Kostka Rubika
![]() | |||
Autor | Ernő Rubik | ||
---|---|---|---|
Zalecenia wiekowe | od 8 lat | ||
| |||
Strona internetowa |
Kostka Rubika (węg. Bűvös kocka – „magiczna kostka”) – zabawka logiczna wynaleziona przez Ernő Rubika w 1974 roku, a w 1976 roku skonstruowana i opatentowana w Japonii przez inżyniera Terutoshiego Ishige. Wynalazca kostki Ernő Rubik po raz pierwszy układał kostkę przez miesiąc[1].
Zasady i mechanika gry
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Rubiks_cube_by_keqs.jpg/200px-Rubiks_cube_by_keqs.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Disassembled_Rubik%27s_cube.jpg/200px-Disassembled_Rubik%27s_cube.jpg)
Zabawa kostką polega na takim ułożeniu kwadratów, aby na każdej ścianie wszystkie posiadały jeden kolor. Składa się ona z 26 sześcianów i przegubu umieszczonego w środku. Przegub ten umożliwia każdej z zewnętrznych warstw kostki obrót wokół osi prostopadłej do danej warstwy i przechodzącej przez środek kostki.
Liczba kombinacji różnych ułożeń kostki 3x3x3 wynosi dokładnie tryliony[2][3], tj.
- 8! x 3^7 x 12! x 2^5 = 1 351 625 102 327 808 000 (ponad 1.35 tryliona)
Najpopularniejsze techniki układania Kostki Rubika:
- LBL (metoda dla początkujących),
- Corners First (nie jest najefektywniejszą metodą),
- metoda Fridrich,
- metoda Rouxa,
- metoda Petrusa,
- metoda Columns First (zoptymalizowana może być wykorzystywana do osiągania czasów porównywalnych do popularniejszych metod np. Petrus)
Polskie systemy:
- metoda ZB (Zborowski-Bruchem)[4],
- ZZ speedcubing system[potrzebny przypis].
Oprócz tego, istnieją metody pozwalające ułożyć kostkę bez patrzenia. Najczęściej wykorzystywane z nich to:
- Old Pochmann
- M2/R2
- TuRBo
- Beyer-Hardwick 3-style
- 3-cycle orientation-permutation
Optymalne rozwiązanie
Od początku rozpowszechnienia kostki Rubika zastanawiano się, jaka jest minimalna liczba ruchów potrzebna do rozwiązania każdego ułożenia. Już w 1995 wiedziano, że optymalna liczba zawiera się w przedziale 20-29, czyli istnieje pomieszana kostka, którą da się ułożyć tylko w 20 lub więcej ruchach oraz każdą kostkę da się rozwiązać w 29 ruchach lub mniej[5][6]. W 2010 zespół matematyków za pomocą serwerów Google udowodnił, że ‘boską’ liczbą dla kostki Rubika jest 20. Oznacza to, że każde ułożenie można rozwiązać maksymalnie w 20 ruchach (choć zazwyczaj wystarczy 15-19 ruchów)[5][7].
Największa kostka Rubika
Największą kostką Rubika jest stworzona przez Grégoire Pfennigiego w 2017 r. kostka 33×33[8].
Rodzaje kostek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Rubik%27s_Cube_variants.jpg/200px-Rubik%27s_Cube_variants.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/5-cube_solved_close.png/200px-5-cube_solved_close.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Rubik%27s_cube_colors.svg/200px-Rubik%27s_cube_colors.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/11x11x11.jpg/200px-11x11x11.jpg)
Kostki sześcienne:
- 2×2×2 (Rubik’s Mini Cube)
- 3×3×3 (oryginalna Rubik’s Cube)
- 4×4×4 (Rubik’s Revenge)
- 5×5×5 (Rubik’s Professor Cube)
- 6×6×6
- 7×7×7
- 8×8×8
- 9×9×9
- 10×10×10
- 11×11×11
- 13×13×13
- 17×17×17
- Square-1
- Fisher Cube (łamigłówka skonstruowana przez Tony’ego Fishera)
- Void Cube (kostka 3×3×3 bez elementów centrowych)
- Mirror Cube (kostka, w której każdy element posiada inny kształt)
- Skewb (modyfikacja kostki pyraminx do formatu sześciennego)
- Gear Cube (kostka posiadająca zębatki)
Kostki dwunastościenne:
- Kilominx – najmniejsza z dwunastościanów
- Megaminx
- Starminx
- Gigaminx
- Teraminx
- Petaminx – największa z powszechnie dostępnych dwunastościanów, składa się z 218 elementów, a całkowita liczba kombinacji ułożeń to około 1,95×10160, czyli 19,5 sekswicyliardów
Kostki ośmiościenne:
- Diamond
- Octahedron
- Rubik’s UFO
Kostki czworościenne:
- Pyraminx – łamigłówka w kształcie czworościanu
- Tetraminx – kostka w kształcie czworościanu bez wierzchołków
Kostki o innych kształtach:
- Rubik's Twist – układanka w kształcie węża, z której można ułożyć różne figury 3D i 2D
- Rubik’s Magic – łamigłówka w kształcie prostokątnej płytki
- Clock – łamigłówka z zegarami
- Floppy Cube – kostka 1×3×3.
