Marian Gołębiewski (duchowny)
![]() Marian Gołębiewski (2006) | |||
| |||
Kraj działania | Polska | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 22 września 1937 | ||
Data śmierci | 11 marca 2024 | ||
Miejsce pochówku | |||
Arcybiskup metropolita wrocławski | |||
Okres sprawowania | 2004–2013 | ||
Biskup diecezjalny koszalińsko-kołobrzeski | |||
Okres sprawowania | 1996–2004 | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Prezbiterat | 24 czerwca 1962 | ||
Nominacja biskupia | 20 lipca 1996 | ||
Sakra biskupia | 31 sierpnia 1996 | ||
| |||
|
Data konsekracji | 31 sierpnia 1996 | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Miejscowość | Koszalin | ||||||
Miejsce | |||||||
Konsekrator | |||||||
Współkonsekratorzy | Henryk Muszyński | ||||||
| |||||||
|
Marian Gołębiewski (ur. 22 września 1937 w Trzebuchowie, zm. 11 marca 2024) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor habilitowany nauk teologicznych, biskup diecezjalny koszalińsko-kołobrzeski w latach 1996–2004, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 2004–2013, od 2013 arcybiskup senior archidiecezji wrocławskiej.
Życiorys
Urodził się 22 września 1937 w Trzebuchowie. W latach 1952–1956 był uczniem Niższego Seminarium Duchownego im. Jana Długosza we Włocławku, które ukończył uzyskaniem wewnętrznej matury. Państwowy egzamin dojrzałości zdał eksternistycznie w 1956 w Liceum im. Jana Matejki w Poznaniu[1][2]. W latach 1956–1962 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku[2]. Na prezbitera został wyświęcony 24 czerwca 1962 w katedrze włocławskiej przez Antoniego Pawłowskiego, biskupa diecezjalnego włocławskiego[3][4]. W latach 1966–1968 odbył studia specjalistyczne w zakresie badania Pisma Świętego na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które uwieńczył magisterium i licencjatem z teologii[5]. Następnie w latach 1969–1971 kontynuował studia biblijne w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, uzyskując stopień licencjata nauk biblijnych. W 1976 uzyskał doktorat, który został nostryfikowany na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim[1]. W roku akademickim 1992/1993 był stypendystą w Instytucie Katolickim w Paryżu[2]. W 1994 w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie na podstawie dorobku naukowego i rozprawy Hymny samopochwalne Jahwe u Deutero-Izajasza (40-48). Studium literacko-krytyczno-teologiczne uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk teologicznych[1][6].
Jako wikariusz pracował w latach 1962–1964 w parafii św. Mikołaja i Dobrego Pasterza w Ślesinie, następnie w latach 1964–1966 w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zduńskiej Woli[3][5]. W strukturach diecezji włocławskiej był członkiem rady kapłańskiej i kolegium konsultorów, sędzią sądu biskupiego (1978–1989) i egzaminatorem prosynodalnym (od 1982)[2].
W 1976 został wykładowcą Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Prowadził wykłady z Pisma Świętego Starego Testamentu oraz lektoraty języków: hebrajskiego, greckiego, łacińskiego i angielskiego[1][2]. W latach 1981–1982 pełnił funkcję prefekta studiów, zaś w latach 1983–1992 rektora włocławskiego seminarium. Prowadził także zajęcia w Wyższym Seminarium Duchownym Misjonarzy Ducha Świętego w Bydgoszczy oraz w Instytucie Pastoralnym i w Instytucie Wyższej Kultury Religijnej we Włocławku. Od roku akademickiego 1979/1980 pracował w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W 1983 został adiunktem w Katedrze Pisma Świętego Starego Testamentu. W 1994 został mianowany kierownikiem Katedry Biblistyki Starego Testamentu, od następnego roku pełnił obowiązki kierownika Katedry Filologii Biblijnej. W 1995 został nominowany na stanowisko profesora nadzwyczajnego. W 1998 został profesorem nadzwyczajnym Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu[2].
Jako prezbiter wchodził w skład: Komisji Episkopatu Polski ds. Seminariów Duchownych, Podkomisji (następnie Komisji) Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem[2] oraz Komisji Prosynodalnej ds. Wychowania Katolickiego[7]. W latach 1978–1986 był członkiem kolegium redakcyjnego „Ateneum Kapłańskiego”. Był również redaktorem „Ładu Bożego”, dwutygodnika diecezji włocławskiej[2].
