Krzyż Zasługi Cywilnej
![]() Awers Złotego Krzyża Zasługi Cywilnej z Koroną na wstążce czasu pokoju i wojny | |||
![]() Baretka czasu pokoju | |||
![]() Baretka czasu wojny | |||
![]() Baretka czasu wojny z mieczami | |||
Ustanowiono | 16 lutego 1850 | ||
---|---|---|---|
Powyżej | Medal Waleczności | ||
Poniżej | |||
|
Krzyż Zasługi Cywilnej (niem. Zivil-Verdienstkreuz) – austriackie i austro-węgierskie odznaczenie za zasługi cywilne.
Historia
Odznaczenie ustanowił 16 lutego 1850 cesarz Franciszek Józef I „celem nagrodzenia oddanej i czynnie sprawdzonej zawisłości cesarzowi i ojczyźnie, wieloletniej, uznanej za pożyteczną przydatności w służbie publicznej lub innych uzyskanych zasług o dobro powszechne”[1][2].
W kolejności starszeństwa austriackich odznaczeń Krzyż Zasługi Cywilnej znajdował się za Medalem Waleczności, a przed Orderem Krzyża Gwiaździstego[3].
Na awersie odznaczenia widnieją inicjały FJ (Franciszek Józef) oraz łacińskie motto Viribus Unitis (pol. Wspólnymi siłami)[4].
Podział
Odznaczenie zostało podzielone na cztery stopnie (złoty i srebrny, każdorazowo z koroną lub bez):
- Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną,
- Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej,
- Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną,
- Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.
Podczas I wojny światowej był nadawany także Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną i z mieczami[5][6][7][8].
Ponadto, podczas wojny, 1 kwietnia 1916 Karol I Habsburg ustanowił dodatkowo Krzyż Żelazny Zasługi (Eisernes Verdienstkreuz)[9], będącą oddzielnym odznaczeniem, który podzielony został na dwa stopnie:
- Krzyż Żelazny Zasługi z Koroną,
- Krzyż Żelazny Zasługi[3].
Wstążki i baretki
Krzyże nadawano podczas pokoju na wstążce czerwonej, a podczas wojny na wstążce Medalu Waleczności[10] tj. białej, z dwoma czerwonymi paskami wzdłuż krawędzi, połączonymi czerwonymi prążkami[3].
Odznaczeni
Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej.
Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej.
Po zawarciu pokoju brzeskiego (9 lutego 1918) Krzyże Zasługi Cywilnej odesłały do kancelarii cesarskiej w Wiedniu odznaczone wcześniej Polki: Helena Brejter, Jadwiga Zgórska, Zofia Strzałkowska[11][12].
Przypisy
- ↑ Johann Stolzer, Christian Steeb: Österreichs Orden vom Mittelalter bis zur Gegenwart. Akademische Druck- und Verlagsanstalt. Graz 1996. ISBN 3-201-01649-7. S. 294.
- ↑ Niem. „„zur Belohnung treuer und tätig bewährter Anhängigkeit an Kaiser und Vaterland, vieljähriger, anerkannt erprießlicher Verwendung im öffentlichen Dienst oder sonstiger um das allgemein Beste erworbener Verdienste”
- ↑ a b c Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1939, s. 283.
- ↑ „Viribus unitis – wspólnymi siłami”. sjp.pl. [dostęp 2017-12-22].
- ↑ Personal- und Geschäftsnachrichten. „Pharmaceutische Post”. Nr 3, s. 25, 9 stycznia 1918. (niem.).
- ↑ Personal- und Geschäftsnachrichten. „Pharmaceutische Presse”. Nr 33, s. 249, 17 sierpnia 1918. (niem.).
- ↑ Personal- und Geschäftsnachrichten. „Pharmaceutische Post”. Nr 70, s. 564, 31 sierpnia 1918. (niem.).
- ↑ Personal- und Geschäftsnachrichten. „Pharmaceutische Post”. Nr 103, s. 807, 25 grudnia 1918. (niem.).
- ↑ Militärverdienstkreuze Monarchie. [w:] Historische Betrachtung österreichischer Auszeichnungen [on-line]. steiermark.at (Das Land Steiermark). [dostęp 2016-05-09]. (niem.).
- ↑ Ranglisten des Kaiserlichen und Königlichen Heeres. Wiedeń: 1918, s. VII-VIII.
- ↑ Zwracanie odznaczeń. „Kurjer Lwowski”. Nr 80, s. 2, 17 lutego 1918.
- ↑ Aleksander Medyński: Zofia Strzałkowska. W: Sprawozdanie Zakładu Naukowego Żeńskiego z prawem publiczności im. Zofii Strzałkowskiej za rok szkolny 1925/6. Lwów: 1926, s. 3-14.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Rodzaj odznaczenia |
|
---|---|
Elementy insygniów | |
Formy zredukowane |
|
Lista odznaczeń w |
|
Lista baretek w |
|
Prawo | |
System odznaczeń w Polsce |