Okręty desantowe projektu 775
![]() „Kaliningrad” proj. 775/I | |||
Kraj budowy |
| ||
---|---|---|---|
Użytkownicy |
| ||
Stocznia | Stocznia Północna, Gdańsk | ||
Zbudowane okręty | 28 | ||
Dane taktyczno-techniczne | |||
Wyporność | standardowa: 2900 t | ||
Długość | 112,5 m | ||
Szerokość | 15 m | ||
Zanurzenie | 3,7 m | ||
Napęd | 2 silniki diesla, 2 śruby, 19 200 KM | ||
Prędkość | 17,5 węzła[1] | ||
Zasięg | 6000 mil przy prędkości 12 węzłów[1] | ||
Załoga | 87 | ||
|
Okręty desantowe projektu 775 (w kodzie NATO: Ropucha) – typ okrętów desantowych z okresu zimnej wojny, budowanych w Polsce, używanych głównie przez marynarkę ZSRR, a następnie Rosji. Zbudowano 28 jednostek trzech podtypów. Klasyfikowane były w ZSRR i Rosji początkowo jako średnie okręty desantowe (SDK), a ostatecznie duże okręty desantowe (BDK).
Obszerna nadbudówka okrętów jest przystosowana do zakwaterowania piechoty morskiej. Pokład ładunkowy ma powierzchnię ok. 600 m kwadratowych. Można na nim zmieścić ok. 20 pojazdów lub ładunek o masie 450 t. Jednostki tego typu są przystosowane do rejsów oceanicznych. Pomimo dużych rozmiarów, okręty są przystosowane do bezpośredniego wyładunku pojazdów na nieprzygotowany brzeg[2].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/U-402_Kostiantyn_Olshansky.png/240px-U-402_Kostiantyn_Olshansky.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%91%D0%B2_130.jpg/240px-%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%91%D0%B2_130.jpg)
Dopiero po II wojnie światowej Marynarka Wojenna ZSRR zaczęła rozwijać siły desantowe, które jednak początkowo składały się z niewielkich okrętów o małej autonomiczności, przeznaczonych do operacji przybrzeżnych[3]. Od lat 60. wiodącym dostawcą okrętów desantowych dla ZSRR stała się Polska, gdzie zaprojektowano i zbudowano w Stoczni Północnej w Gdańsku według wymagań radzieckich długą serię średnich okrętów desantowych projektów 770, 771 i 773 (w kodzie NATO typ Polnochny)[4][5]. Jednocześnie na przełomie lat 60. i 70. zbudowano w ZSRR pierwszą serię 14 dużych okrętów desantowych projektu 1171 (w kodzie NATO typ Alligator), opartych na konstrukcji statków handlowych, dysponujących możliwością pływania oceanicznego i większymi możliwościami transportowymi[5][6]. Następcami obu tych rodzin okrętów były budowane od lat 70. okręty projektu 775, również opracowane według wymagań radzieckich w Stoczni Północnej w Gdańsku, które stały się podstawą radzieckich pełnomorskich sił desantowych do końca istnienia ZSRR[3]. Oprócz nich, w ZSRR zbudowano jeszcze tylko trzy duże uniwersalne okręty desantowe projektu 1174, lecz okazały się one nieudane[3].
