Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
![]() Budynek główny przy ul. 3 Maja (w remoncie) | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Zabrze | ||
Adres | ul. 3 Maja 19, 41-800 Zabrze | ||
Data założenia | 1981 | ||
Wielkość zbiorów | ok. 38 000 | ||
Dyrektor | mgr Bartłomiej Szewczyk | ||
Oddziały | |||
| |||
Położenie na mapie Zabrza ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Muzeum Górnictwa Węglowego – instytucja kultury i muzeum utworzone w 1981 r. w Zabrzu, którego organizatorami są Gmina Zabrze i Województwo Śląskie. Jest największym w województwie śląskim centrum turystyki górniczej z dwiema markami (Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza), dysponującym czterema nowoczesnymi i atrakcyjnymi zespołami obiektów górniczych, w których prowadzona jest działalność muzealna, edukacyjna i rekreacyjno-rozrywkowa. Muzeum posiada również bogate zbiory związane z historią górnictwa oraz techniką i kulturą górniczą. Od 2007 r. Muzeum wydaje czasopismo „Górnik Polski – Zeszyty Naukowe Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu” (redaktor naczelny Jan Jurkiewicz). Organizuje też coroczne tematyczne konferencje naukowe. Obecnie dyrektorem muzeum jest mgr Bartłomiej Szewczyk.
Główna siedziba
Główną siedzibą muzeum jest zabytkowy gmach dawnego zabrskiego starostwa powiatowego, wzniesiony w 1874 r. przez mistrza murarskiego Mateusza Kreissa, z reprezentacyjną salą witrażową. W 1906 r. dobudowano skrzydło północne według projektu berlińskiego architekta Arnolda Hartmanna. Styl i wystrój budynku wpisują się w nurt eklektyzmu, rozpowszechnionego pod koniec XIX wieku. Rozbudowa budynku nastąpiła w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. W Sali Witrażowej odbywały się dawniej posiedzenia Sejmiku Powiatowego. W październiku 1930 r. otwarto w tym budynku Kupiecką Szkołę Zawodową. 20 grudnia 1993 główną siedzibę muzeum wpisano do rejestru zabytków[1].
Historia
Muzeum powstało przy współudziale pasjonatów dawnego górnictwa skupionych wokół dr Bronisława Rudnickiego, pracownika Wyższego Urzędu Górniczego i działacza Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa. Pierwsza wystawa została zorganizowana 4 grudnia 1979 r. W styczniu 1981 r. minister górnictwa wydał oficjalną decyzję powołującą muzeum. Liczące ok. 38 tysięcy eksponatów zbiory pochodzą ze Związkowego Muzeum Górniczego w Sosnowcu (istniejącego w latach 1948–1972) oraz Muzeum Miejskiego w Zabrzu.
W 1982 r. na poziomie 170 Kopalni Doświadczalnej Węgla Kamiennego M-300 (dawnej kopalni „Guido”) utworzony został Skansen Górniczy „Guido”, który udostępniono do zwiedzania. W 2007 r. został on przekształcony z samodzielną instytucję kultury Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido”, prowadzoną przez Gminę Zabrze i Województwo Śląskie. W 2013 r. połączono obie instytucje w jedną o nazwie Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.
W 1985 r. w wyrobiskach przy szybie „Wyzwolenie” (szyb „Wilhelmina” dawnej kopalni Królowa Luiza) zorganizowano Ośrodek Szkolenia Zawodowego i Propagandy Górnictwa przy KWK „Zabrze-Bielszowice” z wzorcową sztolnią szkoleniową, imitującą prawdziwą kopalnię i posiadająca m.in. zmechanizowane ściany wydobywcze. Ośrodek ten po rozszerzeniu o naziemne obiekty szybu „Carnall” został oddziałem Muzeum Górnictwa Węglowego, jako Skansen Górniczy „Królowa Luiza”, który udostępniono turystom w 1993 r.
W 2009 r. rozpoczęto prace rewitalizacyjne Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej od odkopania szybu „Carnall”, a później udrożnienia także szybu „Wilhelmina”. W latach 2012–2014 udrożniono 2,5 km odcinek sztolni, stosując ręczne metody wybierki z okresu jej budowy. W 2015 r. w szybie „Carnall” zabudowano przedział schodowy oraz rozpoczęto konserwację obudowy i adaptację wnętrza sztolni i kompleksu szybu „Wilhelmina”. Rozpoczęto też budowę czwartego kompleksu turystycznego w centrum Zabrza, przy ul. Miarki, w tym prace nad rekonstrukcją wylotu i okna Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.
