Lista najwyższych kościołów
Lista najwyższych kościołów[a]
Od 1311, kiedy iglica katedry w Lincoln przewyższyła Piramidę Cheopsa, kościoły były najwyższymi budowlami na świecie aż do 1884, kiedy zbudowano Pomnik Waszyngtona. Poniższa lista obejmuje, ze względów praktycznych, tylko wieże kościelne o wysokości 100 m i więcej.
Najwyższe kościoły
Wysokość | Nazwa | Rok ukończenia budowy | Miasto | Kraj | Dodatkowe informacje | Zdjęcie |
---|---|---|---|---|---|---|
161,53 m[1][2] | Katedra w Ulm | 1890 | Ulm | ![]() | posiada najwyższą wieżę kościelną na świecie, najwyższy kościół na świecie, ewangelicki. | ![]() |
158,00 m[3] | Bazylika Matki Boskiej Królowej Pokoju | 1988 | Jamusukro | ![]() | największy kościół na świecie; najwyższy nakryty kopułą kościół świata, najwyższy katolicki kościół na świecie | ![]() |
157,38 m[1][4] | Katedra w Kolonii | 1880 | Kolonia | ![]() | w latach 1880–1890 najwyższy budynek na świecie; największy gotycki kościół w Niemczech; najwyższa katolicka katedra na świecie | ![]() |
151,00 m[5] | Katedra w Rouen | 1876 | Rouen | ![]() | w latach 1876–1880 najwyższy budynek na świecie; najwyższy kościół we Francji; najwyższa wieża żeliwna na świecie | ![]() |
147,88 m[1] | Kościół św. Mikołaja | 1874 | Hamburg | ![]() | w latach 1874–1876 najwyższy budynek na świecie; wieża jest pozostałością kościoła zniszczonego w bombardowaniu w 1943 | ![]() |
142,00 m[6] | Katedra Najświętszej Marii Panny | 1439 | Strasburg | ![]() | w latach 1625–1874 najwyższy budynek na świecie, najwyższy XV-wieczny budynek na świecie | ![]() |
141,50 m[7][8] | Bazylika Najświętszej Maryi Panny Licheńskiej | 2004 | Licheń Stary | ![]() | najwyższa wieża i kościół w Polsce | |
137,00 m[9] | Katedra św. Szczepana | 1570 | Wiedeń | ![]() | najwyższy kościół w Austrii, najwyższy XVI-wieczny budynek na świecie | |
134,80 m[10] | Nowa Katedra | 1924 | Linz | ![]() | ![]() | |
133,30 m[11] | Bazylika św. Piotra | 1590 | Watykan | ![]() | największy kościół na świecie do 1989, najwyższa kopuła od 1590, najwyższy budynek renesansowy na świecie | ![]() |
132,20 m[1] | Kościół św. Piotra | 1878 | Hamburg | ![]() | ![]() | |
132,14 m[1][12] | Kościół św. Michała | 1786 | Hamburg | ![]() | najwyższy XVIII-wieczny kościół na świecie | ![]() |
130,60 m[1][13] | Kościół św. Marcina | 1500 | Landshut | ![]() | najwyższa wieża ceglana na świecie | |
126,00 m[14] | Bazylika San Gaudenzio | 1878 | Novara | ![]() | najwyższy kościół we Włoszech – wysokość dotyczy kopuły | ![]() |
125,00 m[15] | Kościół św. Jakuba | 1962 | Hamburg | ![]() | ![]() | |
124,95 m[1][16] | Kościół Mariacki | 1350 | Lubeka | ![]() | ![]() | |
124,00 m[17] | Katedra w Maringá | 1972 | Maringá | ![]() | najwyższy kościół w Ameryce Południowej i na półkuli zachodniej | |
123,70 m[18] | Kościół św. Olafa | 1519 | Tallinn | ![]() | w średniowieczu 159 m, najwyższy kościół w państwach bałtyckich, najwyższy kościół w dawnym Związku Radzieckim | ![]() |
123,25 m[19] | Kościół św. Piotra | 1746 | Ryga | ![]() | kiedyś znacznie wyższy, najwyższy kościół na Łotwie, zrekonstruowany w 1973 | |
123,00 m[20] | Katedra Najświętszej Marii Panny | 1521 | Antwerpia | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Belgii | ![]() |
123,00 m[21] | Katedra w Salisbury | 1315 | Salisbury | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Anglii | |
122,50 m[22] | Sobór Pietropawłowski | 1733 | Petersburg | ![]() | najwyższa wieża cerkiewna w Rosji | |
122,30 m[23] | Kościół Najświętszej Marii Panny | 1320 | Brugia | ![]() | ![]() | |
119,48 m[24] | Kościół przy Riverside | 1930 | Nowy Jork | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Stanach Zjednoczonych | ![]() |
