Kościół bł. Michała Kozala w Gnieźnie
![]() | |||||||||||||||||||
filialny | |||||||||||||||||||
![]() Prezbiteria kościoła | |||||||||||||||||||
Państwo |
| ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||
Miejscowość | Gniezno | ||||||||||||||||||
Wyznanie | katolickie / protestanckie | ||||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||||
Parafia | |||||||||||||||||||
Wezwanie | bł. Michał Kozal | ||||||||||||||||||
Wspomnienie liturgiczne | 14 czerwca | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Gniezna ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||||||||||||||||||
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego ![]() | |||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Kosciol_bl._Michala_Kozala_Gniezno.jpg/220px-Kosciol_bl._Michala_Kozala_Gniezno.jpg)
Kościół bł. Michała Kozala w Gnieźnie – neogotycki kościół wybudowany w latach 1894-1895 i powstały według projektu Bruna (prawdopodobnie Bruno Schulza, niemieckiego architekta) jako kaplica szpitala psychiatrycznego „Dziekanka”[1], obecnie kościół katolickiej parafii pw. bł. Michała Kozala w Gnieźnie, ale użytkowany również przez ewangelicką parafię z Poznania (kościół symultaniczny). Świątynia o dwóch prezbiteriach[2][3]. Od 7 lutego 2012 roku tymczasowo zamknięty[4].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Dokument_KozalGniezno.jpg/220px-Dokument_KozalGniezno.jpg)
Kościół został wybudowany w 1894 roku. Według dokumentu odnalezionego w jego wieży, prace murarskie wykonywali mistrz murarski Hoffman z Gniezna, mistrz Kinzell oraz mistrz Zelm, natomiast prace ciesielskie – przedsiębiorca budowlany z Rosenbergu i podmistrz Timm[5]. Pierwotnie kościół służył jako kaplica szpitala psychiatrycznego „Dziekanka”, jednak od początku przeznaczony był na świątynię dwuwyznaniową. Dekretem prymasa Augusta Hlonda został kościołem filialnym parafii Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha (archikatedralnej). 1 stycznia 1988, dekretem prymasa Józefa Glempa, został kościołem nowo utworzonej parafii bł. Michała Kozala.
Po objęciu urzędu proboszcza przez ks. Sławomira Jessę w 1997 roku, kościół był systematycznie remontowany (wymieniono konfesjonały, oświetlenie, wykonano prace malarskie)[6]. Pod koniec lat 90. dokonano remontu wieży kościoła, który sfinansowali zarówno parafianie, jak i członkowie wspólnoty ewangelickiej[7]. 23 marca 2009 roku, w czasie nabożeństwa Koronki do Miłosierdzia Bożego, w kościele wybuchł pożar, do którego przyczyniła się sadza w kominie[4]. Rok później, w czasie nabożeństwa Gorzkich żalów, stare, zamurowane przewody doprowadziły do wybuchu w kruchcie przy wyjściu od strony szpitala[8]. Dwa miesiące później, 29 maja, powiększyło się zarysowanie na suficie i pojawiło się wybrzuszenie nad wejściem, co groziło zawaleniem sufitu. Z tego powodu na ponad tydzień kościół został zamknięty. Po inspekcji konserwatora zabytków i chwilowym podparciu sufitu belami, kościół został otwarty, ale wymaga gruntownego remontu[9][10][11]. 7 lutego 2012 roku nastąpiła poważna awaria komina. W wyniku nieszczelności przewodu kominowego, dym przedostał się do wnętrza świątyni. W związku z koniecznością niezbędnego remontu świątynia została zamknięta, a większość jej wyposażenia liturgicznego przeniesiona do kaplicy parafialnej i plebanii[12]. 20 grudnia 2012 roku podpisano akt notarialny, którym Skarb Państwa przekazał prawo własności kościoła kurii metropolitalnej. Tego samego dnia kuria zrzekła się własności i przekazała ją parafii pw. bł. Michała Kozala w Gnieźnie[13]. W czerwcu 2013 roku doszło do włamania, w którego wyniku skradziono żyrandole, kinkiety i inne cenne przedmioty, które pozostały po zamknięciu kościoła[4]. 14 października tegoż roku rozpoczęto prace remontowe dachu świątyni, częściowo sfinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do końca 2014 roku ukończono prace nad całkowitym remontem dachu oraz zamontowaniem nowego ogrzewania. Z powodu braku pełnego dofinansowania prace były dwukrotnie zawieszane. Od 2015 roku prace pozostają wstrzymane[14].
Architektura
Wybudowany z czerwonej cegły na planie prostokąta jako kościół jednonawowy. Posiada wieżę z nieczynnym dzwonem, odrestaurowaną pod koniec ubiegłego wieku, przy współpracy proboszcza parafii i członków Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Na zewnętrznej, wschodniej ścianie kościoła znajduje się tablica upamiętniająca zamordowanych przez hitlerowców pacjentów szpitala[3] oraz tablica upamiętniająca zmarłego tragicznie ks. Witolda Ceglarka, wikariusza parafii. Posiada też dwie kruchty i tym samym dwa boczne wejścia (nie ma wejścia na wprost ołtarzy). W czterech narożnikach kościoła wybudowano cztery małe pomieszczenia: dwa od strony wschodniej połączone z kościołem i dwa od zachodniej niemające połączenia ze świątynią. Pomieszczenia od strony wschodniej służą jako zakrystie parafii katolickiej – jedna dla kapłanów, a druga dla służby liturgicznej. Pomieszczenia zachodnie – jedno to kotłownia, drugie jest niezagospodarowane. Na ścianach północnej i południowej mieszczą się okna w kształcie rozety, a nad nimi oraz na chórze i w prezbiteriach – pojedyncze okna w kształcie koła[9].
