Maria Gurowska
Data i miejsce urodzenia | 25 sierpnia 1915 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 4 stycznia 1998 |
Zawód, zajęcie | sędzia |
Alma Mater | Uniwersytet Warszawski |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Maria Gurowska vel Maria Górowska (ur. 25 sierpnia 1915 w Łodzi[1][2], zm. 4 stycznia 1998 w Jedwabnie) – polska sędzia w okresie PRL.
Życiorys
Urodziła się w Łodzi w rodzinie żydowskiej[3], Moryca Zanda (1887–1941), buchaltera i pośrednika handlowego[4] , i Frajdy (Franciszki) z domu Eisenbaum (ur. 1889)[1]. Ukończyła Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi, a następnie Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Jako studentka wstąpiła do Komunistycznej Partii Polski[3]. W 1937 uzyskała pracę jako sekretarz-prawnik w Centralnym Stowarzyszeniu Kupców i Przemysłowców Województwa Łódzkiego[4] .
W czasie okupacji niemieckiej używała „aryjskich” dokumentów na nazwisko Genowefa Maria Danielak. W lutym 1940 wraz z rodzicami opuściła nielegalnie Łódź. Przez rok mieszkała w Żyrardowie, następnie w Warszawie. Utrzymywała się z udzielania korepetycji, handlu oraz szycia futrzanych rękawiczek. Od 1943 działała w szeregach Gwardii Ludowej i Polskiej Partii Robotniczej. Z chwilą wybuchu powstania warszawskiego przydzielona została do grupy łączności Armii Ludowej (odcinek II Śródmieście Południe). Po przeniesieniu dowództwa GL do Śródmieścia prowadziła sekretariat sztabu AL. Po upadku powstania razem z matką wyjechała do Głowna, a następnie do Częstochowy, utrzymując się nadal z szycia futrzanych rękawiczek[4] .
W styczniu 1945 została skierowana do pracy w Zarządzie Miejskim w Częstochowie na stanowisko kierownika Wydziału Informacji i Propagandy[3]. W marcu 1945 powróciła do Łodzi, gdzie została instruktorem propagandy Komitetu Wojewódzkiego PPR. Dwa miesiące później zorganizowała tam Wojewódzką Szkołę Partyjną i została jej dyrektorką. W marcu 1946 dzięki znajomościom męża otrzymała polecenie zorganizowania w Łodzi Szkoły Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości i objęcia stanowiska dyrektora. Po wykonaniu zadania 1 października 1946 została radcą w Wydziale Nadzoru Sądowego w Ministerstwie Sprawiedliwości. 14 kwietnia 1947 została mianowana na asesora sądowego w Prokuraturze Sądu Okręgowego w Warszawie. Trzy tygodnie później, 10 maja przeniesiona została na stanowisko p.o. podprokuratora. Od 14 lipca 1947 była już podprokuratorem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z tymczasową siedzibą w Łodzi. 1 kwietnia 1948 awansowała na stanowisko wiceprokuratora Sądu Okręgowego w Warszawie. 19 stycznia 1949 rozpoczęła trwającą do 1956 delegację do pełnienia czynności w Departamencie Nadzoru Prokuratorskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. 31 marca 1949 przeniesiona została na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie, a następnie sędziego Sądu Apelacyjnego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości. W grudniu 1949 mianowana naczelnikiem Wydziału Sądownictwa dla Nieletnich w Departamencie Nadzoru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości. 5 lipca 1950 przeniesiona na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Od 4 stycznia 1951 była sędzią Wydziału IV Karnego Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości[4] .
W latach 1950–1954 Gurowska zasiadała w składach sędziowskich sekcji tajnej Sądu Wojewódzkiego w Warszawie – ferującej wyroki w sprawach politycznych, zleconych do realizacji przez kierownictwo Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, w sekcjach tajnych istniejących przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, Sądzie Wojewódzkim w Warszawie i Sądzie Najwyższym. Aktywnie uczestniczyła w kilku głośnych procesach politycznych okresu stalinowskiego. Między innymi na podstawie sfabrykowanych przez prokurator Helenę Wolińską dowodów[5] skazała na karę śmierci Augusta Emila Fieldorfa[6] .
15 listopada 1956 zakończyła się delegacja Gurowskiej do Ministerstwa Sprawiedliwości. Odtąd pracowała w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Z dniem 30 kwietnia 1970 została zwolniona z pracy w sądownictwie[4] . W 1971 prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej w drodze wyjątku rentę[3].
5 maja 1992 Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wszczęła śledztwo w sprawie zbrodni popełnionej na Auguście Emilu Fieldorfie, a po jego zakończeniu 10 sierpnia 1995 Prokuratura Wojewódzka w Warszawie postawiła Gurowskiej zarzut popełnienia przestępstwa zabójstwa z art. 225 § 1 kodeksu karnego z 1932, obowiązującego w dacie popełnienia zarzucanego czynu. Podczas przesłuchania w Prokuraturze Rejonowej w Szczytnie 25 sierpnia 1995 Gurowska podtrzymała zasadność wyroku wydanego na Fieldorfa, uznając nadal wyrok śmierci za słuszny. W 1995 w piśmie do ministra sprawiedliwości napisała, że wymierzając karę, opierała się na dowodach, na podstawie obowiązującego wówczas prawa. 19 marca 1996 akt oskarżenia o zabójstwo sądowe przeciwko Gurowskiej skierowany został przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie do Sądu Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy. Proces rozpoczął się 22 grudnia 1997. W wyznaczonym terminie rozprawy oskarżona z powodu ciężkiej choroby nie stawiła się przed sądem i do śmierci nie zgłosiła się na żadną rozprawę[4] .
Zmarła w Jedwabnie, gdzie została pochowana[4][2].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1951)[7]
- Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1947)[8]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (30 grudnia 1954)[9]
Przypisy
- ↑ a b Karta meldunkowa do spisu ludności – Zand Moryc. szukajwarchiwach.pl. [dostęp 2019-02-24]. (pol.).
- ↑ a b Grób Marii Górowskiej. grobonet. [dostęp 2019-02-24]. (pol.).
- ↑ a b c d Agnieszka Rybak: Uznany za niewinnego. rp.pl, 13 lutego 2009. [dostęp 2022-04-10].
- ↑ a b c d e f g Szwagrzyk 2008 ↓.
- ↑ Fieldorf i Zachuta 2009 ↓.
- ↑ Nowak 2010 ↓.
- ↑ M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 988 „za zasługi w pracy zawodowej”.
- ↑ M.P. z 1947 r. nr 118, poz. 745 „za wybitne zasługi w dziedzinie usprawnienia wymiaru sprawiedliwości”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 22, poz. 213 - Uchwała Rady Państwa z dnia 30 grudnia 1954 r. nr 0/1014 - na wniosek Ministra Sprawiedliwości.
Bibliografia
- Maria Fieldorf, Leszek Zachuta: Kim był generał Fieldorf. Pozytywy.com, 2009-03-24. [dostęp 2014-05-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-07)].
- Krzysztof Szwagrzyk. Twarze bezpieki: Maria Gurowska vel Górowska vel Genowefa Maria Danielak z domu Zand (1915–1998). „Nasz Dziennik”. Dodatek Historyczny IPN 4/2008 (11), 2008-04-25.