118,70 m[25] | Katedra św. Eryka | 1892 | Uppsala | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Szwecji | |
117,50 m[1][26] | Katedra w Schwerinie | 1892 | Schwerin | ![]() | ![]() | |
117,00 m[27] | Kościół św. Piotra | 1577 | Rostock | ![]() | ![]() | |
116,70 m[1][28] | Kościół św. Katarzyny | 1657 | Hamburg | ![]() | ![]() | |
116,00 m[29] | Katedra we Fryburgu Bryzgowijskim | 1330 | Fryburg Bryzgowijski | ![]() | ![]() | |
116,00 m[30] | Kościół św. Klary | 1886 | Sztokholm | ![]() | ![]() | |
115,18 m[31] | Katedra w Chartres | 1513 | Chartres | ![]() | południowa, romańska wieża mierzy 105,66 m | ![]() |
115,00 m[32] | Sagrada Família | budowa trwa | Barcelona | ![]() | budowa trwa od 1883, ostatecznie najwyższa wieża ma mierzyć 172 m | ![]() |
114,67 m[1] | Katedra w Lubece | 1230 | Lubeka | ![]() | ![]() | |
114,50 m[33] | Katedra Santa Maria del Fiore | 1436 | Florencja | ![]() | wysokość dotyczy kopuły | ![]() |
114,35 m[34] | Kościół św. Andrzeja | 1887 | Hildesheim | ![]() | ![]() | |
114,00 m[35] | Katedra św. Krzyża | Orlean | ![]() | wysokość dotyczy sygnaturki | ||
114,00 m[36] | Kościół św. Michała | Bordeaux | ![]() | wieża jest oddzielona od reszty kościoła | ![]() | |
113,20 m[37] | Katedra w Mortegliano | 1959 | Mortegliano | ![]() | ![]() | |
112,70 m[38] | Katedra w Amiens | 1549 | Amiens | ![]() | wysokość dotyczy sygnaturki | ![]() |
112,32 m[39] | Katedra w Utrechcie | 1382 | Utrecht | ![]() | nawa główna katedry została zniszczona podczas burzy w 1674, najwyższa wieża kościelna w Holandii | ![]() |
112,04 m[1] | Kościół św. Jakuba | 1334 | Lubeka | ![]() | ![]() | |
112,00 m[40] | Katedra św. Piotra | 1894 | Szlezwik | ![]() | ![]() | |
111,70 m[41] | Katedra Niepokalanego Poczęcia | 1999 | La Plata | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Argentynie | ![]() |
111,70 m[42] | Katedra św. Pawła | 1711 | Londyn | ![]() | wysokość dotyczy kopuły | ![]() |
111,00 m[43] | Katedra w Cremonie | Cremona | ![]() | ![]() | ||
110,18 m[44] | Bazylika Archikatedralna św. Jakuba | 2008 | Szczecin | ![]() | wieża katedralna z 1892 została zbombardowana w 1944, mierzyła wtedy 119,8 m | ![]() |
110,00 m[45] | Katedra w Salamance | Salamanka | ![]() | ![]() | ||
109,60 m[46] | Kościół Serca Jezusowego | 1887 | Graz | ![]() | ![]() | |
108,75 m[47] | Nieuwe Kerk w Delfcie | 1510 | Delft | ![]() | ![]() | |
108,71 m[1][48] | Kościół św. Jana | 1372 | Lüneburg | ![]() | ![]() | |
108,22 m[1] | Kościół św. Piotra | 1963 | Lubeka | ![]() | ![]() | |
107,00 m[49] | Kościół św. Józefa | 1957 | Hawr | ![]() | ||
107,00 m[50] | Kościół franciszkanów | po 1992 | Mostar | ![]() | ![]() | |
107,00 m[51] | Katedra w Linköping | 1886 | Linköping | ![]() | ![]() | |
106,68 m[52] | Katedra w Mediolanie | 1858 | Mediolan | ![]() | ||
106,30 m[53] | Bazylika Jasnogórska | 1906 | Częstochowa | ![]() | 89-metrowa podstawa wieży pochodzi z 1714, a resztę dobudowano w 1906; wieża jest odchylona od pionu o 78 cm | ![]() |
106,05 m[54] | Bazylika w Lujan | 1937 | Lujan | ![]() | ![]() | |
106,00 m[55] | Sobór Zmartwychwstania Pańskiego | 1833 | Szuja | ![]() | najwyższa wolnostojąca dzwonnica w Europie | |
106,00 m[56] | Bazylika Najświętszej Maryi Panny | 1866 | Boulogne-sur-Mer | ![]() | wysokość dotyczy kopuły | ![]() |
106,00 m[43] | Katedra w Alessandrii | 1922 | Alessandria | ![]() | ![]() | |
106,00 m | Katedra w Manizales[57] | 1939 | Manizales | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Kolumbii | ![]() |
105,16 m[58] | Dôme des Invalides | 1676 | Paryż | ![]() | ||
105,00 m[59] | Katedra w Zamora de Hidalgo | 2008 | Zamora de Hidalgo | ![]() | najwyższe wieże kościelne w Meksyku | ![]() |
