Nogale
Megapodiidae | |||
Swainson, 1837[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodziny – nogal brunatny (Alectura lathami) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | grzebiące | ||
Rodzina | nogale | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Megapodius Gaimard, 1823 | |||
Podrodziny | |||
| |||
| |||
|
Nogale[2], nogalowate (Megapodiidae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes).
Występowanie
Rodzina nogali obejmuje gatunki lądowe, zamieszkujące Australię, Oceanię (w tym Nową Gwineę) oraz wyspy Azji Południowo-Wschodniej (Indonezja, Filipiny i należące do Indii Nikobary)[3][4].
Cechy charakterystyczne
Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:
- krępa sylwetka
- długość pomiędzy 28–70 cm[5]
- większość gatunków ubarwiona brązowo-czarno
- pióra na głowie tworzą mały czub
- większość gatunków żyje na dnie wilgotnych lasów strefy międzyzwrotnikowej (jedynie nogal prążkowany (Leipoa ocellata) zamieszkuje suchorośla)
- mają nietypowy sposób inkubacji jaj. W zależności od obszaru korzystają z energii słonecznej, ciepła wydzielanego podczas gnicia czy energii geotermalnej. Gniazdo stanowi bądź niewielkie zagłębienie w ziemi, bądź kopiec usypany ze szczątków roślinnych i obsypany ziemią o średnicy około 3 m i wysokości ok. 1 m. W przypadku składania jaj w kopcu gnijących roślin, ze względu na bardzo gwałtowny początek gnicia w strefie klimatu równikowego, samiec kontroluje temperaturę wewnątrz kopca dziobem i reguluje ją, usuwając lub dodając materiał. Dopiero po ustaleniu się odpowiedniej temperatury dopuszcza samicę, aby złożyła jaja.
- pomimo długiego czasu i wysiłku spędzonego nad inkubacją jaj, nogale to jedyne ptaki, które nie zajmują się wyklutymi pisklętami. Młode samo musi wykopać się z kopca, ale natychmiast jest zdolne do lotu i samodzielnie szuka pożywienia[6].
Podział systematyczny
Do rodziny należą następujące podrodziny[2]:
- Talegallinae Bonaparte, 1842 – nogale większe
- Megapodiinae Swainson, 1837 – nogale czubate
Opisano również rodzaje wymarłe nie sklasyfikowane w żadnej z powyższych podrodzin:
- †Mwalau – jedynym przedstawicielem jest wymarły gatunek Mwalau walterlinii z wyspy Efate (Vanuatu)[7]
- †Ngawupodius – jedynym przedstawicielem jest wymarły, oligoceński gatunek Ngawupodius minya z Australii[8]
- †Garrdimalga – jedynym przedstawicielem jest wymarły, plejstoceński gatunek Garrdimalga mcnamarai z Australii[9]
- †Latagallina[9]
Przedstawicielem rodziny może też być wymarły (plejstoceński lub holoceński) gatunek Megavitiornis altirostris z wysp Fidżi[8]; Worthy i współpracownicy (2016) zaliczają go jednak do odrębnej rodziny Sylviornithidae[10].
Kladogram obejmujący współcześnie żyjące gatunki z rodziny Megapodiidae[11]:
Megapodiidae |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 350, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Megapodiidae Lesson, 1831 – nogale – Megapodes (wersja 2021-04-05). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-01-30].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Megapodes, guans, guineafowl, New World quail. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-17]. (ang.).
- ↑ Megapodes (Megapodiidae). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (ang.).
- ↑ Andrew Elliott: Family Megapodiidae (Megapodes). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 2: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1994, s. 278. ISBN 84-87334-15-6. (ang.).
- ↑ Henryk Szarski: Historia zwierząt kręgowych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998.
- ↑ Trevor H. Worthy, Stuart Hawkins, Stuart Bedford i Matthew Spriggs. Avifauna from the Teouma Lapita Site, Efate Island, Vanuatu, including a New Genus and Species of Megapode. „Pacific Science”. 69 (2), s. 205–254, 2015. DOI: 10.2984/69.2.6. (ang.).
- ↑ a b Walter E. Boles. Systematics of the fossil Australian giant megapodes Progura (Aves: Megapodiidae). „Oryctos”. 7, s. 195–215, 2008. (ang.).
- ↑ a b Elen Shute, Gavin J. Prideaux i Trevor H. Worthy. Taxonomic review of the late Cenozoic megapodes (Galliformes: Megapodiidae) of Australia. „Royal Society Open Science”. 4 170233, 2017. DOI: 10.1098/rsos.170233. (ang.).
- ↑ Trevor H. Worthy, Miyess Mitri, Warren D. Handley, Michael S. Y. Lee, Atholl Anderson i Christophe Sand. Osteology Supports a Stem-Galliform Affinity for the Giant Extinct Flightless Bird Sylviornis neocaledoniae (Sylviornithidae, Galloanseres). „PLoS ONE”. 11 (3), s. e0150871, 2016. DOI: 10.1371/journal.pone.0150871. (ang.).
- ↑ J. Boyd III: Megapodiidae: Megapodes. [w:] Taxonomy in Flux Checklist 3.08 [on-line]. John Boyd’s Home Page. [dostęp 2022-09-07]. (ang.).
- NDL: 00573507
- NKC: ph116390
- Britannica: animal/megapode
- БРЭ: 1876809
- SNL: ovnhøns