Milan Bandić
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 22 listopada 1955 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 28 lutego 2021 | ||
Burmistrz Zagrzebia | |||
Okres | od 14 czerwca 2005 | ||
Przynależność polityczna | MB 365 | ||
Poprzednik | Vlasta Pavić | ||
Następca | Jelena Pavičić Vukičević (p.o.) | ||
Burmistrz Zagrzebia | |||
Okres | od 2 czerwca 2000 | ||
Przynależność polityczna | Socjaldemokratyczna Partia Chorwacji | ||
Poprzednik | Josip Kregar | ||
Następca | Vlasta Pavić | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Milan Bandić (ur. 22 listopada 1955 w Grude, zm. 28 lutego 2021 w Zagrzebiu[1]) – chorwacki polityk i samorządowiec, burmistrz Zagrzebia w latach 2000–2002 oraz 2005–2021. Kandydat w wyborach prezydenckich w grudniu 2009.
Życiorys
Młodość i wykształcenie
Milan Bandić urodził się w 1955 w Grude w ówczesnej SFR Jugosławii (obecnie Bośnia i Hercegowina). Jego ojcem był Jozo Bandić, a matką Blagica Bandić z domu Tomić. Był ich drugim dzieckiem, razem ze starszym bratem Drago oraz młodszą siostrą Tonką. Głównym źródłem dochodów rodziny była uprawa tytoniu. Ukończył szkołę podstawową oraz średnią w Grude[2].
W 1974 przeniósł się do Zagrzebia, gdzie rozpoczął naukę na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu w Zagrzebiu. W czasie studiów pracował jako murarz i malarz. W tym okresie poznał i poślubił swoją przyszłą żonę, Vesnę, z którą ma córkę Anę-Mariję. W 1996 rozwiódł się. Po ukończeniu studiów odbył służbę wojskową[2].
Działalność do 2009
W latach 1980–1983 pracował w firmie Ledu produkującej mrożonki. W drugiej połowie lat 80. wstąpił do Związku Komunistów Chorwacji. W latach 1988–1989 był członkiem rady Peščenicy, jednej z dzielnic Zagrzebia. Na początku lat 90. wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Chorwacji. W 1997 został jej przewodniczącym w stolicy. W latach 1995–2000 wchodził w skład rady miejskiej Zagrzebia[2][3].
31 maja 2000 został wybrany na burmistrza Zagrzebia, 2 czerwca 2000 objął ten urząd. 20 czerwca 2001, w czasie regularnych wyborów lokalnych, uzyskał reelekcję na to stanowisko[3]. W styczniu 2002 Milan Bandić spowodował kolizję drogową, znajdując się pod wpływem alkoholu. W celu uniknięcia konsekwencji miał próbować przekupić i zastraszyć oficera policji, który zatrzymał jego samochód. Policjant nie wziął łapówki, a cała sprawa została nagłośniona przez media. W rezultacie pod naciskiem partii i opinii społecznej Milan Bandić zrezygnował z funkcji burmistrza. 4 kwietnia 2002 objął stanowisko zastępcy burmistrza miasta, którym została Vlasta Pavić[2][3][4].
3 lipca 2003 doznał niewielkiego udaru mózgu, który lekarze określili jako skurcz naczyń krwionośnych w oponie twardej. Został hospitalizowany na kilka tygodni, a następnie skierowany na rehabilitację do miejscowości Krapinske Toplice. 1 września 2003 powrócił do obowiązków w stołecznym ratuszu[2][3][5][6].
W wyborach lokalnych z 15 maja 2005 ponownie był kandydatem SDP na stanowisko burmistrza Zagrzebia. SDP z wynikiem 41% głosów wygrała wybory i 14 czerwca 2005 Milan Bandić ponownie objął stanowisko burmistrza[7]. W kwietniu 2007, po śmierci lidera Socjaldemokratycznej Partii Chorwacji, Ivicy Račana, postanowił ubiegać się o przywództwo w partii. 2 czerwca 2007 przegrał jednak z Zoranem Milanoviciem[8][9].