105,00 m[60] | Katedra w Zagrzebiu | 1899 | Zagrzeb | ![]() | najwyższe wieże kościelne w Chorwacji | ![]() |
105,00 m[61] | Katedra w Ratyzbonie | 1856 | Ratyzbona | ![]() | ![]() | |
105,00 m[62] | Kościół św. Piotra | 1981 | Dortmund | ![]() | odbudowany w pierwotnym kształcie po zniszczeniach II wojny światowej; zakończenie odbudowy: 1981-11-17 | ![]() |
105,00 m[63] | Katedra św. Patryka w Melbourne | 1937 | Melbourne | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Australii | ![]() |
105,00 m[64] | Kościół św. Mikołaja | 1696 | Tallinn | ![]() | ![]() | |
104,70 m[65] | Katedra św. Katarzyny | 1546 | Hoogstraten | ![]() | ![]() | |
104,65 m[1] | Kościół św. Rajnolda | 1520 | Dortmund | ![]() | w latach 1520–1661 mierzył 119 m | ![]() |
104,00 m[66] | Archikatedra św. Stanisława Kostki | 1912 | Łódź | ![]() | ![]() | |
104,00 m[67] | Kościół Mariacki | 1478 | Stralsund | ![]() | w latach 1647–1708 wieża mierzyła 151,5 m | ![]() |
104,00 m[68] | Katedra Świętego Maurycego i Świętej Katarzyny | 1520 | Magdeburg | ![]() | ![]() | |
103,00 m[69] | Kościół św. Mikołaja | ok. 1350 | Stralsund | ![]() | ![]() | |
103,00 m[70] | Sobór Chrystusa Zbawiciela | 2000 | Moskwa | ![]() | odbudowana, katedra zbudowana została w 1883, w 1931 została zniszczona, najwyższa cerkiew na świecie | ![]() |
103,00 m[71] | Katedra św. Stanisława i św. Wacława | 1565 | Świdnica | ![]() | największy kościół na terenie Dolnego Śląska z najwyższą wieżą na Śląsku | ![]() |
103,00 m[72] | Kościół św. Katarzyny | XIV wiek | Osnabrück | ![]() | ![]() | |
102,63 m[73] | Kościół Mariacki | 1854 | Chojna | ![]() | ![]() | |
102,50 m[74] | St.-Antonius-Basilika | 1905 | Rheine | ![]() | ![]() | |
102,26 m[75] | Katedra św. Bartłomieja | 1837 | Pilzno | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Czechach | ![]() |
102,00 m[76] | Katedra św. Marcina | 1930 | Ieper | ![]() | katedra zbudowana w latach 1561–1801; po zniszczeniach I wojny światowej odbudowana w 1930 roku według oryginalnych planów | ![]() |
101,88 m[77] | Sobór św. Izaaka | 1858 | Petersburg | ![]() | wysokość dotyczy kopuły | ![]() |
101,00 m[78] | Kościół Wniebowzięcia NMP w Bielawie | 1876 | Bielawa | ![]() | ![]() | |
101,00 m[43] | Katedra sw. Zofii w Lendinara | 1857 | Lendinara | ![]() | ![]() | |
100,90 m[79] | Katedra w Liverpoolu | 1942 | Liverpool | ![]() | ![]() | |
100,65 m[80] | Katedra św. Wacława w Ołomuńcu | 1883–1892 | Ołomuniec | ![]() | ![]() | |
100,50 m | Katedra św. Patryka w Nowym Jorku | 1901 | Nowy Jork | ![]() | najwyższy katolicki kościół w Stanach Zjednoczonych | |
100,28 m[81] | Bazylika Niepokalanego Poczęcia | 1959 | Waszyngton | ![]() | ![]() | |
100,00 m[82] | Bazylika w Ostrzyhomiu | 1822 | Ostrzyhom | ![]() | najwyższy kościół na Węgrzech | ![]() |
100,00 m[83] | Katedra w Bernie | 1893 | Berno | ![]() | najwyższa wieża kościelna w Szwajcarii | ![]() |
100,00 m[84] | Katedra św. Wincentego | 1883 | Eeklo | ![]() | ![]() | |
100,00 m[85] | Bazylika Niepokalanego Poczęcia | 1955–1984 | Aparecida | ![]() | wieża kościelna pełni również rolę biurowca administracyjnego | ![]() |
100,00 m[86] | Kościół Pamięci | 1904 | Spira | ![]() | ![]() | |
100,00 m[87] | Kościół św. Ludgera | 1892–1898 | Billerbeck | ![]() | ![]() |
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Informacje o wysokościach wież kościelnych pochodzą z: przewodników po danych kościołach, ich stron internetowych i/lub opracowań historycznych, ale dane w nich zawarte często różnią się między sobą, nieraz znacznie, w związku z tym trudno jest je autorytatywnie zweryfikować.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Walter Born: Die hohen deutschen Kirchtürme. Hildesheim: Lax, 1979. ISBN 3-7848-7010-4.