Wymagania na nowy średni okręt desantowy, będący następcą okrętów projektu 773, marynarka ZSRR sformułowała w 1968 roku[7]. Głównym konstruktorem był inż. O. Wysocki, a ze strony zamawiającego prace projektowe nadzorował początkowo komandor B. Mołożożnikow[7]. W toku prac jednak marynarka ZSRR zdecydowała o powiększeniu okrętów w celu zwiększenia ich możliwości transportowych[7]. Początkowo były one nadal klasyfikowane jako okręty desantowe średnie (ros. СДК – SDK), lecz w 1983 roku przeklasyfikowano je na okręty desantowe duże (ros. БДК, Большой Десантный Корабль – BDK, Bolszoj Diesantnyj Korabl)[8]. Okręty te zostały na nowo zaprojektowane i dzięki zwiększeniu wymiarów w stosunku do projektu 773, przede wszystkim szerokości z 9 do 15 metrów, ich wyporność wzrosła czterokrotnie oraz mogły przewozić po 13 czołgów zamiast 5–6[9]. Istotną różnicą stało się dostosowanie do pływania oceanicznego i dłuższych rejsów przez zwiększenie autonomiczności z kilku do 30 dni[9]. Podobnie jak poprzednie okręty, służyły do bezpośredniego wysadzania wojsk na nieprzygotowanym brzegu lub desantowania pojazdów pływających; w tym celu dysponowały furtą dziobową, a ponadto furtą rufową służącą do załadunku[1].
Pierwszy okręt SDK-47 (późniejszy BDK-47) wszedł do służby w 1974 roku[10]. Wszystkie budowano w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Ogółem zbudowano do 1978 roku 12 okrętów projektu 775 (775/I)[a]. Po przerwie, od 1980 do 1988 roku zbudowano dalsze 13 okrętów ulepszonego projektu 775/II, po czym jeszcze trzy powstały w latach 1988–91 według projektu 775/III (określane też w literaturze jako 775M)[b]. W projekcie 775/II wprowadzono niewielkie zmiany, unowocześniając głównie wyposażenie elektroniczne[c]. W zmodernizowanym projekcie 775/III natomiast dwie podwójne armaty uniwersalne kalibru 57 mm AK-725 zamieniono na jedną armatę uniwersalną 76 mm AK-176 i dwa zestawy artyleryjskie 30 mm obrony bezpośredniej AK-630M, a radar Rubka zamieniono na nowszy Pozitiw, w półkulistej osłonie[11]. Ostatnie dwa okręty, nieodebrane przed rozpadem ZSRR, zostały po perturbacjach związanych z płatnością przekazane dopiero po 1992 roku przez stocznię marynarce Rosji[8].
W kodzie NATO okręty zostały oznaczone jako typ Ropucha, względnie Ropucha I (polskim słowem z uwagi na ich pochodzenie), a projekt 775/III (775M) jako typ Ropucha II[12]. W rosyjskim piśmiennictwie oznaczenia są najczęściej zapisywane w formie: projektu (ros. проекта) 775, 775-II i 775-III[13][14].
Nr bud. | Nazwa | Wejście do służby | Flota*, uwagi, dodatkowe źródła |
---|---|---|---|
proj. 775/I: | |||
1 | BDK-47 | 1974 | FP, wycofany w 1994 |
2 | BDK-48 | 1975 | FOS, wycofany w 1994 |
3 | BDK-63 | 1975 | FOS, wycofany w 1994 |
4 | BDK-90 | 1975 | FOS, wycofany w 1994 |
5 | BDK-91 → Oleniegorskij gorniak | 30. 06. 1976 | FP |
6 | BDK-181 | 1976 | FOS, wycofany w 1994 |
7 | BDK-182 → Kondopoga | 30. 11. 1976 | FP |
8 | BDK-183 → Kotłas | 15. 03. 1977 | FP, wycofany w 2005 |
9 | BDK-197 | 1977 | FOS, wycofany w 1994 |
10 | BDK-200 | 1977 | FP, wycofany w 1998 |
11 | BDK-55 → Aleksandr Otrakowskij[14] | 30. 05. 1978 | FP |
12 | BDK-119 → 139[8][15] | 1978 | w 1979 sprzedany do Jemenu |
proj. 775/II: | |||
13 | BDK-14 | 1981 | FOS, wycofany przed 2015[e] |
14 | BDK-101 → Oslabia[16] | 30. 12. 1981 | FOS |
15 | BDK-105 | 1981 | FB, wycofany przed 2015[e] |
16 | BDK-98 → Admirał Niewielskoj[17] | 28. 09. 1982 | FOS |