- 1×2×2
- 1×2×3
- 1×3×3
- 2×2×4
- 2×3×3
- 2×3×4
- 3×3×4
- 3×3×5
- 3×3×6
- 3×3×7
- 3×3×8
- 3×3×9
- 3×4×5
- 4×4×2
- 4×4×5
- 5×5×4
- Pentahedron
- Dino’s cube (kostka z ruchomymi centrami)
- Tower cube 2×2×3
Oficjalne rekordy World Cube Association
Osobny artykuł: Speedcubing.
Stan na 16 czerwca 2023 roku
Kostka Rubika 3×3×3[9]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 3,13 s | ![]() | Pride in Long Beach 2023 |
2 | 3,44 s | ![]() | Flag City Summer 2023 |
3 | 3,47 s | ![]() | MYHM Singapore Championship 2024 |
3 | 3,47 s | ![]() | Wuhu Open 2018 |
5 | 3,66 s | ![]() | Flatåsen Open 2024 |
6 | 3,74 s | ![]() | Viña Masters 2024 |
7 | 3,88 s | ![]() | Tassie Summer 2023 |
8 | 3,89 s | ![]() | Rose City 2022 |
9 | 4,01 s | ![]() | Vietnam Championship 2023 |
10 | 4,02 s | ![]() | Bangkok Cube Day Winter 2024 |
- Pierwszy zanotowany wynik układania kostki Rubika 3×3×3 z 1980 roku wynosi 54 sekundy[10].
- W 1982 roku zorganizowano pierwsze mistrzostwa, gdzie poprawny układ pól ułożono w 22,95 sekundy[11].
- Pierwsze ułożenie Kostki Rubika w czasie poniżej 10 sekund w historii miało miejsce 5 maja 2007 roku na Spanish Open, a dokonał tego Francuz Thibaut Jacquinot (9,86 s.)[12].
Polska
Mj. | Świat | Czas | Imię i nazwisko | Zawody w domu |
---|---|---|---|---|
1 | 5 | 3,66 s | ![]() | Flatåsen Open 2024 |
2 | 12 | 4,05 s | ![]() | SLS Październik 2023 |
3 | 24 | 4,24 s | ![]() | Dębica Cubing Winter 2024 |
4 | 62 | 4,59 s | ![]() | Polish Championship 2018 |
5 | 74 | 4,65 s | ![]() | Cube4fun DW Warsaw 2023 |
Rekordy ułożenia Kostki 3×3×3 w innych sytuacjach
- Jedną ręką:
Max Park – 6,20 s[13]
- Stopami:
Mohammed Aiman Koli – 15,56 s[14]
- Z zawiązanymi oczami:
Tommy Cherry – 12,00 s[15]
- Najmniejszą liczbą ruchów:
Sebastiano Tronto – 16 ruchów[16]
Kostka 4×4×4[17]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 15,83 s | ![]() | Nub Open Yucaipa 2024 |
2 | 17,13 s | ![]() | French Championship 2023 |
3 | 17,83 s | ![]() | Melbourne Summer 2024 |
4 | 17,98 s | ![]() | Altona Algorithms Attempt 2 2021 |
5 | 18,65 s | ![]() | Hawaiʻi Big Island Winter 2024 |
Kostka 5×5×5[18]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 32,52 s | ![]() | DFW Megacomp 2024 |
2 | 33,10 s | ![]() | Daegu Cold Winter 2024 |
3 | 33,57 s | ![]() | Stevenage April 2024 |
4 | 36,41 s | ![]() | Singapore Max 2023 |
5 | 36.75 s | ![]() | Maru Cube Day 2023 |
Kostka 6×6×6[19]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 0:59,74 s | ![]() | Southeast Championship 2022 |
2 | 1:02,67 s | ![]() | Daegu Cold Winter 2024 |
3 | 1:02.87 s | ![]() | Melbourne Summer 2024 |
4 | 1:10,58 s | ![]() | WCA World Championship 2023 |