- ↑ Ulmer Muenster: Muenster Turm. [dostęp 2011-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-21)]. (niem.).
- ↑ Abidjan.net: Basilique. [dostęp 2009-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-27)]. (fr.).
- ↑ Emporis: Dom Cologne. [dostęp 2009-09-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: Cathedrale Notre-Dame de Rouen. [dostęp 2009-09-15]. (ang.).
- ↑ La Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg: Cathedrale Strasbourg. [dostęp 2009-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-11-17)]. (fr.).
- ↑ Emporis: Sanktuarium Matki Bolesnej Królowej Polski. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Eugeniusz Machulski: Świątynia Matki Bożej Licheńskiej. Wrocław: © Wydawnictwo ZET, 2004, s. 50. ISBN 83-7364-128-9.
- ↑ Emporis: Stephansdom. [dostęp 2009-10-01]. (ang.).
- ↑ Dioezese Linz: Linzer Mariendom. [dostęp 2011-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-20)]. (ang.).
- ↑ Vatican: Basilica San Pietro. [dostęp 2009-10-15]. (wł.).
- ↑ St. Michaelis: Der Turm. [dostęp 2009-09-09]. (niem.).
- ↑ Pfarrei St. Martin: St.Martin. [dostęp 2009-10-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-18)]. (niem.).
- ↑ Agenzia Turistica Locale della Provincia di Novara, Regione Piemonte, Comune di Novara i in: Soffio d’800 a Novara. www.cupolasangaudenzio.it. [dostęp 2018-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-24)]. (wł.).
- ↑ Emporis: St. Jakobi Hamburg. [dostęp 2009-10-05]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Mary’s Luebeck. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: Catedral Basilica Menor de Nossa Senhora da Glória. [dostęp 2009-09-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Olav Church. [dostęp 2009-10-14]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Peters Church. [dostęp 2009-10-14]. (ang.).
- ↑ Emporis: Onze Lieve Vrouwekathedraal. [dostęp 2009-10-14]. (ang.).
- ↑ Emporis: Salisbury Cathedral. [dostęp 2009-10-14]. (ang.).
- ↑ Emporis: Peter nad Paul Cathedral. [dostęp 2009-09-28]. (ang.).
- ↑ Web.mac: ONZE-LIEVE-VROUWEKERK. [dostęp 2009-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-07)]. (niderl.).
- ↑ Emporis: Riverside Church New York City. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: Uppsala Domkyrka. [dostęp 2012-08-25]. (ang.).
- ↑ Emporis: Schweriner Dom. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: St.-Petri-Kirche. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Peter Wiek: St. Katharinen Hamburg. München, Berlin: Deutsche Kunstverlag, 1995.
- ↑ Emporis: Freiburg Münster Freiburg im Breisgau. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Kaj Sandell: Sztokholm. Warszawa: Wiedza i Życie, 2001, s. 66. ISBN 83-7184-064-0.
- ↑ Cathedrale Chartres: Les clochers de la Cathedrale. [dostęp 2009-10-16]. (fr.).
- ↑ Anne Benthues: 100 katedr świata (oryg. Die 100 schönsten Kathedralen der Welt). Warszawa: Elipsa, 2003, s. 33. ISBN 83-7265-052-7.
- ↑ Emporis: Santa Maria del Fiore. [dostęp 2009-11-30]. (ang.).
