Koncert (forma muzyczna)
![]() | Ten artykuł dotyczy terminu muzycznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Bundesarchiv_Bild_183-77066-0002%2C_Berlin%2C_Deutsche_Staatsoper%2C_Festkonzert_David_Oistrach.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_183-77066-0002%2C_Berlin%2C_Deutsche_Staatsoper%2C_Festkonzert_David_Oistrach.jpg)
![]() | Zobacz hasło koncert w Wikisłowniku |
Koncert (łac. concerto – spieram się, walczę, współzawodniczę[1]) – forma muzyczna, której istotą jest kontrastowanie partii zespołu (orkiestry) i partii solowej, zespołu i grupy solistów (concerto grosso), bądź samych partii solowych (np. koncerty wokalne).
Określenie „koncert” było początkowo używane na określenia utworów wokalno-instrumentalnych, w których instrumenty grały niezależne partie[2] – w przeciwieństwie do powszechnej praktyki renesansowej, w której instrumenty towarzyszące głosom tylko je dublowały. Przykładami tych najwcześniejszych koncertów są m.in. In Ecclesiis Giovanniego Gabrielego czy Saul, Saul, was verfolgst du mich Heinricha Schütza.
Pierwsze koncerty instrumentalne w swej obsadzie i konstrukcji przypominały wczesnobarokową sonatę solową czy canzonę instrumentalną jedno- lub wielogłosową z basso continuo. W muzyce polskiej słowa „concerto” jako pierwszy użył Adam Jarzębski do określenia utworów na 1-2 instrumentalne głosy solowe i basso continuo.
Później koncert w najczęściej spotykanej postaci ma budowę trzy-, cztero- (concerto da chiesa) lub – rzadziej – wieloczęściową i przeznaczony jest na jeden lub więcej (concerto grosso) instrumentów solowych z towarzyszeniem orkiestry. Forma koncertu ugruntowana została na przełomie XVII i XVIII wieku. Niektóre koncerty, zwłaszcza dziewiętnastowieczne, mają charakter wirtuozowski i popisowy.
Przypisy
Bibliografia
- DanutaD. Wójcik DanutaD., ABC Form Muzycznych, wyd. 2 popr., Kraków: Musica Iagellonica, 1997, ISBN 83-7099-061-4, OCLC 749833025 .
- PWN: 4008806
- Britannica: art/concerto-music
- The Canadian Encyclopedia: concertos-and-concertante-music-emc
- Treccani: concerto
- Universalis: concerto
- Nacionālā enciklopēdija: 5817