Klasztor św. Emmerama
![]() Dawne krużganki klasztorne | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Kraj związkowy |
| ||
Miejscowość | Ratyzbona | ||
Właściciel | benedyktyni | ||
Typ zakonu | męski | ||
Obiekty sakralne | |||
kościół | |||
kościół | |||
Data budowy | VIII w. | ||
Data zamknięcia | 1810 | ||
Położenie na mapie Bawarii ![]() | |||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Eingang_Kreuzgang_St._Emmeram_Kloster_Regensburg_20160926.jpg/220px-Eingang_Kreuzgang_St._Emmeram_Kloster_Regensburg_20160926.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/DEU_Reichsabtei_Sankt_Emmeram_COA.svg/220px-DEU_Reichsabtei_Sankt_Emmeram_COA.svg.png)
Klasztor św. Emmerama – klasztor benedyktynów założony w VIII w. w Ratyzbonie w Niemczech, jeden z głównych ośrodków religijnych, kulturalnych i naukowych średniowiecznych Niemiec, w 1810 zsekularyzowany. Po sekularyzacji budynki klasztorne zostały zamienione w pałac rodu Thurn und Taxis.
Historia
Klasztor został założony w okresie, w którym powstało biskupstwo w Ratyzbonie – ok. 739 r.[1][2] Został utworzony przy grobie biskupa misyjnego Emmerama zamordowanego w VII w. za sprawą jednego z członków bawarskiej rodziny książęcej[3][2], przy którym powstała już wcześniej wspólnota duchownych. Kultowi tego świętego klasztor zawdzięczał szybki rozkwit w średniowieczu[2]. Przez pierwsze stulecia opatami klasztoru byli każdorazowo biskupi Ratyzbony, którzy początkowo tutaj rezydowali[1][4][2]. kościół klasztorny pod wezwaniem św. Emmerama powstał ok. 780–790 r. i objął prawdopodobnie istniejący już wcześniej kościół św. Jerzego (miał on zostać przekształcony w boczny, południowy chór nowej świątyni)[1][2].
W końcu IX w. swoją rezydencję tuż obok klasztoru zbudował cesarz Arnulf z Karyntii. On sam i jego potomkowie z rodu Karolingów został tu pochowany. Z rezydencji korzystali często także jego następcy, aż do czasów Hohenstaufów, a klasztor zyskiwał dzięki temu na znaczeniu. Między VIII i XII w. klasztor rozkwitał także jako centrum nauki i sztuki[4][2]. Działało tu świetne skryptorium[3][4][2], które dostarczało także skrybów na dwór królów niemieckich. To w ratyzbońskim klasztorze Emmerama powstała „zapiska karolińska” Geografa Bawarskiego wymieniająca ludy i plemiona (szczególnie plemiona zachodniosłowiańskich) żyjące na wschód od Łaby i na północ od Dunaju[5], a także kodeks Uty dla ksieni innego ratyzbońskiego klasztoru, Niedermünster[6]. Klasztor miał bogatą bibliotekę, m.in. tu przechowywany był Codex Aureus sporządzony w IX w. dla cesarza Karola Łysego[2].
W 975 r. funkcje opata i biskupa oddzielił od siebie biskup Wolfgang, który powołał na opata swego przyjaciela Ramwolda, przybyłego tu z klasztoru św. Maksymina w Trewirze[1][2]. Mimo to biskupi byli chowani w kościele klasztornym aż do XII w.[2] Ramwold przeprowadził w klasztorze reformę[2] i rozbudował kościół klasztorny (dodając m.in. kryptę nazwaną jego imieniem). W połowie XI w. rozbudowano kościół klasztorny[1][2] i kanonizowano pochowanego w nim biskupa Wolfganga[3][4][2]. Z czasem pojawił się spór zakonników z biskupami ratyzbońskimi – klasztor z pomocą sfałszowanych dokumentów[3][2] próbował uwolnić się spod biskupiej zwierzchności. Starania te odniosły skutek dopiero w 1326 na mocy przywileju wydanego przez papieża Jana XXII[2]. Z kolei w 1295 król Niemiec Adolf z Nassau nadał klasztorowi godność wolnego opactwa cesarskiego[1][2].
Po okresie upadku znaczenia klasztoru, ponowny rozkwit nastąpił w XVII i XVIII w.[3][2] W 1731 tutejsi opaci zostali podniesieni do rangi książąt Rzeszy[1][2]. W latach 1731–1733 doszło także do przebudowy wnętrz kościoła w stylu rokokowym[1][4][2]. Klasztor w tym okresie ponownie stał się ważnym ośrodkiem naukowym[2].
W 1802 klasztor został podporządkowany arcybiskupowi Ratyzbony[2], a w 1810 rozwiązany, po włączeniu Ratyzbony w granice królestwa Bawarii[1][2]. Skarby klasztorne przeniesiono w większości do Monachium[2]. W 1812 budynki dawnego klasztoru przejęli książęta Thurn und Taxis[1][3][2]. Urządzili tu swoją główną siedzibę i stopniowo przekształcili klasztor w reprezentacyjny pałac[3][2]. Budynki stanowiły odszkodowanie za odebrany przedstawicielom rodu przez władców Bawarii nadzór nad pocztą[3]. Dawny kościół klasztorny stał się głównym kościołem parafialnym Ratyzbony[1][2] – w miejsce kościoła św. Ruperta, który wcześniej pełnił tę funkcję[2] i który przylega do północnej nawy kościoła św. Emmerama[1].
Z dawnych zabudowań klasztornych nadal pozostały w murach pałacu m.in. romański „stary konwent” oraz pochodzący z XVI–XVII w. „nowy konwent”[7], romańskie oraz gotyckie krużganki[3][7] z bogatym portalem prowadzącym do kościoła[3], a także XVI-wieczna studnia na dziedzińcu[3]. Istnieje także gotycka brama wejściowa na teren bazyliki oraz wolno stojąca dzwonnica[1][3], wykonana z materiałów pozostałych po zabudowaniach rzymskich, a w XVI w. przebudowana w stylu renesansowym[3].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Regensburg. W: The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture. Colum P. Hourihane (Ed.). T. 5: Pepoli to Stavanger. Oxford - New York: Oxford University Press, 2012, s. 170. ISBN 978-0-19-539536-5.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Peter Morsbach: Regensburg, St. Emmeram. [w:] Haus der Bayerischen Geschichte [on-line]. Bayerisches Staatsministerium für Wissenschaft und Kunst. [dostęp 2018-10-05].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Daniela Schetar: Regensburg. DuMont Reiseverlag, 2015, s. 59–63. ISBN 978-3-7701-9650-0.
- ↑ a b c d e Sabine Herre: Bayerischer Wald: Mit Passau, Regensburg und Ausflügen in den Böhmerwald. Berlin: Trescher Verlag, 2013, s. 212–214. ISBN 978-3-89794-248-6.
- ↑ TomaszT. Jasiński TomaszT., The origins of the Polish state in new light, „NAUKA”, 0 (4), 2007, ISSN 1231-8515 [dostęp 2018-10-12] (ang.).
- ↑ GillianG. Elliott GillianG., Uta Codex Review, H-German, styczeń 2005 [dostęp 2018-10-12] (ang.).
- ↑ a b Das bewohnte Schloss. [w:] Thurn und Taxis [on-line]. [dostęp 2018-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-06-15)].