W wyborach lokalnych z 17 maja 2009 uzyskał po raz kolejny reelekcję na stanowisko burmistrza. W drugiej turze głosowania pokonał Josipa Kregara, zdobywając prawie 62% głosów[10]. W trakcie urzędowania Milana Bandicia jako burmistrza Zagrzebia przeprowadzono projekt odnowy alei Zagrzebskiej (Zagrebačka), jednej z głównych arterii w mieście[11]. Za jego rządów w 2007 zbudowano nadto most Domovinski nad Sawą[12], a w 2008 oddano do użytku Arenę Zagreb, która rok później gościła Mistrzostwa Świata w Piłce Ręcznej[13]. Rozpoczęto także projektowanie planów linii metra[14].
Działalność od 2009
5 listopada 2009 Milan Bandić ogłosił swój start w zaplanowanych za grudzień tegoż roku wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. W rezultacie został automatycznie wydalony z Socjaldemokratycznej Partii Chorwacji i utracił stanowisko jej lidera w stolicy[15][16].
W czasie kampanii wyborczej, która rozpoczęła się w listopadzie 2009, podkreślał swoje osiągnięcia jako burmistrz stolicy. Stwierdził, że „gotów jest pracować jak koń” dla swojego kraju. Zobowiązał się także do wspierania członkostwa Chorwacji w Unii Europejskiej. W I turze wyborów prezydenckich z 27 grudnia 2009 zdobył 14,5% głosów poparcia, zajmując drugie miejsce (pierwszy był kandydat lewicy Ivo Josipović, który uzyskał 32,4% głosów)[17]. Sondaże wyborcze przed II turą głosowania wskazywały na zwycięstwo kontrkandydata. Milan Bandić zdobywał w nich 38–45% poparcia, a konkurent otrzymywał 52–55% poparcia. Jawił się jako polityk bardziej radykalny, uwikłany dodatkowo w afery korupcyjne, któremu media zarzucały prowadzenie populistycznej polityki. Zdołał jednak uzyskać poparcie kleru i konserwatywnego elektoratu[18]. W II turze wyborów z 10 stycznia 2010 zdobył 39,7% głosów poparcia, przegrywając z kandydatem lewicy – Ivo Josipović dostał 60,3% głosów[19][20].
W wyborach samorządowych w 2013 Milan Bandić ponownie został wybrany na urząd burmistrza. Jego głównym konkurentem był tym razem socjaldemokratyczny minister zdrowia Rajko Ostojić. W drugiej turze głosowania ubiegający się o reelekcję polityk dostał ponad 65% głosów[21]. W październiku 2014 został tymczasowo aresztowany w związku z zarzutami korupcyjnymi[22]. Został zwolniony w kwietniu 2015, powracając do pełnienia obowiązków burmistrza[23].
Również w 2015 założył własne ugrupowanie polityczne o nazwie Milan Bandić 365 – Partia Pracy i Solidarności[24]. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku koalicja skupiona wokół jego partii uzyskała dwa mandaty w Zgromadzeniu Chorwackim VIII kadencji, z których jeden przypadł Milanowi Bandiciowi[25], którego jednak nie objął. Również dwa mandaty poselskie przypadły nowej koalicji burmistrza Belgradu (w tym jeden dla niego samego), która brała udział w przedterminowych wyborach w 2016[26].
W 2017 polityk ponownie został wybrany na stanowisko burmistrza, pokonując w drugiej turze Ankę Mrak-Taritaš[27]. Zmarł na kilka miesięcy przed końcem kadencji na atak serca[28].
Odznaczenia
Przypisy
- ↑ Umro je Milan Bandić!. vecernji.hr, 28 lutego 2021. [dostęp 2021-02-28]. (chorw.).