17 | BDK-32 | 1982 | FP, wycofany przed 2015[e] |
18 | BDK-43 → Minsk | 30. 05. 1983 | FB, prawdopodobnie zniszczony 12/13 września 2023[18] |
19 | BDK-58 → Kaliningrad | 30. 12. 1984 | FB |
20 | BDK-45 → Gieorgij Pobiedonosiec | 30. 12. 1984 | FP |
21 | BDK-56 → Konstantin Olszanskij | 1985 | FCz, w 1996 przekazany Ukrainie jako „Kostiantyn Olszanśkyj” |
22 | BDK-100 → Aleksandr Szabalin | 30. 01. 1986 | FB |
23 | BDK-64 → Cezar Kunikow | 30. 09. 1986 | FCz, zatopiony 14 lutego 2024[19] |
24 | BDK-46 → Nowoczerkassk[20] | 30. 11. 1987 | FCz, zniszczony 26 grudnia 2023[21] |
25 | BDK-67 → Jamał | 30. 04. 1988 | FCz |
proj. 775/III (775M): | |||
26 | BDK-54 → Azow | 12. 10. 1990 | FCz |
27 | BDK-11 → Pierieswiet[16] | 30. 04. 1991 | FOS |
28 | BDK-61 → Korolow | 30. 04. 1991 | FB |
* FB – Flota Bałtycka, FCz – Flota Czarnomorska, FOS – Flota Oceanu Spokojnego, FP – Flota Północna |
Opis
Konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/%D0%91%D0%94%D0%9A_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD.png/240px-%D0%91%D0%94%D0%9A_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/%D0%9F%D0%BE%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%BA%D0%B0_%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%94%D0%9A_%D0%A6%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%283%29.png/240px-%D0%9F%D0%BE%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%BA%D0%B0_%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%94%D0%9A_%D0%A6%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%8C_%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%283%29.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Kotelny_Island_01.jpg/240px-Kotelny_Island_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Navy_day_in_Sevastopol_-_2015.jpg/240px-Navy_day_in_Sevastopol_-_2015.jpg)
Okręt desantowy typu ro-ro, z zakrytym pokładem czołgowym na całej długości kadłuba[8]. Architektura jednostek jest typowa dla okrętów desantowych podchodzących do brzegu, ze wznoszącym się pokładem dziobowym, furtą na dziobie i nadbudówką zajmującą śródokręcie i rufę[22]. Długa bryła nadbudówki zwieńczona jest masztem kratownicowym z radarem, a na jej końcu znajduje się szeroki komin o kształcie ściętego ostrosłupa, mieszczący wyloty spalin ze znajdujących się pod nim burtowych maszynowni[22]. Pokład czołgowy zajmuje wysokość dwóch pokładów (4,5 m), a po jego bokach wzdłuż burt są oddzielone wzdłużnymi grodziami pomieszczenia żołnierzy desantu, a w tylnej części maszynownie[11]. Ładownia na długości 55 m od dziobu ma szerokość 6,5 m, a na dalszej długości 40 m ma szerokość 4,5 m[1]. Na dziobie okręty mają małe zanurzenie, rosnące w kierunku rufy[22]. Kadłub pod pokładem czołgowym dzieli się na 12 poprzecznych przedziałów wodoszczelnych i ma dno podwójne na całej długości[8].
W dziobnicy jest otwierana dwudzielna furta i za nią opuszczana pochylnia do desantowania, zamykająca ładownię[8]. Na rufie znajduje się natomiast furta do załadunku[23]. Okręty mają wzmocnienia dna w części dziobowej oraz zbiorniki balastowe ułatwiające wchodzenie na plażę i schodzenie z niej[8]. W tym celu wyposażone są też w kotwicę na rufie, rzucaną przed desantowaniem i służącą do ściągania z brzegu[8]. Okręty mogą transportować do 13 czołgów lub transporterów opancerzonych albo 20 ciężarówek i w obu wariantach 150 żołnierzy[f]. Załoga liczy 87 osób, w tym 8 oficerów[11].