Prezbiterium katolickie
Mieści się przy wschodniej ścianie świątyni, tak samo jak prezbiterium ewangelickie. Posiada drewniany, lekko pozłacany ołtarz z kopią obrazu Madonny Sykstyńskiej i tabernakulum. Po prawej stronie tabernakulum znajduje się miejsce celebransa, współcelebransów liturgii i lektorów. Po obu stronach tabernakulum znajdują się dwie rzeźby: po lewej św. Franciszka z Asyżu z Dzieciątkiem Jezus, a po prawej Jezusa Miłosiernego. Przy obrazie mieściły się złocone świeczniki, skradzione w 2013 roku[4], a przy głównym, drewnianym ołtarzu także srebrzony krzyż papieski, który po zamknięciu kościoła został przeniesiony do kaplicy parafialnej. Całe prezbiterium wymalowano w kolorach białym i jasnożółtym, zaś ołtarz z obrazem Madonny – w kolorach brązowym i złotym.
Prezbiterium ewangelickie
Jest ono wysunięte bardziej do przodu niż prezbiterium katolickie, posiada trzystopniowy ołtarz, zbudowany analogicznie do przedsoborowego katolickiego. Za ołtarzem umieszczona została kopia obrazu Ostatniej Wieczerzy Leonarda da Vinci[2].
Nawa
Pomiędzy ołtarzami kolejno od góry znajdują się: krzyż, obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz portret bł. Michała Kozala. Tuż przed nim mieściły się ewangeliarz oraz paschał. Naprzeciwko prezbiteriów znajduje się chór muzyczny, dawniej wraz z elektrycznymi organami, przeniesionymi do kaplicy parafialnej. Nad drewnianą amboną, zdobioną wizerunkiem Ducha Świętego, znajdującą się po prawej stronie ołtarza katolickiego, wisi zabytkowa rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, wykonana przez Jadwigę Boniewską[15]. Po lewej stronie ołtarza ewangelickiego mieścił się obraz Najświętszego Serca Jezusa. Również w tym miejscu umieszczone zostały kamień węgielny poświęcony przez Jana Pawła II oraz papieski portret, które w marcu 2011 roku zostały przeniesione do nowej kaplicy.
Zbór Ewangelicko-Augsburski
W każdą pierwszą niedzielę miesiąca o godzinie 15:30 odbywały się nabożeństwa ewangelickie. Po zamknięciu kościoła odbywają się one w kaplicy parafialnej przy ulicy E. Orzeszkowej. Opiekę duszpasterską nad filiałem sprawuje poznańska parafia ewangelicko-augsburska. Ważnym wydarzeniem dla wiernych obydwu wyznań było pierwsze nabożeństwo ekumeniczne, odprawione podczas Tygodnia Modlitwy o Jedność Chrześcijan 19 stycznia 2003 roku[16], a także nabożeństwo w ramach VIII Zjazdu gnieźnieńskiego, podczas którego obecni byli wierni i przedstawiciele trzech Kościołów chrześcijańskich[17].
Przypisy
- ↑ Towarzystwo Miłośników Gniezna: Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej. Gniezno: 2011, s. 336. ISBN 978-83-932928-0-6.
- ↑ a b Gniezno - Kościół pw. bł. Michała Kozala. [dostęp 2011-04-25].
- ↑ a b Kościół bł. Michała Kozala. Urząd Miasta Gniezna. [dostęp 2017-01-17].
- ↑ a b c d Rafał Wojciechowski: Zabytek, który czeka... Kościół przy ulicy Poznańskiej. Gniezno: „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 28.07.2013.
- ↑ Praca zbiorowa. Skarby kościoła na Dziekance. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 28.02.2010.
- ↑ Sławomir Jessa. Sprawozdanie duszpasterskie za rok 2002. „Archiwum Parafii”.
- ↑ Rafał Wojciechowski: Historia Parafii. 27.11.2011. [dostęp 2017-01-17].
- ↑ Rafał Wojciechowski: Wybuch w kościele. Gniezno: Z życia Parafii bł. Michała Kozala, 28.02.2010.
- ↑ a b Praca zbiorowa. Artykuły z gazetki parafialnej od nr 1 do nr 31. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”.
- ↑ Rafał Wojciechowski. "Bo tam gdzie my jesteśmy, tam jest Kościół". Wielka próba dla naszej parafii – chwilowe zamknięcie kościoła. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, 06.06.2010.
- ↑ Rafał Wojciechowski. Wybuch w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, s. 2, 28.02.2010.
- ↑ Rafał Wojciechowski. Awaria komina w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, 26.02.2012.
- ↑ Rafał Wojciechowski. Kościół przy ul. Poznańskiej własnością naszej Parafii. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 30.12.2012.
- ↑ Krzysztof Stanula. List do Parafian. „Zawsze gotów”, 20.12.2016.
- ↑ Gabriela Mikołajczyk: Jeden dzień w Gnieźnie. Gniezno: Prymasowskie Wydawnictwo GAUDENTINUM, 1997, s. 18–19. ISBN 83-85654-75-5.
- ↑ Michał Muraszko. Z historii gnieźnieńskich zjazdów. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 7.03.2010.
- ↑ Michał Muraszko. Nabożeństwo ekumeniczne. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 14.03.2010.
Bibliografia
- Jerzy Domasłowski: Kościół ewangelicko-augsburski w Poznaniu i w zachodniej Wielkopolsce w latach 1919–2005. Poznań: Parafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu, 2005. ISBN 83-922889-0-4.
Linki zewnętrzne
- Kościół bł. Michała Kozala na stronie Urzędu Miasta Gniezna
- p
- d
- e