Kogia
Kogia | |||
J.E. Gray, 1846[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – kogia płaskonosa (Kogia sima) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | parzystokopytne | ||
Podrząd | Whippomorpha | ||
Infrarząd | walenie | ||
Parvordo | zębowce | ||
Nadrodzina | Physeteroidea | ||
Rodzina | kogiowate | ||
Rodzaj | kogia | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Physeter breviceps Blainville, 1838 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Kogia[8] (Kogia) – rodzaj ssaków z rodziny kogiowatych (Kogiidae).
Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w umiarkowanych i ciepłych wodach Oceanu Atlantyckiego, Spokojnego i Indyjskiego[9][10][11].
Morfologia
Długość ciała 200–420 cm; masa ciała 136–680 kg[10][12].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1846 roku angielski zoolog John Edward Gray w rozdziale dotyczącym ssaków w publikacji będącej relacją z odkryć zoologicznych podczas wyprawy badawczej do Arktyki statków HMS „Terror” i „Erebus” w latach 1839–1843[1]. Na gatunek typowy Gray wyznaczył (oznaczenie monotypowe) kogię krótkogłową (K. breviceps).
Etymologia
- Kogia (Cogia): etymologia niejasna, Gray nie wyjaśnił pochodzenia nazwy zwyczajowej[1]; być może jest to zlatynizowana forma ang. codger ‘dziwak’. Może być również uhonorowaniem Turka podpisującego siebie jako „Cogia Effendi”, który obserwował wieloryby żyjące w Morzu Śródziemnym[13][14].
- Euphysetes (Euphycetes): gr. ευ eu ‘dobry’; φυσητής physetēs ‘dmuchacz, dmuchawa’, od φυσάω physao ‘dmuchać’[15]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Euphysetes grayii Wall, 1851 (= Physeter breviceps Blainville, 1838).
- Callignathus: καλλος kallos ‘piękno’, od καλος kalos ‘piękny’; γναθος gnathos ‘żuchwa’[16]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Physeter simus Owen, 1866.
- Callignathula: rodzaj Callignathus Gill, 1871; łac. przyrostek zdrabniający -ula[6][17].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[18][12][9][8]:
- Kogia breviceps (Blainville, 1838) – kogia krótkogłowa
- Kogia sima (Owen, 1866) – kogia płaskonosa
Opisano również gatunki wymarłe:
- Kogia danomurai Benites-Palomino, Vélez-Juarbe, Collareta, Ochoa, Altamirano, Carré, Laime, Urbina, Salas-Gismondi & Lautenschlager, 2021[19]
- Kogia pusillus (Pilleri, 1987)[20]
Uwagi
- ↑ Nieuzasadniona poprawka Euphysetes Wall, 1851.
- ↑ Młodszy homonim Callignathus Agassiz, 1846 (= niepoprawna późniejsza pisownia Calognathus Guérin, 1837) (Coleoptera)).
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Kogia J.E. Gray, 1846; młodszy homonim Cogia Butler, 1870 (Lepidoptera).
- ↑ Nowa nazwa dla Callignathus Gill, 1871.
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Euphysetes Wall, 1851.
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Callignathus Gill, 1871.
Przypisy
- ↑ a b c J.E. Gray: Mammalia. W: J. Richardson & J.E. Gray: The zoology of the voyage of the H.M.S. Erebus & Terror, under the command of Captain Sir James Clark Ross, during the years 1839 to 1843. Cz. 1: Mammalia, Birds. London: E. W. Janson, 1846, s. 22. (ang.).
- ↑ W.S. Wall: History and description of the skeleton of a new sperm whale, lately set up in the Autralian Museum, together with an account of a new genus of sperm whales called Euphsetes. Sydney: W. R. Piddington, 1851, s. 37. (ang.).
- ↑ J.E. Gray: Catalogue of seals and whales in the British Museum. Wyd. 2. London: The Trustees, 1866, s. 391. (ang.).
- ↑ T.N. Gill. The Sperm Whales, giant and pygmy. „The American Naturalist”. 4, s. 738, 1871. (ang.).
- ↑ A. S. Wallace: The geographical distribution of animals. Cz. 2. New York: Harper and Brothers, Publisher, 1876, s. 208. (ang.).
- ↑ a b E. Strand. Miscelanea nomenclatorica zoologica et palaeontologica I-II. „Archiv für Naturgeschichte”. Abteilung A. 92, s. 61, 1926. (niem.).
- ↑ a b А.Г. Томилин: Китообразные. W: В.Г. Гептнер: Звери СССР и прилежащих стран (звери восточной Европы и северной Азии). Cz. 9. Москва: Издательство академии наук СССР, 1957, s. 418. (ros.).
- ↑ a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 190. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 284. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b D. McAlpine: Family Kogiidae (Pygmy and Dwarf Sperm Whales). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 324–325. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Kogia. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-21]. (ang.).
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 570. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 358.
- ↑ F.E. Beddard: A book of whales. Londyn: J. Murray, 1900, s. 186. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 278.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 151.
- ↑ E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 275. (ang.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-01-22]. (ang.).
- ↑ A. Benites-Palomino, J. Vélez-Juarbe, A. Collareta, D. Ochoa, A. Altamirano, M. Carré, M.J. Laime, M. Urbina, R. Salas-Gismondi & S. Lautenschlager. Nasal compartmentalization in Kogiidae (Cetacea, Physeteroidea): insights from a new late Miocene dwarf sperm whale from the Pisco Formation. „Papers in Palaeontology”. 7 (3), s. 1511, 2021. DOI: 10.1002/spp2.1351. (ang.).
- ↑ G. Pilleri: The Cetacea of the Italian Pliocene: with a descriptive catalogue of the specimens in the Florence Museum of Paleontology. Berne: Brain Anatomy Institute, 1987, s. 35–36. (ang.).
Bibliografia
- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- Britannica: animal/pygmy-sperm-whale