Wyporność okrętu niezaładowanego wynosi 2900 ton (czasem podawana jako standardowa), a pełna – 4400 ton[g]. Długość całkowita wynosi 112,5 m, a na linii wodnej 105 m, szerokość wynosi 15 m, a zanurzenie maksymalne 3,17 m[1].
Uzbrojenie
Uzbrojenie artyleryjskie okrętów proj. 775/I i 775/II stanowią cztery automatyczne armaty uniwersalne kalibru 57 mm AK-725 w dwóch dwudziałowych wieżach, umieszczonych przed i za nadbudówką i kierowanych radarem artyleryjskim Bars na rufie[11]. W projekcie 775/III uzbrojenie stanowi pojedyncza armata uniwersalna 76 mm AK-176 w wieży przed nadbudówką, kierowana radarem MR-123 Wympieł na rufie, oraz dwa zestawy artyleryjskie obrony bezpośredniej kalibru 30 mm AK-630M na rufie, kierowane tym samym radarem[24]. Zapas amunicji wynosi 2200 nabojów 57 mm lub 550 nabojów 76 mm[13]. Ponadto okręty mają do samoobrony dwie poczwórne wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych bardzo bliskiego zasięgu samonaprowadzających się na podczerwień Strieła-3, z zapasem 32 pocisków[11].
W toku budowy, od okrętu projektu 775/II o numerze 19 (z wyjątkiem nr 20), okręty otrzymały ponadto dwie dwudziestoprowadnicowe wyrzutnie UMS-73 niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 122 mm Grad-M, służących do wsparcia desantu[7]. Zapas amunicji wynosił 160 pocisków[11]. Okręty mogą też służyć do stawiania 92 min morskich, przewożonych wówczas w ładowni[7].
Wyposażenie
W skład wyposażenia radioelektronicznego wchodzi stacja radiolokacyjna wykrywania nawodnego i powietrznego MR-302 Rubka, a na okrętach proj. 775/III – MR-352 Pozitiw, umieszczona na szczycie masztu kratownicowego[25][c]. Antena stacji Pozitiw wyróżnia się umieszczeniem w półkulistej dielektrycznej osłonie, na bardziej masywnym maszcie kratownicowym o formie piramidy[25]. Do kierowania ogniem artylerii okręty mają radar MR-103 Bars na kolumnie za kominami, albo MR-123/176 Wympieł-A w przypadku proj. 775/III[25][7]. Okręty ponadto posiadają radar nawigacyjny Don, a na proj. 775/III: Wajgacz/Najada[8]. Okręty wyposażone są w dwie wyrzutnie celów pozornych PK-16 kalibru 82 mm[8]. Projekt 775/III ma też kompleks urządzeń walki radioelektronicznej Start[8].
Napęd
Napęd stanowią dwa silniki wysokoprężne 16 ZVB 40/48 o łącznej mocy 19 200 KM, napędzające dwie śruby[1]. Śruby i stery są w tunelach na rufie dla uniknięcia uszkodzeń[8]. Prędkość maksymalna wynosi 17,5 węzła[1]. Zasięg okrętów wynosi 3500 Mm przy prędkości 16 w i 6000 Mm przy prędkości 12,5 w[1].
