Kościół św. Katarzyny w Goleniowie
![]() | |||||||
kościół parafialny | |||||||
![]() Kościół św. Katarzyny | |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | |||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Parafia | |||||||
Wezwanie | św. Katarzyny z Aleksandrii | ||||||
| |||||||
Położenie na mapie Goleniowa ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie powiatu goleniowskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie gminy Goleniów ![]() | |||||||
![]() | |||||||
|
Kościół św. Katarzyny w Goleniowie – dawny kościół farny, wybudowany w XV wieku w stylu gotyckim na fundamentach kościoła romańskiego, najokazalsza świątynia i zabytek Goleniowa, od 1534 roku protestancki, po II wojnie światowej zniszczony, odbudowany w latach 1957–1959, obecnie podlega parafii przy ul. Jana Pawła II prowadzonej przez księży chrystusowców. Jego patronką jest św. Katarzyna Aleksandryjska z Egiptu.
Kościół złożony jest z trzynawowego, halowego korpusu, wspartego na czterech gładkich ośmiobocznych filarach, wydłużonego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, kwadratowej w rzucie wieży oraz 2 kaplic.
Historia kościoła
Kościół wznoszony był w dwóch fazach budowlanych:
- początek XV wieku – wybudowano trójnawową halę z prezbiterium, wieżą oraz zakrystię
- II połowa XV wieku – nadbudowa I piętra nad zakrystią, budowa kruchty oraz dwóch kaplic po obu stronach wieży i kaplicy po północnej stronie korpusu nawowego
Trzy główne człony budowli (prezbiterium, korpus nawowy i wieża) wykonane zostały z cegły w wiązaniu wendyjskim. Kościół wielokrotnie przebudowywano. W wyniku pożaru w 1686 r. uległ zniszczeniu średniowieczny wystrój świątyni oraz dokumenty dotyczące historii kościoła, co uniemożliwiło rekonstrukcję w czasie odbudowy, przez co zastosowano ówcześnie panujące trendy. Jedynym elementem architektonicznym zachowanym od czasów średniowiecza jest ostrołukowy portal w zachodniej elewacji wieży. Nowo wybudowana wieża była niższa, okna węższe i krótsze, arkady wejściowe do kaplic zmienione z ostrołukowych na półkoliste. W takiej formie kościół istniał do XVIII wieku. W latach 1865–1867 wykonano niemal 100% neogotyckich detali architektonicznych (wejścia, okna, sklepienia, szczyty kaplic). W roku 1892 wykonano nowe neogotyckie zwieńczenia wieży w postaci czterech narożnych wieżyczek i trójkątnych szczycików. W takiej postaci świątynia przetrwała do 1945 r., gdy została częściowo zburzona i spalona w wyniku działań wojennych. Po 12 latach kościół został odgruzowany i odbudowany w stanie sprzed II wojny światowej. W roku 1961 kościół został poświęcony przez ks. biskupa Ignacego Jeża. W latach 1962–1964 prowadzono prace restauratorskie przy wieży, zaś wykończenie wnętrza ukończono w roku 1967.
Do roku 1895 przy kościele istniał średniowieczny cmentarz. Został on zamknięty w roku 1865, zaś trzydzieści lat później został splantowany i wybrukowany kamieniem polnym.
Kościół obecnie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/WiezaKosciolaSwKatarzynyWGoleniowie2.jpg/220px-WiezaKosciolaSwKatarzynyWGoleniowie2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/WnetrzeKosciolaSwKatarzynyWGoleniowie.jpg/220px-WnetrzeKosciolaSwKatarzynyWGoleniowie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Goleniow_kosciol_sw_Katarzyny_oltarz.jpg/220px-Goleniow_kosciol_sw_Katarzyny_oltarz.jpg)
Obecny wystrój wnętrza świątyni jest odtworzeniem planów XIX-wiecznej regotyzacji. W prezbiterium znajduje się ołtarz w formie tryptyku z postaciami: xx, xx, xx, wykonany przez artystę Stanisława Szulca. Witraże w czterech ostrołukowych oknach przedstawiają (od lewej): św. Maksymiliana Kolbe, Chrystusa Króla oraz świętych: Jadwigę, Wojciecha i Stanisława, Jana Pawła II oraz ostatni: św. Katarzynę. Kaplice znajdujące się w kościele poświęcone są: zmarłym, Augustowi Hlondowi, papieżowi Janowi Pawłowi II, Matce Boskiej Nieustającej Pomocy. W kolejnej z kaplic, którą zdobi witraż przedstawiający chrzest Jezusa w Jordanie, znajduje się chrzcielnica. Przy wejściu głównym można zobaczyć zdjęty z wieży kościelnej dzwon, natomiast w pobliżu nawy bocznej znajdują się relikwie św. Faustyny Kowalskiej.
Ważne daty z historii kościoła
- 1529 – spalenie wieży kościoła podczas pożaru miasta;
- 1534 – kościół katolicki staje się kościołem protestanckim;
- 1589–1686 – kolejne pożary;
- 1701 – ukończenie odbudowy kościoła;
- 1828 – odbudowa nowej wieży;
- 1836 – nowy chór organowy na miejscu pierwotnego tzw. chóru Młynarskiego
- 1865–1867 – regotyzacja kościoła;
- 1867 – budowa 27 głosowych organów przez Barnima Grunberga z Szczecina (opus 95);
- 1829 – nowa gotycka wieża;
- 1885 – założenie centralnego ogrzewania;
- 1903 – nowe witraże oraz oświetlenie elektryczne;
- 1945 – zniszczenie kościoła, objęcie duszpasterstwa przez Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej;
- 1957–1959 – odbudowa kościoła po zniszczeniach wojennych;
- 1960 – poświęcenie prezbiterium;
- 1961 – konsekracja kościoła, kościół ponownie staje się kościołem katolickim;
- 1989 – regotyzacja kościoła;
- 1996 – poświęcenie nowego ołtarza głównego.
Proboszczowie parafii
- 1945–1953 – ks. Franciszek Włodarczyk TChr
- 1953–1957 – ks. Henryk Kulikowski TChr
- 1957–1960 – ks. Seweryn Wieczorek TChr
- 1960–1970 – ks. Jan Ładniak TChr
- 1970–1978 – ks. Józef Kamiński TChr
- 1978–1987 – ks. Włodzimierz Kowalski TChr
- 1987–1996 – ks. Marian Koniewski TChr
- 1996–2001 – ks. Wojciech Necel TChr
- 2001–2010 – ks. Krzysztof Rytwiński TChr
- 2010–2017 – ks. Rafał Hoczek TChr
- 2017–2022 – ks. Krzysztof Musiałek TChr
- 2022– ks. Mirosław Czerwiński TChr
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2010-05-13] .
Bibliografia
- Historia kościoła na stronie parafii św. Katarzyny
- U św. Katarzyny w Trzecie Wiary Tysiąclecie – Praca zbiorowa pod redakcją ks. dr W. Necla TChr, Szczecin 1999 r.
- Kościół św. Katarzyny – Dokumentacja historyczno-architektoniczna mgr K. Kaleta, Szczecin 1981 r.
- Goleniów i okolice – St. Rzeszowski – Krajowa Agencja Wydawnicza, W-wa 1966 r.
- Dzieje Ziemi Goleniowskiej i Pomorza – Materiały A. Przeździeckiego.
Linki zewnętrzne
- Parafia pw. św. Katarzyny
- p
- d
- e
- p
- d
- e