W efekcie wieloletnich prac Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną połączono z obiektami Skansenu Górniczego „Królowa Luiza” w jeden, trzyczęściowy kompleks turystyczny o nazwie Sztolnia Królowa Luiza. Przy szybie „Wilhelmina” otwarto 10 czerwca 2016 r. rozrywkowo-edukacyjny Park 12C dla dzieci[2]. Pierwszy odcinek sztolni między szybami „Carnall” a „Wilhelmina”, wraz z wyrobiskami „Królowa Luiza” o długości 1,5 km (Podziemna Trasa Turystyczna), udostępniono zwiedzającym 30 września 2017 r.[3] Drugi, wodny odcinek sztolni, o długości 1,1 km, między jej wylotem a szybem „Wilhelmina” (Podziemna Trasa Wodna), otwarto dla ruchu turystycznego 14 września 2018 r.[4] Prace rewitalizacyjne Sztolni Królowa Luiza mają się zakończyć w 2019 r.
19 września 2023 odbyło się wręczenie nagród w konkursie Budowa Roku 2022 organizowanym przez PZITB. W kategorii obiekty przebudowane i rewitalizowane nagrodę uzyskała inwestycja w Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu przy ul. 3 Mają 19 pod nazwą: „Rewitalizacja i udostępnienie poprzemysłowego dziedzictwa Górnego Śląska - w zakresie dotyczącym konserwacji i remontu budynku muzeum„[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Modele_z_zapalek.jpg/200px-Modele_z_zapalek.jpg)
Działy tematyczne
- Dział Historii Górnictwa i Techniki Górniczej
- Dział Kultury Górniczej
- Dział Przeróbki Mechanicznej i Przetwórstwa Węgla
- Gabinet Geologii i Paleobotaniki
- Archiwum i Biblioteka
- Międzynarodowe Centrum Dokumentacji i Badań nad Dziedzictwem Przemysłowym dla Turystyki
Oddziały turystyczne i ich atrakcje
Muzeum Górnictwa Węgłowego oferuje szereg tematycznych atrakcji turystyczno-muzealnych pod dwiema markami (Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza), które zlokalizowane są w czterech zespołach obiektów górniczych:
Kopalnia Guido (ul. 3 Maja 93, szyb „Guido”)
- Podziemny Spacer Górniczy (na poziomie 320, elektryczna maszyna wyciągowa, zjazd szolą górniczą, przegląd chodników górniczych, pracujące maszyny górnicze, przejazd podwieszaną kolejką elektryczną, podziemny pub położony najgłębiej w Europie)
- Mroki Kopalni (trasa na poziomie 355 z nieczynną ścianą wydobywczą)
- Górnicza Szychta (trasa kondycyjna na poziomie 355 z nieczynną ścianą wydobywczą – w stroju sztygarskim i z pełnym ekwipunkiem górnika)
- ponadto usługi: eventy dla firm na poziomie 320, Hostel Guido, restauracja, sklepik kopalniany
Sztolnia Królowa Luiza (ul. Wolności 408, szyb „Carnall” kopalni „Królowa Luiza”)
- Podziemna Trasa Turystyczna (łaźnia łańcuszkowa, parowa maszyna wyciągowa, chodnik węglowy, port sztolniowy, kolejka górnicza, pracujące maszyny górnicze, wieża widokowa, wystawy tematyczne)
Sztolnia Królowa Luiza – Kopalnia (ul. Sienkiewicza 43, szyb „Wilhelmina” kopalni „Królowa Luiza”)
- Podziemna Trasa Rodzinna (z rozrywkowo-edukacyjnym Parkiem 12C)
- Park Techniki Wojskowej
- Podziemna Trasa Wodna (spływ Główną Kluczową Sztolnią Dziedziczną – tylko w weekendy, w dół sztolni)
Sztolnia Królowa Luiza – Port (ul. Miarki 8, okno – wylot Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej)
- Podziemna Trasa Wodna (spływ Główną Kluczową Sztolnią Dziedziczną – od wtorku do niedzieli, w górę sztolni)
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ BartoszB. Pudełko BartoszB., Sztolnia Królowa Luiza – odsłona pierwsza. Park 12C otwarty, „Dziennik Zachodni”, 10 czerwca 2016 [dostęp 2019-01-28] .
- ↑ ArkadiuszA. Nauka ArkadiuszA., Sztolnia Królowa Luiza otwarta. Można zwiedzać pierwszą część podziemi [online], zabrze.naszemiasto.pl [on-line], 30 września 2017 [dostęp 2019-01-28] .
- ↑ ArkadiuszA. Nauka ArkadiuszA., Wodna trasa w sztolni Królowa Luiza w Zabrzu. Dziś otwarcie nowej atrakcji, „Dziennik Zachodni”, 14 września 2018 [dostęp 2019-01-28] .
- ↑ Waldemar Szleper. Budowa Roku 2022. „Informator Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa”. 4 (82), s. 20-22, grudzień 2023. ISSN 2545-3017.
Bibliografia
- Jan Jurkiewicz, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu (oficjalna ulotka muzeum)
- Oficjalna strona internetowa Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
- Oficjalna strona internetowa Kopalni Guido
- Oficjalna strona internetowa Sztolni Królowa Luiza
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
- Oficjalna strona Kopalni Guido
- Oficjalna strona Sztolni Królowa Luiza