Kopytne
Ungulata | |
Linneusz, 1766 | |
![]() lama | |
Systematyka | |
Domena | eukarionty |
---|---|
Królestwo | zwierzęta |
Typ | strunowce |
Gromada | ssaki |
Podgromada | żyworodne |
Infragromada | |
(bez rangi) | Ungulatomorpha |
Nadrząd | kopytne |
Kopytne[1] (Ungulata) – nadrząd ssaków łożyskowych pochodzących od prakopytnych. Tradycyjnie do kopytnych zalicza się zwierzęta, których kończyny zakończone są kopytami. Dawniej klasyfikowane były jako gromada Ungulata (kopytne), a obecnie w rzędach:
- parzystokopytne
- nieparzystokopytne
oraz wymarłe:
- notoungulaty
Obecnie do grupy kopytnych zalicza się również, oprócz wyżej wymienionych, blisko spokrewnione z nimi rzędy pochodzące od wspólnego przodka, choć nie posiadające kopyt. Są to: trąbowce, rurkozębne, góralkowce, brzegowce i walenie[2].
Współcześnie ich pokrewieństwo (w szczególności pokrewieństwo wszystkich grup) jest wątpliwe. Uproszczony kladogram jednej z hipotez zakładających je za Mikko's Phylogeny Archive[3]:
o Ungulatomorpha |== †Zhelestidae `--o Ungulata |?- Tubulidentata (rurkozębne) |?- †Dinocerata |--o Altungulata (Paenungulata) | |--o „Perissodactylomorpha” | | |-- †Meniscotheriidae | | `--+-- †Phenacodontidae | | `-- Perissodactyla (nieparzystokopytne) | `--o Altungulata sensu stricto | |-- †Loxolophidae | `--+-- †Phenacolophidae | `--o Uranotheria | |-- †Embrithopoda | `--+-- Hyracoidea (góralkowce) | `--o Tethytheria | |-- Sirenia (brzegowce) | `--o Behemota | |-- †Desmostylia | `-- Proboscidea (trąbowce) `--o Eparctocyona |== †Procreodi `--+--o †Bulbulodentata | |-- †Apheliscidae | |?- †Tricuspiodontidae | `--+-- †Periptychidae | `--+-- †Hyopsodontidae | `--o †Panameriungulata | `--o †Mioclaenidae | |-- †Pleuraspidotheriinae | `--o †Meridiungulata | |?- †Amilnedwardsiidae | |-- †Kollpaniinae | `--+?- †Xenungulata (w tym †Pyrotheria) | |?- †Astrapotheria | |?- †Notoungulata | `--o †Didolodontidae | |... | `-- †Litopterna `--+-- †Arctostylopida `--o "Paraxonia" `--+--o †Triisodontidae `--+-- †Mesonychia `-- Cetartiodactyla (parzystokopytne i walenie)
![Ewolucja ssaków kopytnych](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Hereditary_branch_Condylartha.svg/800px-Hereditary_branch_Condylartha.svg.png)
Przypisy
- ↑ Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
- ↑ Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ Ungulatomorpha. Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 2009-05-30]. (ang.).
Bibliografia
- HalinaH. Komosińska HalinaH., ElżbietaE. Podsiadło ElżbietaE., Ssaki kopytne – przewodnik, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, ISBN 83-01-13806-8, OCLC 749423644 .
- Britannica: animal/ungulate
- Universalis: ongules
- Catalana: 0149228
- DSDE: hovdyr
- identyfikator taksonu Fossilworks: 67570