Leszczyńscy herbu Wieniawa
![]() | |
Kraj | Rzeczpospolita Obojga Narodów |
---|---|
Tytuły | Król polski |
Dewiza | Qui Lescynsciorum genus ignorat, Poloniae ignorat – Kto Leszczyńskich nie zna, ten Polski nie zna |
Założyciel | Stefan z Karmina |
Ostatni przedstawiciel | |
Obecna głowa | Wojciech Leszczyński |
Rok rozwiązania | 1766 |
Dynastia macierzysta | Wieniawici |
Leszczyńscy herbu Wieniawa – polski ród magnacki wywodzący się z południowej Wielkopolski. Nazwisko rodziny pochodzi od osady Leszczno (późniejsze miasto Leszno). Na przełomie XVI i XVII wieku należeli do najznaczniejszych zwolenników reformacji w Koronie, potem jednak wrócili do katolicyzmu. Najbardziej znanym przedstawicielem rodu byli król Polski, wielki książę litewski, książę Lotaryngii i Baru Stanisław Leszczyński oraz jego młodsza córka, Maria, królowa Francji jako żona Ludwika XV.
Posiadłości: początkowo głównie w Wielkopolsce, z której wywodził się ród, potem także w Małopolsce, na Mazowszu, na Rusi i na Litwie, m.in.: Leszno, Gołuchów, Gołuchowo, Rydzyna, Zębców, Wieniawa, Baranowo, Baranów Sandomierski, Milanów, Leszno (jurydyka), Radzymin, Korzec, Krasnobród, Włodawa, Pobiedno, Rawa Mazowiecka, Chrusty, Biała Rawska, Stuposiany, Zboiska, Podhajce.
O dziejach rodziny Leszczyńskich opowiada powieść Hanny Malewskiej Panowie Leszczyńscy.
Znani przedstawiciele
- Rafał Leszczyński (?–1441) – podkomorzy kaliski, starosta generalny Wielkopolski, protoplasta rodu Leszczyńskich,
- Rafał Leszczyński (ok. 1526–1592) – wojewoda brzeskokujawski i kasztelan śremski (kalwinista),
- Andrzej Leszczyński (wojewoda brzeskokujawski) – wojewoda brzeskokujawski (kalwinista),
- Rafał Leszczyński (1579–1636) – wojewoda bełski („papież kalwinów” w Polsce),
- Andrzej Leszczyński (wojewoda dorpacki) (zm. 1651) – wojewoda dorpacki (kalwinista),
- Samuel Leszczyński (1637–1676) – poeta (kalwinista potem katolik),
- Bogusław Leszczyński (ok. 1612–1659) – podskarbi i podkanclerzy koronny (kalwinista, potem katolik),
- Rafał Leszczyński (1650–1703) – starosta wschowski, podstoli koronny, starosta generalny Wielkopolski, podskarbi wielki koronny,
- Stanisław Leszczyński (1677–1766) – król Polski, książę Lotaryngii i Baru, ostatni męski przedstawiciel rodziny,
- Maria Leszczyńska – królewna, żona Ludwika XV, króla Francji i Nawarry ostatnia z rodu,
- Stanisław Leszczyński (1677–1766) – król Polski, książę Lotaryngii i Baru, ostatni męski przedstawiciel rodziny,
- Rafał Leszczyński (1650–1703) – starosta wschowski, podstoli koronny, starosta generalny Wielkopolski, podskarbi wielki koronny,
- Andrzej Leszczyński (wojewoda dorpacki) (zm. 1651) – wojewoda dorpacki (kalwinista),
- Jan Leszczyński (1603–1678) – kanclerz wielki koronny od 1666 (katolik),
- Przecław Leszczyński (1605–1670) – wojewoda dorpacki (katolik),
- Wacław Leszczyński (1605–1666) – biskup warmiński, prymas Polski,
- Rafał Leszczyński (1579–1636) – wojewoda bełski („papież kalwinów” w Polsce),
- Wacław Leszczyński (1576–1628) – wojewoda kaliski, kanclerz wielki koronny (kalwinista, potem katolik),
- Andrzej Leszczyński (1608–1658) – prymas Polski i Litwy, kanclerz wielki koronny,
- Jan Leszczyński (zm. 1657) – biskup kijowski.
- Andrzej Leszczyński (wojewoda brzeskokujawski) – wojewoda brzeskokujawski (kalwinista),
Pałace
- Zamek w Rydzynie – główna siedziba rodu
- Ruiny zamku w Czartorysku
-
-
- Pałac w Krasnobrodzie
-
- Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu w Warszawie, wzniesiony w miejscu dawnej siedziby Leszczyńskich w jurydyce Leszno
- Tschifflik – Bażantarnia w Zweibrucken
- Pałac w Lesznie
Zobacz też
Bibliografia
- Stanisław Karwowski, Leszczyńscy herbu Wieniawa, Lwów 1916. wbc.poznan.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-02)].
- Hanna Malewska, Panowie Leszczyńscy, 1961
Linki zewnętrzne
- Genealogia rodu Leszczyński herbu Wieniawa.
- p
- d
- e
- Dynastie pogrupowane są pod względem rodzimego kraju, w ramach nich alfabetycznie; w nawiasach boczne linie będące samodzielnymi dynastiami
- Britannica: topic/Leszczynski-family