Służba
W ZSRR
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/NavalLanding2015-19.jpg/240px-NavalLanding2015-19.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Defense.gov_News_Photo_960816-N-3149V-003.jpg/240px-Defense.gov_News_Photo_960816-N-3149V-003.jpg)
Okręty projektu 775 wchodziły na uzbrojenie Marynarki Wojennej ZSRR od 1974 roku. Początkowo otrzymywały oznaczenia alfanumeryczne: SDK (СДК) z numerami (nie nadawanymi kolejno), od 1983 roku zmieniane na BDK (БДК) z zachowaniem dotychczasowych numerów[26]. Najpierw otrzymywała je Flota Oceanu Spokojnego i Flota Północna, a dopiero w latach 80. Flota Bałtycka i jako ostatnia Flota Czarnomorska[26]. Jeden radziecki okręt BDK-119 (nr budowy 12) w 1979 roku został sprzedany marynarce Jemenu[8]. Po wejściu do służby całej serii, na początku lat 90. Flota Oceanu Spokojnego miała 9 okrętów, Flota Północna 8 okrętów, Flota Czarnomorska i Flota Bałtycka po 5 okrętów[26].
W Rosji i Ukrainie
Po likwidacji ZSRR 26 grudnia 1991 roku i późniejszym o kilka lat podziale Floty Czarnomorskiej, początkowo podporządowanej siłom zbrojnym WNP, okręty zostały z wyjątkiem jednego przejęte przez Rosję. Do połowy lat 90. wycofano ze służby i skasowano siedem najbardziej zużytych okrętów pierwszej serii (BDK-47, 48, 63, 90, 181, 197, 200), a w 2005 jeszcze BDK-183 „Kotłas”[8]. Pozostałe okręty w marynarce wojennej Rosji sukcesywnie otrzymywały zamiast numerów nazwy własne[26]. W 2006 roku nadal było ich 18 w służbie[10]. W 2015 roku było 15 okrętów, w tym wszystkie trzy proj. 775/III („Azow”, „Korolow” i „Pierieswiet”)[14]. Rozdzielone były w następujący sposób (w nawiasach numery burtowe)[14][26]:
- Flota Czarnomorska: „Azow” (151), „Cezar Kunikow” (158), „Jamał” (156), „Nowoczerkassk” (142),
- Flota Bałtycka: „Korolow” (130), „Minsk” (127), „Kaliningrad” (102), „Aleksandr Szabalin” (110),
- Flota Północna: „Gieorgij Pobiedonosiec” (016), „Oleniegorskij gorniak” (012), „Kondopoga” (040), „Aleksandr Otrakowskij” (031),
- Flota Oceanu Spokojnego: „Pierieswiet” (077), „Oslabia” (066), „Admirał Niewielskoj”[17] (055).
Jeden okręt BDK-56 po podziale Floty Czarnomorskiej został przekazany w 1996 roku marynarce Ukrainy, w której służył pod nazwą „Kostiantyn Olszanśkyj”[27]. Podczas aneksji Krymu przez Rosję, został jednak 24 marca 2014 roku zagarnięty przez Rosję[28].
W okresie prowadzenia przez Rosję współpracy międzynarodowej z państwami zachodnimi na początku XXI wieku okręty tego typu systematycznie brały udział w ćwiczeniach takich jak manewry NATO na Bałtyku BALTOPS (zwłaszcza „Kaliningrad”) oraz działania międzynarodowego zespołu BLACKSEAFOR na Morzu Czarnym[29][30]. W drugiej dekadzie wieku okręty Floty Czarnomorskiej wykorzystywano m.in. do przerzucania wojsk i zaopatrywania rosyjskiego kontyngentu w Syrii[31].
Okręty projektu 775 wykorzystywano bojowo zarówno w czasie wojny z Gruzją w 2008, jak i z Ukrainą od 2022 roku[32]. W styczniu 2022 roku przebazowano w tym celu na Morze Czarne dwie jednostki tego projektu z Floty Północnej („Gieorgij Pobiedonosiec” i „Oleniegorskij gorniak”) i trzy z Floty Bałtyckiej („Korolow”, „Minsk”, „Kaliningrad”), które dołączyły do czterech okrętów Floty Czarnomorskiej[33].
