Luminescencja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Fluorescent_minerals_hg.jpg/150px-Fluorescent_minerals_hg.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Phosphorescent_pigments_1_min.jpg/150px-Phosphorescent_pigments_1_min.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Luminol2006.jpg/150px-Luminol2006.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/LightRefractsOf_comb-rows_of_ctenophore_Mertensia_ovum.jpg/150px-LightRefractsOf_comb-rows_of_ctenophore_Mertensia_ovum.jpg)
Luminescencja, zimne świecenie, jarzenie – zjawisko emisji fal świetlnych przez niektóre ciała (luminofory) wywołane przyczyną inną niż rozgrzanie ich do wysokiej temperatury (co oznacza, że luminescencja nie jest promieniowaniem cieplnym)[1].
Typy
Ze względu na czynnik wzbudzający do świecenia, rozróżniane są następujące zjawiska:
- chemiluminescencja – wytworzona w trakcie niektórych reakcji chemicznych
- elektroluminescencja – świecenie pod wpływem stałego lub zmiennego prądu elektrycznego
- katodoluminescencja (elektronoluminescencja) – świecenie pod wpływem elektronów przyspieszanych napięciem między elektrodami (ten rodzaj wzbudzania ma liczne zastosowania w kineskopach, oscyloskopach, mikroskopach elektronowych itp.)
- fotoluminescencja – wywołana przez pochłonięcie promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni. Pochłonięta energia jest następnie wyemitowana także w postaci światła, na ogół o energii mniejszej niż energia światła wzbudzającego. Ze względu na czas trwania fotoluminescencję dzieli się na:
- scyntylacja – emisja światła pod wpływem promieniowania jonizującego
- rentgenoluminescencja – wywołana promieniowaniem rentgenowskim
- radioluminescencja – świecenie pod wpływem promieniowania alfa α, beta β, gamma γ
- sonoluminescencja – wywołana ultradźwiękami
- termoluminescencja – wywołana podniesieniem temperatury, jednak do niższej niż temperatura żarzenia
- tryboluminescencja – wywołana czynnikiem mechanicznym, na przykład tarciem, zginaniem, ściskaniem.
- bioluminescencja – emitowanie fal świetlnych przez organizmy żywe – w rzeczywistości jest jednym z wyżej wymienionych typów, najczęściej chemiluminescencją.
Zobacz też
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Luminescencja |
Przypisy
- ↑ Luminescencja, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-23] .
- ↑ fluorescencja, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, WładysławW. Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 218, OCLC 33835352 .
- ↑ fosforescencja, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, WładysławW. Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 226, OCLC 33835352 .
- ↑ fosfory, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, WładysławW. Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 227, OCLC 33835352 .
Bibliografia
- C. Kittel: Wstęp do fizyki ciała stałego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 552.
- Chemia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990, seria: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. ISBN 83-204-0697-8.
Linki zewnętrzne
- PiotrP. Madanecki PiotrP., Bakterie świecące [online], www.biology.pl [dostęp 2018-01-26] .
- PWN: 3934476
- Britannica: science/luminescence
- Universalis: luminescence
- NE.se: luminiscens
- SNL: luminescens
- DSDE: luminescens