działającym w fizyce, który został wciągnięty w nauki życia w średnim wieku poprzez serię szczęśliwych szans.
Kiedy zainteresował się biologią, został współzałożycielem i od 1964 dyrektorem Instytutu Salka.
Jego córką jest brytyjska uczona Lisa Jardine.
Twórczość pisarska
- The Origins of Knowledge and Imagination („Źródła wiedzy i wyobraźni.”, PiW, 1984, ISBN 83-06-01051-5)
- The Poet's Defence
- William Blake and the Age of Revolution ISBN 0-7100-7277-5 (hardcover) ISBN 0-7100-7278-3 (pbk.)
- Potęga wyobraźni, PIW, 1988, ISBN 83-06-01308-5 (wyd. ang. The Ascent of Man, ISBN 0-613-12463-4, związana z dokumentalnym serialem telewizyjnym BBC The Ascent of Man)
- The Face of Violence
- The Common Sense of Science
- Science and Human Values
- Insight (the book of the BBC TV series Insight)
- The Identity of Man
- Nature and Knowledge: The Philosophy of Contemporary Science
- William Blake, 1757-1827; a man without a mask
- The Western Intellectual Tradition
- A Sense of the Future
Pozostała twórczość
- autor serialu dokumentalnego telewizji BBC The Ascent of Man, który zainspirował Carla Sagana do stworzenia popularnonaukowego serialu telewizyjnego pt. Cosmos.
Linki zewnętrzne
John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Jacob Bronowski w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-10-27].
- The Jacob Bronowski Archive (ang.)
- Esej - Jacob Bronowski: A Retrospective. sfsu.edu. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-08-03)]. (ang.).
- The Thought of Jacob Bronowski in his Essays and in the Ascent of Man. wetzoollamb.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-12-31)]. (ang.).
- ISNI: 0000000120260318
- VIAF: 54274208
- LCCN: n50041276
- GND: 124198074
- NDL: 00434464
- LIBRIS: 1zcf84gk225fgkn
- BnF: 12776602w
- SUDOC: 066901286
- SBN: SBLV002583
- NLA: 36576913
- NKC: skuk0001841
- BNE: XX1064374
- NTA: 068409613
- CiNii: DA0103097X
- Open Library: OL1011187A
- PLWABN: 9810532224305606
- NUKAT: n96000790
- OBIN: 30859
- J9U: 987007259131605171
- PTBNP: 62247
- CANTIC: a12128491
- LNB: 000080750
- CONOR: 76947555
- BLBNB: 000607396
- KRNLK: KAC199603543
- LIH: LNB:V*387740;=BP
- PWN: 3880933
- Britannica: biography/Jacob-Bronowski
- MacTutor: Bronowski