20 lipca 1996 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. 31 sierpnia 1996 otrzymał święcenia biskupie i odbył ingres do katedry koszalińskiej[1]. Głównym konsekratorem był arcybiskup Józef Kowalczyk, nuncjusz apostolski w Polsce, a współkonsekratorami Henryk Muszyński, arcybiskup metropolita gnieźnieński, oraz Marian Przykucki, arcybiskup metropolita szczecińsko-kamieński[4]. 8 września 1996 odbył ingres do konkatedry w Kołobrzegu[2]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Ad imaginem Tuam” (Na obraz i podobieństwo Twoje)[3].
3 kwietnia 2004 po przyjęciu przez papieża Jana Pawła II rezygnacji Henryka Gulbinowicza został mianowany arcybiskupem metropolitą wrocławskim[8][1]. Ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu odbył 24 kwietnia 2004. W dniu kanonicznego objęcia archidiecezji został wielkim kanclerzem Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[1]. 29 czerwca 2004 otrzymał z rąk papieża paliusz metropolitalny[9]. 18 maja 2013 papież Franciszek przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity wrocławskiego[10][11]. Jednocześnie zlecił mu pełnienie funkcji administratora apostolskiego archidiecezji do czasu kanonicznego objęcia urzędu przez jego następcę[12].
Podczas pełnienia funkcji biskupa diecezjalnego koszalińsko-kołobrzeskiego w strukturach Konferencji Episkopatu Polski był członkiem Rady Naukowej i Komisji Nauki Wiary, w obrębie której pełnił funkcję przewodniczącego Sekcji Nauk Biblijnych[2]. Będąc na tym stanowisku, zainspirował w Kościele w Polsce ruch zwany Dziełem Biblijnym im. Jana Pawła II i wraz z ks. prof. Henrykiem Witczykiem oraz innymi biblistami doprowadził do rozwoju tego ruchu we wszystkich polskich diecezjach, jak również do powstania Kręgów Biblijnych w większości polskich parafii[13]. Jako arcybiskup metropolita wrocławski w ramach Konferencji Episkopatu Polski został członkiem Rady Stałej, przewodniczącym Rady ds. Apostolstwa Świeckich, przewodniczącym Sekcji Biblijnej Komisji Nauki Wiary oraz członkiem Rady Naukowej[5]. W 2001 Jan Paweł II powołał go na członka Papieskiej Rady Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych[14].
Konsekrował biskupa pomocniczego wrocławskiego Andrzeja Siemieniewskiego (2006), a także asystował podczas sakr biskupa pomocniczego świdnickiego Adama Bałabucha (2008) i biskupa pomocniczego legnickiego Marka Mendyka (2009)[4].
W 2020 w procesie wytoczonym przez byłego ministranta molestowanego w dzieciństwie przez księdza Pawła Kanię przeciwko kuriom wrocławskiej i bydgoskiej zapadł prawomocny wyrok, w którym sąd ustalił, że pomimo otrzymywanych zgłoszeń na temat pedofilnych zachowań podległego księdza[15] i postępowania przeciwko niemu o posiadanie dziecięcej pornografii (za co w 2010 został skazany)[16] arcybiskup Marian Gołębiewski umożliwił mu w latach 2005–2012 kontynuowanie działalności duszpasterskiej (w tym pracę z dziećmi i młodzieżą), przenosząc go między parafiami i diecezjami, i w tym czasie duchowny wykorzystał seksualnie kolejnych małoletnich[15]. W 2021 archidiecezja wrocławska poinformowała, że w wyniku dochodzenia przeprowadzonego w oparciu o przepisy kodeksu prawa kanonicznego i motu proprio Vos estis lux mundi, dotyczącego sygnalizowanych jego zaniedbań w prowadzeniu spraw o nadużycia seksualne wobec osób małoletnich przez niektórych podległych mu kapłanów diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej i archidiecezji wrocławskiej, Stolica Apostolska nakazała hierarsze prowadzenie życia w duchu pokuty i modlitwy, zakazała uczestnictwa w jakichkolwiek uroczystościach publicznych, a także zobowiązała go tytułem pokuty do dokonania wpłaty z prywatnych środków na rzecz Fundacji św. Józefa[17]. W 2023 złamał zakaz uczestnictwa w uroczystościach publicznych, biorąc udział w sakrze i ingresie biskupa diecezjalnego gliwickiego Sławomira Odera[18].
Zmarł 11 marca 2024[19]. Pochowany został 18 marca 2024 w krypcie archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu[20].
Wyróżnienia
W 2008 otrzymał tytuł doktora honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[21].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Nota biograficzna Mariana Gołębiewskiego na stronie Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. pwt.wroc.pl (arch.). [dostęp 2023-05-28].