5 | 1:10,76 s | ![]() | Arad Cubing 2023 |
Kostka 7×7×7[20]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 1:35,68 s | ![]() | Marshall Cubing September 2022 |
2 | 1:41,29 s | ![]() | Please Big Cubes Korea 2022 |
3 | 1:42,51 s | ![]() | Mysłowice Big Cube Open 2022 |
4 | 1:43,49 s | ![]() | Bristol Winter 2024 |
5 | 1:45,15 s | ![]() | Please Don't Pop Austin 2024 |
Kostka 2×2×2[21]
Mj | Czas | Imię i nazwisko | Zawody |
---|---|---|---|
1 | 0,43 s | ![]() | Warsaw Cube Masters 2023 |
2 | 0,44 s | ![]() | Tbilisi April Open 2024 |
3 | 0,47 s | ![]() | Northside Spring Saturday 2022 |
4 | 0,49 s | ![]() | Grudziądz Open 2016 |
5 | 0,50 s | ![]() | Babylon Summer 2022 |
Rekordy maszyn
Notowane są również rekordowe osiągnięcia maszyn w układaniu kostek Rubika. Robot skonstruowany przez niemieckiego inżyniera Alberta Beera ustanowił rekord w układaniu kostki 3×3×3 wynikiem 0,637 sekundy, kostkę 4×4×4 maszyna sterowana przez smartfon Huawei Ascend P6 ułożyła w 1 minutę i 18,68 sekundy. Kostkę 9×9×9 przy sterowaniu Samsungiem Galaxy S3 maszyna ułożyła w 34 minuty i 25,89 sekundy[22]. 3 marca 2017 r. na Youtube został umieszczony filmik przedstawiający robota układającego kostkę 3×3×3 w czasie 0,637 sekundy[23][24].
Znak towarowy
Od 2021 roku SPIN MASTER TOYS UK LIMITED administruje i kontroluje wszelkie międzynarodowe prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika, w związku z ich sprzedażą przez Rubik’s Brand Limited. W trybie międzynarodowej rejestracji chronione są dwa przestrzenne znaki towarowe przedstawiające Kostkę Rubika[25]. Na terenie Unii Europejskiej zarejestrowane jest 26 wspólnotowych znaków towarowych związanych z Kostką Rubika, w tym m.in. słowne znaki towarowe RUBIK oraz RUBIK’S, a także szereg znaków towarowych przestrzennych[26]. 25 listopada 2014 r. luksemburski Sąd nie zgodził się na unieważnienie przestrzennego wspólnotowego znaku towarowego nr 000162784[27].
Przed rokiem 2021 prawa własności intelektualnej związane z Kostką Rubika kontrolował Rubik’s Brand Ltd. Niektóre znaki towarowe były też zarejestrowane przez Seven Towns Ltd w imieniu Rubik’s Brand Ltd[28].
10 listopada 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-30/15 P, w którym uchyla wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2014 r. i unieważnił ochronę tego znaku. W Polsce w okresie 1983–1993 prawa do znaku słownego „kostka Rubika” należały do Konsumex Külkereskedelmi Vallalat z Budapesztu, ale po 10 latach od zarejestrowania nie zostały przedłużone i wygasły[29][30].
Zobacz też
Informacje w projektach siostrzanych |
![]() |
![]() |
Przypisy
- ↑ „Focus”. Lipiec 2008 nr 7. Michał Wójcik. 1234-9992.