- Dwa okręty: „Nowoczerkassk” i „Cezar Kunikow” odniosły niewielkie uszkodzenia i straty w załodze podczas wybuchu na okręcie desantowym proj. 1171 „Saratow” 24 marca 2022 roku w porcie w Berdiańsku[34].
- „Oleniegorskij gorniak” został w nocy 3/4 sierpnia 2023 roku uszkodzony w ataku łodzi bezzałogowych (dronów morskich) w Noworosyjsku[35].
- W nocy 12/13 września 2023 roku „Minsk” został poważnie uszkodzony i prawdopodobnie całkowicie zniszczony w ukraińskim ataku rakietowym na dok w Sewastopolu[18].
- 26 grudnia 2023 roku „Nowoczerkassk” został zatopiony w porcie w Teodozji w ukraińskim ataku rakietowym[21].
- Okręt „Cezar Kunikow” został zatopiony przez ukraińskie drony nawodne 14 lutego 2024 r. przy południowym brzegu Krymu[19][36].
- Okręty Azow” i Jamał prawdopodobnie zostały uszkodzone w nieznanym stopniu w nocy 23/24 marca 2024 w wyniku zmasowanego ataku ukraińskich rakiet manewrujących i dronów na okupowany Krym[37].
Inne kraje
Jedyny okręt marynarki Jemenu Południowego był oznaczany tylko numerem burtowym: 139[15]. Po zjednoczeniu kraju w maju 1990 roku przeszedł do marynarki Jemenu[15]. W latach 1991–93 był remontowany w Polsce[15]. Od 1999 roku był wykazywany w rocznikach flot jako wycofany z czynnej służby i niesprawny[38]. Został wycofany w 2002 roku i sprzedany w ręce cywilne, po czym wykorzystywany jako statek transportowy[7].
Okręty projektu 775 nie były rozpatrywane jako uzbrojenie polskiej Marynarki Wojennej, która miała rozbudowane siły desantowe opierające się na mniejszych i starszych okrętach projektu 770 i pochodnych[39]. Od 1977 roku prowadzono prace nad ich następcami i w 1983 roku założono zestaw uzbrojenia w postaci armat AK-176 i AK-630M oraz wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych (podobny jak w okrętach proj. 775/III)[39]. W 1984 roku przedstawiono projekty wstępne, z których niektóre nawiązywały wyglądem do projektu 775[39]. Zostały jednak odrzucone i Marynarka Wojenna następnie zażądała mniejszych i tańszych średnich okrętów desantowych, co doprowadziło do skonstruowania okrętów projektu 767[39].
Uwagi
- ↑ Tak według Szczerbakow 2014 ↓, s. 6-7 i Pawłow 1997 ↓, s. 77, natomiast Apalkow 2007 ↓, s. 26-30 błędnie podaje 15 okrętów projektu 775/I (zaliczając tam trzy późniejsze jednostki z połowy lat 80).
- ↑ Tak według Szczerbakow 2014 ↓, s. 6-7 i Pawłow 1997 ↓, s. 77, natomiast Apalkow 2007 ↓, s. 29-30 błędnie zalicza trzy okręty do projektu 775/II i 10 do projektu 775/III.
- ↑ a b Według Apalkow 2007 ↓, s. 25-27, w okrętach proj. 775/II zamieniono też radar Rubka na Pozitiw w półkulistej osłonie, lecz nie potwierdza tego Szczerbakow 2014 ↓, s. 6-7 ani fotografie okrętów.
- ↑ Dane według Apalkow 2007 ↓, s. 26-30 z wyjątkiem numerów projektu według Szczerbakow 2014 ↓, s. 6-7 i Car′kow 2015 ↓, s. 24 oraz informacji z podanymi innymi źródłami.