- ↑ Emporis: Andreaskirche Hildesheim. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Cathédrale Sainte-Croix Orléans. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: St Michel Basilica Bordeaux. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Campanile di Mortegliano. [dostęp 2009-11-30]. (ang.).
- ↑ Emporis: Cathédrale Notre-Dame d’Amiens. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Domtoren: Historie Domplein. [dostęp 2009-09-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-29)]. (niderl.).
- ↑ Emporis: St. Petri Dom. [dostęp 2009-09-20]. (ang.).
- ↑ Emporis: Catedral la Plata. [dostęp 2009-10-08]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Paul’s Cathedral. [dostęp 2009-09-20]. (ang.).
- ↑ a b c https://web.archive.org/web/20090816040547/http://www.campanologia.org/materiale/Campanili.pdf (wł.).
- ↑ Paweł Knap, Andrzej Kraśnicki, Artur Rasmus: Katedra: historia kościoła św. Jakuba w Szczecinie. Wyd. 1. Szczecin: Walkowska Wydawnictwo - Jeż, 2008, s. 53. ISBN 978-83-924983-5-3. (pol.).
- ↑ Emporis: Catedral de Salamanca. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Herz-Jesu-Kirche. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Nieuwe Kerk. [dostęp 2009-10-23]. (ang.).
- ↑ Emporis: Johanniskirche. [dostęp 2009-10-23]. (ang.).
- ↑ Emporis: Eglise Saint-Joseph Le Havre. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Crkva sv. Petra i Pavla - Raspored Svetih Misa [online], sveta-misa.org [dostęp 2023-03-08] .
- ↑ Linkopings domkyrka: linkopingsdomkyrka. [dostęp 2009-08-16]. (szw.).
- ↑ Emporis: Milan Cathedral. [dostęp 2009-11-30]. (ang.).
- ↑ Emporis: Jasna Gora Czestochowa. [dostęp 2009-10-08]. (ang.).
- ↑ Emporis: Basilica de Lujan. [dostęp 2009-10-09]. (ang.).
- ↑ Emporis: Voskresensky Sobor Belltower Shuya. [dostęp 2009-10-09]. (ang.).
- ↑ Emporis: Basilique Notre-Dame Boulogne-sur-Mer. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Catedral de Manizales. www.emporis.com. [dostęp 2017-01-28]. (ang.).
- ↑ Emporis: Dôme des Invalides. [dostęp 2009-09-16]. (ang.).
- ↑ Skyscrapercity: Catedral de Zamora. [dostęp 2009-10-15]. (hiszp.).
- ↑ Emporis: Zagrebačka Katedrala. [dostęp 2009-10-24]. (ang.).
- ↑ Emporis: Regensburger Dom. [dostęp 2009-10-24]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Petri Dortmund. [dostęp 2009-10-05]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Patricks Cathedral Melbourne. [dostęp 2009-10-05]. (ang.).
- ↑ Emporis: Niguliste. [dostęp 2009-08-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Sint-Catharinakerk. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Katedra Łódź: Katedra z zewnątrz. [dostęp 2009-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
- ↑ Emporis: Marienkirche Stralsund. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Dom St. Mauritius Magdeburg. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Nikolaikirche Stralsund. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Christ Savior Cathedral Moscow. [dostęp 2009-10-09]. (ang.).
- ↑ Emporis: Stanislaus and Vaclav Church Swidnica. [dostęp 2009-10-08]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Katharinenkirche. [dostęp 2009-10-16]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Mary’s Church Chojna. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Antonius-Basilika Rheine. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Bartholomew’s Cathedral. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Sint-Maartenskathedraal. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: St. Isaac Cathedral St. Petersburg. [dostęp 2009-10-09]. (ang.).
- ↑ Emporis: Church of the Assumption Bielawa. [dostęp 2009-09-17]. (ang.).
- ↑ Emporis: Liverpool Cathedral. [dostęp 2009-09-18]. (ang.).
- ↑ Emporis: Saint Wenceslas. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: National Shrine of the Immaculate Conception. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Esztergomi Bazilika. [dostęp 2009-10-15]. (ang.).
- ↑ Emporis: Muenster of Saint Vincent. [dostęp 2009-09-28]. (ang.).
- ↑ Emporis: Sint-Vincentiuskerk. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Torre Brasília. [dostęp 2009-10-22]. (ang.).
- ↑ Emporis: Gedächtniskirche. [dostęp 2009-10-23]. (ang.).
- ↑ Emporis: Ludgerusdom. [dostęp 2009-08-21]. (ang.).