- ↑ a b c d e Biografija. milanbandic.com. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ a b c d Biography Milan Bandić, the Mayor of the City of Zagreb. zagreb.hr. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ Bandićeva ostavka – pobjeda javnosti. hsp1861.hr, 21 stycznia 2002. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Bandić prebačen u Krapinske Toplice. vjesnik.hr, 29 lipca 2003. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Bandić: Vratio sam se i odmah je osvježilo. vjesnik.hr, 2 września 2003. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ REZULTATI GLASOVANJA ZA IZBOR ČLANOVA GRADSKE SKUPŠTINE GRADA ZAGREBA. zgizbori.hr, 16 maja 2005. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Uskoro rezultati izbora za predsjednika SDP-a. nacional.hr, 2 czerwca 2007. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Milanovic widens his base. nacional.hr, 5 czerwca 2007. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ GRAD ZAGREB REZULTATI IZBORA ZA GRADONAČELNIKA – 2. KRUG. izbori.hr, 1 czerwca 2009. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Zastupnici skratili Ljubljansku. Zagrebački komunalni vjesnik (№ 338), 11 października 2006. [dostęp 2014-08-27]. (chorw.).
- ↑ Domovinski most napokon otvoren!. vjesnik.hr, 7 maja 2007. [dostęp 2009-11-16]. (chorw.).
- ↑ Arena Zagreb Completed First Mission. javno.com, 28 grudnia 2008. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ Design concept and financing of the light rail Zagreb project. neuron.at, 22 września 2006. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ Bandic: I rise like a phoenix and run for president. javno.com, 5 listopada 2009. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ Zagreb mayor to run for president. setimes.com, 6 listopada 2009. [dostęp 2009-11-16]. (ang.).
- ↑ Opposition leader tops Croat presidential vote. reuters.com, 27 grudnia 2009. [dostęp 2010-01-11]. (ang.).
- ↑ Exit polls show Social Democrat Josipovic leading run-off vote. france24.com, 10 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-11]. (ang.).
- ↑ Social Democrat Ivo Josipovic elected Croatia president. bbc.co.uk, 11 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-11]. (ang.).
- ↑ Jurist Josipovic wins Croatia presidential election. reuters.com, 11 stycznia 2010. [dostęp 2010-01-11]. (ang.).
- ↑ KONAČNI SLUŽBENI REZULTATI ZA LOKALNE IZBORE – 2. KRUG. izbori.hr. [dostęp 2015-11-08]. (chorw.).
- ↑ Croatian police arrest Zagreb mayor on corruption charges. reuters.com, 19 października 2014. [dostęp 2015-11-08]. (ang.).
- ↑ Bandić ostaje na slobodi i vraća se na mjesto gradonačelnika. index.hr, 10 kwietnia 2015. [dostęp 2015-11-08]. (ang.).
- ↑ OSNOVANA STRANKA BANDIĆ MILAN 365 'Cinizam, sebičnost i taština vladaju Hrvatskom'. jutarnji.hr, 28 marca 2015. [dostęp 2015-11-08]. (chorw.).
- ↑ Donosimo pregled svih kandidata koji su izborili mjesto u Saboru. vecernji.hr, 9 listopada 2015. [dostęp 2015-11-09]. (chorw.).
- ↑ Ovo su novi zastupnici u Saboru: Pogledajte tko je sve prošao. vecernji.hr, 12 września 2016. [dostęp 2016-09-12]. (chorw.).
- ↑ Milan Bandić u 7 ujutro otkrio tajnu svog uspjeha!. vecernji.hr, 5 czerwca 2017. [dostęp 2017-06-05]. (chorw.).
- ↑ Preminuo je Milan Bandić. 24sata.hr, 28 lutego 2021. [dostęp 2021-02-28]. (chorw.).
- ↑ Putin odlikovao Milana Bandića Ordenom prijateljstva. vecernji.hr, 20 sierpnia 2018. [dostęp 2021-04-20]. (chorw.).