- ↑ a b c Brak bliższych danych – brak okrętu w służbie w 2015 według Car′kow 2015 ↓, s. 24
- ↑ Tak Apalkow 2007 ↓, s. 22, 25 i Car′kow 2015 ↓, s. 24. W starszych źródłach spotykane są też inne dane jak 225 ludzi i 13 czołgów (Pawłow 1997 ↓, s. 77), 230 żołnierzy lub 450 t ładunku (Conway’s All the world’s fighting ships, 1947–1995. Annapolis: 1995, s. 412. ISBN 1-55750-132-7.), 230 żołnierzy (dwie kompanie) i 24 pojazdy bojowe lub 450 t ładunku (A fully illustrated guide to the World's Modern Amphibious Assault Ships. „War Machine”. vol. 1 (7), s. 123, 1983. Londyn: Orbis Publishing. )
- ↑ 2900 ton jako wyporność okrętu pustego w Apalkow 2007 ↓, s. 21, jako wyporność standardowa w Car′kow 2015 ↓, s. 24
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Apalkow 2007 ↓, s. 22.
- ↑ Jacek Krzewiński "Okręty wojenne świata" Dom Wydawniczy Bellona Warszawa 2000
- ↑ a b c Apalkow 2007 ↓, s. 5-6.
- ↑ Apalkow 2007 ↓, s. 6, 31-39.
- ↑ a b Pawłow 1997 ↓, s. 78-79.
- ↑ Apalkow 2007 ↓, s. 6, 9-15.
- ↑ a b c d e f g Szczerbakow 2014 ↓, s. 6-7.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Apalkow 2007 ↓, s. 25.
- ↑ a b Apalkow 2007 ↓, s. 22, 34-39.
- ↑ a b Apalkow 2007 ↓, s. 26.
- ↑ a b c d e f Apalkow 2007 ↓, s. 22, 25.
- ↑ Conway’s All the world’s fighting ships, 1947–1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1995, s. 412. ISBN 1-55750-132-7. (ang.).
- ↑ a b Pawłow 1997 ↓, s. 77.
- ↑ a b c d Car′kow 2015 ↓, s. 24.
- ↑ a b c d Jane’s Fighting Ships 1996-97. Richard Sharpe (red.). Londyn: Jane’s Information Group, 1986, s. 871-872. ISBN 0-7106-1355-5. (ang.).
- ↑ a b Два корабля ТОФ получили новые имена [Dwa korabli TOF połuczili nowyje imiona] [online], PrimaMedia.ru, 17 lutego 2006 [zarchiwizowane z adresu 2014-12-29] (ros.).
- ↑ a b «Как корабль назовешь…»: «БДК-98» стал «Адмиралом Невельским» [„Kak korabl′ nazowiesz…”: „BDK-98” stał „Admirałom Niewielskim” [online], vl.ru, 24 lipca 2011 [zarchiwizowane z adresu 2015-01-03] (ros.).
- ↑ a b Piotr Andrusieczko: Ukraina atakuje rosyjską bazę morską w Sewastopolu. Zniszczone co najmniej dwa okręty. wyborcza.pl, 13 września 2023. [dostęp 2023-09-14].
- ↑ a b DWW: Ukraina zniszczyła duży rosyjski okręt desantowy. "Cezar Kunikow" zatonął. 14 lutego 2024.
- ↑ БДК «Новочеркасск»: история и ТТХ корабля [BDK «Nowoczerkassk»: istorija i TTCh korabla]. Kommersant.ru, 2023-12-26. [dostęp 2023-12-26]. (ros.).
- ↑ a b Siergiej Iszczenko: БДК «Новочеркасск» у феодосийского причала украинские ракеты расстреливали, как в тире [BDK «Nowoczerkassk» u fieodosijskogo priczała ukrainskije rakiety rasstrieliwali, kak w tirie]. SwobodnajaPriessa, 2023-12-26. (ros.).
- ↑ a b c Na podstawie rysunków Apalkow 2007 ↓, s. 23-24, 27
- ↑ Apalkow 2007 ↓, s. 24.
- ↑ Apalkow 2007 ↓, s. 22-25.