- ↑ 43 252 003 274 489 856 000: Rubik’s Cube and Quantum Chromodynamics – Human Mathematics. [dostęp 2012-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)]. (ang.).
- ↑ Konrad Graczyk: www.rubiks-www.rubikscube-solution.pl
- ↑ https://web.archive.org/web/20050406062104/http://www.zborowski.republika.pl/ metoda zb.
- ↑ a b T. Rokicki, H. Kociemba, M. Davidson, J. Dethridge: God’s Number is 20. (ang.).
- ↑ StefanS. Pochmann StefanS., Analyzing Human Solving Methods for Rubik’s Cube and similar Puzzles (Diploma Thesis) [online], marzec 2008, s. 16 (ang.).
- ↑ Marek Kordos i Tomasz Idziaszek: Kostka Rubika – wspomnienia z dawnych lat. Delta, 5 2011.
- ↑ Largest order Rubiks / magic cube [online], Guinness World Records [dostęp 2021-12-21] (ang.).
- ↑ World Cube Association Official Results 3x3x3. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ Historia kostki Rubika. [dostęp 2012-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-21)].
- ↑ WCA Official Results 3x3x3 World Championship 1982. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ 18 sekund w 33 lata....
- ↑ World Cube Association Official Results 3x3x3 One-handed.
- ↑ World Cube Association Official Results 3x3x3 With feet.
- ↑ World Cube Association Official Results 3x3x3 Blindfolded.
- ↑ World Cube Association Official Results 3x3x3 Fewest moves.
- ↑ WCA Official Results 4x4x4. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ WCA Official Results 5x5x5. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ WCA Official Results 6x6x6. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ WCA Official Results 7x7x7. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ WCA Official Results 2x2x2. [dostęp 2012-10-22]. (ang.).
- ↑ Rubik znów pokonany. automatyka.pl, 27 marca 2014. [dostęp 2014-03-31]. (pol.).
- ↑ Jay Flatland: World’s Fastest Rubik’s Cube Solving Robot. www.youtube.com, 2016-01-11. [dostęp 2016-02-06].
- ↑ Tomasz Kulas: Kostka Rubika w 1 sekundę. www.chip.pl, 2016-01-25. [dostęp 2016-02-06].
- ↑ Informacje dotyczące znaków towarowych nr IR.715571 i IR.1045962 zarejestrowanych w WIPO https://www3.wipo.int/madrid/monitor/en/. [dostęp 2023-02-09]. (ang.).
- ↑ https://euipo.europa.eu/eSearch/#details/owners/1172760; https://euipo.europa.eu/eSearch/#details/owners/1277445; EUIPO – European Union Intellectual Property Office. [dostęp 2023-02-09]. (ang.).
- ↑ Wyrok Sądu z 25 listopada 2014 r. w sprawie T- 450/09 Simba Toys GmbH & Co. KG przeciwko OHIM. InfoCuria – Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. [dostęp 2014-12-03]. (pol.).
- ↑ Informacja prawna na oficjalnej stronie Rubuk’s Brand Ltd.. www.rubiksbrand.com. [dostęp 2014-12-03]. (ang.).
- ↑ Znak towarowy nr 59956. [w:] Kopia bazy danych Urzędu Patentowego RP na Money.pl [on-line]. [dostęp 2013-02-09].
- ↑ https://ewyszukiwarka.pue.uprp.gov.pl/search/pwp-details/Z.081096
Linki zewnętrzne
- KarolK. Gryszka KarolK., AdrianA. Kołcz AdrianA., Permutacje i kostka Rubika, [w:] pismo „Delta”, deltami.edu.pl, marzec 2023, ISSN 0137-3005 [dostęp 2023-12-10] (pol.).
- p
- d
- e
Wynalazca | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Kostki Rubika |
| ||||||
Inne kostki |
| ||||||
Niesześcienne wersje |
| ||||||
Wielowymiarowe wirtualne wersje |
| ||||||
Pochodne |
| ||||||
Rekordziści świata |
| ||||||
Znani speedcuberzy |
| ||||||
Metody |
| ||||||
Matematyka |
| ||||||
Oficjalny Organizator |
- Britannica: topic/Rubiks-Cube
- Universalis: rubiks-cube
- NE.se: rubiks-kub
- SNL: Rubiks_kube
- Catalana: 0057222