- ↑ a b c d e f g h i j Marian Gołębiewski – arcybiskup, metropolita wrocławski. „Niedziela”. Nr 17/2004. ISSN 0208-872X. [dostęp 2018-05-29].
- ↑ a b c M. Pietkiewicz. Na Boże podobieństwo. „Niedziela”. Nr 26/2012. s. 8–9. ISSN 0208-872X. [dostęp 2012-11-24].
- ↑ a b c Marian Gołębiewski. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2012-11-24]. (ang.).
- ↑ a b c Jubileusz Metropolity Wrocławskiego. episkopat.pl (arch.), 2012-06-22. [dostęp 2013-05-18].
- ↑ Marian Gołębiewski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2018-08-29] .
- ↑ Wrocławskie Środowisko Akademickie. Twórcy i ich uczniowie 1945–2005. A. Chmielewski (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007, s. 188. ISBN 978-83-04-04823-2. [dostęp 2021-09-15].
- ↑ Rinuncia dell′Arcivescovo Metropolita di Wrocław (Polonia) e nomina del successore. press.vatican.va, 2004-04-03. [dostęp 2014-02-06]. (wł.).
- ↑ Paliusze dla Polaków. kosciol.pl (arch.), 2004-07-01. [dostęp 2023-05-28].
- ↑ Rinuncia dell′Arcivescovo Metropolita di Wrocław (Polonia) e nomina del successore. press.vatican.va, 2013-05-18. [dostęp 2014-02-06]. (wł.).
- ↑ Wrocław: Abp Marian Gołębiewski przechodzi na emeryturę. Bp Józef Kupny – metropolitą wrocławskim. episkopat.pl (arch.), 2013-05-18. [dostęp 2016-09-20].
- ↑ M. Sudnik-Paluch, R. Kowalski: Biskup z Katowic metropolitą wrocławskim. katowice.gosc.pl, 2013-05-18. [dostęp 2013-05-18].
- ↑ H. Szeloch: Dzieło Biblijne im. Jana Pawła II w Kościele w Polsce. W: Ad imaginem Tuam. W. Irek (red.). T. 1. Wrocław: 2012, s. 318. ISBN 978-83-7454-204-3.
- ↑ Bp Gołębiewski członkiem dykasterii watykańskiej. ekai.pl (arch.), 2001-02-17. [dostęp 2018-05-29].
- ↑ a b J. Harłukowicz: Precedensowy wyrok: kurie zapłacą za przestępstwa księży pedofilów. Ofiara ks. Kani: czuję wielką ulgę. wroclaw.wyborcza.pl, 2020-12-03. [dostęp 2021-08-28].
- ↑ M. Kącki: Pedofilia w Kościele. Jak biskupi chronili księdza Pawła Kanię. wyborcza.pl, 2016-10-13. [dostęp 2021-08-22].
- ↑ Komunikat Archidiecezji Wrocławskiej dotyczący abp. Mariana Gołębiewskiego, arcybiskupa seniora wrocławskiego. episkopat.pl, 2021-08-21. [dostęp 2021-08-21].
- ↑ Oświadczenie Rzecznika KEP w sprawie udziału abp. Mariana Gołębiewskiego w uroczystościach w Gliwicach. episkopat.pl, 2023-03-13. [dostęp 2023-03-14].
- ↑ Zmarł abp Marian Gołębiewski, metropolita senior archidiecezji wrocławskiej. ekai.pl, 2024-03-11. [dostęp 2024-03-31].
- ↑ Odbyły się uroczystości pogrzebowe abp. Mariana Gołębiewskiego. ekai.pl, 2024-03-18. [dostęp 2024-03-31].
- ↑ Wrocław: doktorat honoris causa PWT dla abp. M. Gołębiewskiego. ekai.pl (arch.), 2008-11-13. [dostęp 2018-05-29].
Linki zewnętrzne
- Nota biograficzna Mariana Gołębiewskiego na stronie archidiecezji wrocławskiej. [dostęp 2011-05-29].
- Nota biograficzna Mariana Gołębiewskiego na stronie Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu (arch.). [dostęp 2023-05-28].
- Marian Gołębiewski na stronie Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2016-12-27].
- Marian Gołębiewski [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-11-09] (ang.).
- Marian Gołębiewski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-11-24] .
- p
- d
- e
Biskupi diecezjalni |
|
---|---|
Biskupi pomocniczy |
|
- p
- d
- e
Biskupi diecezjalni |
|
---|---|
Biskupi pomocniczy |
|
- PWN: 3906546
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 26837