- ↑ a b c Apalkow 2007 ↓, s. 24-27.
- ↑ a b c d e Apalkow 2007 ↓, s. 25-30.
- ↑ Apalkow 2007 ↓, s. 29.
- ↑ Kolejny okręt ukraińskiej marynarki wojennej przejęty przez Rosjan w serwisie polskieradio.pl (data 24-3-2014) [dostęp 24-3-2014]
- ↑ „Kalinigrad”, Mill.Press Flot [online] .
- ↑ Большой десантный корабль «Цезарь Куников» вышел из Севастополя для участия в активации международного соединения «Блэксифор» [online], Ministerstwo Obrony Rosji, 5 kwietnia 2012 (ros.).
- ↑ Maria Tsvetkova, Yoruk Isik: Russia reinforces Syria before Putin-Erdogan talks - flight and shipping data. Reuters, 2020-03-04. [dostęp 2023-12-26]. (ang.).
- ↑ Paweł Wojciechowski: Wojna na Ukrainie. Rosyjskie Ropuchy atakujące Odessę i Mariupol były budowane w Gdańsku. 2022-02-28. [dostęp 2022-03-03].
- ↑ Michał Fiszer: Rosja grozi Ukrainie wojną. Czy już się zaczęło?. Polityka.pl, 20 stycznia 2022. [dostęp 2022-03-10].
- ↑ Tomasz Grotnik. Wojna morska o Ukrainę. „Wojsko i Technika”. Nr 4/2022, s. 76, kwiecień 2022.
- ↑ Wiktoria Bieliaszyn: Drony morskie uszkodziły duży okręt desantowy w Noworosyjsku. "To wspólna operacja ukraińskiej marynarki wojennej i Sił Zbrojnych Ukrainy". wyborcza.pl, 4 sierpnia 2022. [dostęp 2023-08-04].
- ↑ PaulP. Kirby PaulP., Russian landing ship Caesar Kunikov sunk off Crimea, says Ukraine, bbc.com, 14 lutego 2024 [dostęp 2024-02-14] .
- ↑ Seria eksplozji na Krymie, ukraiński sztab raportuje o atakach na duże rosyjskie okręty desantowe [online], 24 marca 2024 (pol.).
- ↑ Jane’s Fighting Ships 2002–2003. Stephen Saunders (red.). Jane’s Information Group Ltd, 2002, s. 881. ISBN 0-7106-2432-8. (ang.).
- ↑ a b c d Robert Rochowicz. Polskie zdolności do morskiej operacji desantowej. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 6/2022, s. 81-82, czerwiec 2022. Magnum-X. ISSN 1230-1655.
Bibliografia
- Jurij Apalkow: Korabli WMF SSSR. Sprawocznik. Tom IV. Diesantnyje i minno-tralnyje korabli. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2007. ISBN 978-5-8172-0135-2. (ros.).
- A. Car′kow: Rossijskij Wojenno-Morskoj Fłot 2016 g.. 2015, seria: Morskaja Kollekcyja. nr 12(193)/2015. (ros.).
- Aleksandr Pawłow: Wojennyje korabli Rossii 1997–1998 g. Wyd. V. Jakuck: 1997. (ros.).
- Władimir Szczerbakow. Diesantnyje korabli WMF Rossii. Czast 2. „Tiechnika i Woorużenije”. nr 1/2014, s. 4—7, 2014. Moskwa. ISSN 1682-7597. (ros.).
- IHS Jane’s Fighting Ships 2015–2016. Stephen Saunders (red.). IHS, 2015. ISBN 978-0-7106-3143-5. (ang.).
- p
- d
- e
Marynarka Wojenna ZSRR |
|
---|---|
Marynarka Wojenna Rosji |
|
Marynarka Wojenna Ukrainy |
|
Marynarka Wojenna Jemenu |
|
* – proj. 775/II, ** – proj. 775/III