Leon Malhomme
![]() | |||
Pełne imię i nazwisko | Leon Malhomme de la Roche | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 4 stycznia 1881 | ||
Data i miejsce śmierci | 1940 | ||
p.o. Konsula Generalnego/Konsul Generalny RP w Bytomiu | |||
Okres | od 1928 | ||
Poprzednik | |||
Konsul Generalny RP w Opolu | |||
Okres | od 1931 | ||
Następca | Bohdan Ostoja-Samborski | ||
Konsul RP w Ostrawie | |||
Okres | od 1934 | ||
Poprzednik | Karol Ripa | ||
Następca | Aleksander Klotz | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Leon Malhomme de la Roche (ur. 23 grudnia 1880?/4 stycznia 1881 w Petersburgu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – polski urzędnik konsularny, dyplomata i polityk okresu międzywojennego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Pochodził z rodziny polskich zesłańców, wcześniej arystokratycznej francuskiej rodziny Malhomme de la Roche, która pod koniec XVIII w. osiadła w Rzeczypospolitej. Syn Mikołaja i Julii z Orłowskich. Brat Henryka Malhomme[1]. Ukończył gimnazjum w Petersburgu, po czym studiował na uniwersytetach w Petersburgu i Dorpacie. Był członkiem Konwentu Polonia[2]. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 sprawował funkcje w departamencie konsularnym MSZ (1918–1928), m.in. nacz. wydziału administracyjno-paszportowego (1927). W latach 1922–1928 był stałym delegatem na konferencję międzynarodową poświęconą uchodźcom z Rosji. W 1925 stanął na czele polskiej delegacji w komisji mieszanej ds. likwidacji zatargów granicznych z ZSRR. W 1928 objął placówkę konsularną w Bytomiu, zostając zastępcą konsula generalnego/p.o. kier. urzędu a od 1929 konsulem generalnym[3]. Po przeniesieniu konsulatu do Opola w lipcu 1931 kontynuował swą pracę w stolicy niemieckiej części Górnego Śląska. 1 stycznia 1933 objął funkcję radcy ambasady polskiej w Paryżu ds. wychodźstwa. 1 lutego 1934 stanął na czele placówki konsularnej w Morawskiej Ostrawie jako konsul generalny, zastępując w tej funkcji Karola Ripę. Zasłynął jako osoba organizująca opozycję wobec państwa czechosłowackiego wśród mniejszości polskiej na Śląsku Cieszyńskim i Opawskim (m.in. w kontekście obchodów 15. rocznicy zajęcia Śląska przez wojska czeskie)[4]. Na skutek żądań czeskich został wydalony z placówki. 16 maja 1935 objął urząd wicewojewody śląskiego, który sprawował do wybuchu II wojny światowej.
W październiku 1938 sprawował władzę cywilną (urząd Delegata Wojewody Śląskiego przy Dowództwie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk”) na Śląsku Cieszyńskim w okresie po jego zajęciu przez wojsko polskie, a przed jego formalną inkorporacją do Polski. Wydawał rozporządzenia publikowane w osobnym Dzienniku Urzędowym.
Obwieszczenie Leona Malhomme z 10 października 1938:
„W związku z masowym powrotem na Śląsk za Olzą osób, które w liczbie kilkudziesięciu tysięcy z powodu swej narodowości polskiej zmuszone były opuścić tę swoją ziemię ojczystą w latach 1919–38 i przenieść się za granicę do Polski, zachodzi konieczność sprawnego uregulowania obecnie emigracji osób narodowości czeskiej do Czechosłowacji. Podaję zatem do wiadomości, że celem przyspieszenia formalności, związanych z wyjazdem do Czechosłowacji tych osób, odpowiednie przepustki będą wydawane bezpośrednio przez komisariaty policji w gminach miejskich i posterunki w gminach wiejskich. Jest pożądanym, aby zainteresowani zaopatrzyli się w przepustki do dnia 1 listopada br. i w spokoju opuścili teren Państwa Polskiego” – Szacuje się, że w ciągu kilku miesięcy, z własnej woli, ale również pod przymusem, Śląsk Cieszyński opuściło ok. 30 000 Czechów i 5 000 Niemców[5].
Aresztowany przez NKWD 23 września 1939, wywieziony do ZSRR (Mołodeczno, Mińsk, Starobielsk, Kozielsk) i zamordowany w Katyniu[1].
Odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1938)[6]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[7][8]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Wielki Oficer Orderu św. Sawy (Jugosławia)[7][7]
- Komandor Orderu Gwiazdy (Rumunia)[7]
- Komandor Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa)[7]
- Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)[7]
Zobacz też
- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
- ↑ a b MarekM. Pernal MarekM., Przerwana misja. Straty dyplomacji polskiej w okresie II wojny światowej by Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Poland, Warszawa: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2020, s. 10, ISBN 978-83-66213-54-8 [dostęp 2022-10-09] .
- ↑ Antoni Minkiewicz: Konwent Polonia, 1828–1978, [w:] Zeszyty Historyczne, zeszyt 46, Paryż 1978, s. 222.
- ↑ Paweł Ceranka, Krzysztof Szczepanik (opr.): Urzędy konsularne Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1945 : informator archiwalny, Ministerstwo Spraw Zagranicznych/Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych Warszawa 2020
- ↑ Maria Wanda Wanatowicz: Historia społeczno-polityczna Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego w latach 1918–1945, Katowice 1994, s. 170–174
- ↑ W II Rzeczpospolitej (1938) na openairmuseum.info
- ↑ 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
- ↑ a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 458.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
Bibliografia
- Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938, s. 458.
- Marek Masnyk: Konsul Leon Malhomme wobec głównych problemów polskiej mniejszości narodowej w rejencji opolskiej w latach 1929–1932, [w:] B. Kubis (red.): Edukacja historyczna a współczesność, Opole 2003, s.37–48.
- Jan Szermański: Leon Malhomme (1888–1940) – biografia polityczna, Bielsko-Biała 2006.
- Joanna Bosakowska: Jak polski konsul w Rzeszy doprowadzał Niemców do wściekłości, Gazeta Wyborcza z 30 marca 2014.
Linki zewnętrzne
- Leon Malhomme, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-01-12].
- opole.wyborcza.pl