Liwa
![]() | Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy. |
![]() Zalew na Liwie w Młynisku | |||
Kontynent | Europa | ||
---|---|---|---|
Państwo |
| ||
Rzeka | |||
Długość | 111,4 km | ||
Powierzchnia zlewni | 990,8 km² | ||
Średni przepływ | 5 m³/s przy ujściu | ||
Źródło | |||
Miejsce | Jezioro Piotrkowskie | ||
Wysokość | 102 m n.p.m. | ||
Ujście | |||
Recypient | Nogat | ||
Miejsce | Biała Góra | ||
Współrzędne | 53°54′50″N 18°53′04″E/53,913889 18,884444 | ||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
|
Liwa – rzeka II rzędu w północnej Polsce, prawy dopływ Nogatu. Największy dopływ Liwy to Kanał Palemona. W górnym biegu rzeki występują liczne elektrownie wodne.
Przebieg
Długość Liwy wynosi 111,4 km i przepływa przez województwa warmińsko-mazurskie oraz pomorskie. Wypływa na wysokości 102 m n.p.m. z jeziora Piotrkowskiego na Pojezierzu Iławskim, następnie w kierunku północnym, krętym korytem przepływa przez jezioro Januszewskie. W okolicach wsi Fabianki zmienia kierunek na zachodni wpływając do jeziora Gaudy (Rezerwat przyrody Jezioro Gaudy), za Kamieńcem płynie na południowy zachód. Opływając zakolem Prabuty od północy przepływa przez jeziora Dzierzgoń i jezioro Liwieniec. Dalej płynie na zachód i opływa łukiem od południa miasto Kwidzyn, a następnie przepływa przez Kwidzyńską Dolinę Wisły płynąc równolegle do Wisły. Uchodzi do Nogatu poniżej śluzy w Białej Górze w powiecie sztumskim[1][2].
Zlewnia Liwy zajmuje 990,8 km² i stanowi obszar o zróżnicowanej rzeźbie z dominacją falistej. Zbudowana jest głównie z piasków sandrowych i glin zwałowych. Na utworach gliniastych wytworzyły się gleby brunatne wyługowane, a na piaszczystych gleby bielicowe i pseudobielice. W nieckach i zagłębieniach wytworzyły się torfowiska. Zlewnia Liwy w obrębie województwa warmińsko-mazurskiego charakteryzuje się dużą lesistością i jeziornością[1].
Historia
Liwę nazywano dawniej Starym Nogatem, ponieważ tworzyła z Nogatem jeden ciek wodny. W okolicy Białej Góry Krzyżacy usypali na przełomie wysoki i wąski wał oddzielający Liwę od Wisły, przekopali go na przełomie XIII i XIV w. kierując część wód wiślanych do Nogatu polepszając walory żeglowne rzeki przepływającej przez stanowiący ich siedzibę Malbork[3].
Miejscowości nad Liwą
- Fabianki – prawy brzeg
- Rudniki – lewy brzeg
- Kamieniec
- Bronowo – lewy brzeg
- Prabuty – lewy brzeg
- Kamionka – prawy brzeg
- Górki – lewy brzeg
- Kwidzyn
- Białki – lewy brzeg
- Rozpędziny – prawy brzeg
- Mareza
- Podzamcze
- Gurcz
- Jarzębina – lewy brzeg
- Biała Góra – prawy brzeg
Ochrona przyrody
Razem z nurtem Liwia przepływa przez następujące powierzchniowe formy ochrony[2]:
- Rezerwat przyrody Jezioro Gaudy
- Ostoja Iławska (PLH280053) SOO
- Lasy Iławskie (PLB280005) OSO
- Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego
- Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Liwy
- Obszar Chronionego Krajobrazu Jeziora Dzieżgoń
- Rezerwat przyrody Jezioro Liwieniec
- Morawski Obszar Chronionego Krajobrazu
- Sadliński Obszar Chronionego Krajobrazu
- Dolina Dolnej Wisły (PLB040003) OSO
- Dolna Wisła (PLH220033) SOO.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b Program Ochrony Środowiska Gminy Iława na lata 2011–2014 z perspektywą na lata 2015– 2018. bip.warmia.mazury.pl, 29 grudnia 2011. s. 126. [dostęp 2013-11-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-02)].
- ↑ a b Geoserwis GDOŚ. [dostęp 2013-11-30].
- ↑ Piotr Skurzyński „Warmia, Mazury, Suwalszczyzna” Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2004 s. 51-52 ISBN 83-7200-631-8
Linki zewnętrzne
- Locja Liwy dla wodniaków Piotra Saleckiego