Oryks południowy
Oryx gazella[1] | |||
(Linnaeus, 1758) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | parzystokopytne | ||
Rodzina | wołowate | ||
Podrodzina | antylopowce | ||
Rodzaj | oryks | ||
Gatunek | oryks południowy | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() Oryks południowy – zasięg[3] | |||
| |||
|
Oryks południowy[4] (Oryx gazella) – gatunek ssaka z rodziny wołowatych (Bovidae).
Występowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Oryx_gazella_male_8054.jpg/220px-Oryx_gazella_male_8054.jpg)
Suche tereny trawiaste i pustynne południowo-zachodniej Afryki. Głównie Afryka Południowa (RPA, Namibia, Botswana, Angola, Zimbabwe, Tanzania, Uganda) oraz mniej licznie na wschodzie kontynentu (Etiopia, Sudan, Somalia)[5]. Obecnie gatunek można odnaleźć również na terenie USA (Nowy Meksyk), dokąd został sztucznie wprowadzony[6]. Oryksy południowe żyją w stadach liczących 30–40 osobników, obowiązuje hierarchia. O. gazella zamieszkuje stepy, sawanny, półpustynie i pustynie[6]; preferuje kamieniste równiny (ze stałym dostępem do wody), ale równie dobrze radzi sobie na terenach górzystych (zarejestrowane na wysokości 900 m n.p.m.) z sezonowym dostępem do wody[7]. Częściej wybiera otwarte, niezarośnięte przestrzenie niż te z bujną roślinnością[7].
Wymiary
- Masa ciała: 180–225 kg.
- Długość ciała: 1,8–2,35 m.
- Długość ogona: 80–90 cm.
- Wysokość w kłębie: 1,2–1,4 m.
Wygląd
Barwa płowa z białą stroną brzuszną. Głowa czarno-biała. Czarne pasy biegnące od gardła, przez boki, do górnej części kończyn tylnych. Ogon barwy czarnej. Rogi występują u obu płci, proste lub lekko wygięte, dorastają do 120–150 cm długości.
Pożywienie
Żywi się roślinami, głównie trawą, ziołami, soczystymi korzeniami, owocami, pąkami drzew i krzewów. Może obejść się bez wody przez kilka dni. Jest ekspertem w znajdowaniu wody, często kopie w wysuszonym korycie rzeki, by uzyskać dostęp do wody zgromadzonej pod ziemią.
Rozmnażanie
Po ciąży, która trwa 240 dni, rodzi się jedno młode.
Znaczenie dla gospodarki
O. gazella stanowi ważny element w gospodarce krajów Afryki Południowej. Dla celów ekonomicznych hodowany na farmach, ranczach – rekreacja oraz przemysł spożywczy. Ceniony jako trofeum łowieckie[2]. Mieszkańcy plemion wykorzystują grubą skórę i rogi oryksów do produkcji tradycyjnej broni[7]. Zwierzęta te bywają atrakcją ogrodów zoologicznych[5].
Przypisy
- ↑ Oryx gazella, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b IUCN SSC Antelope Specialist Group, Oryx gazella, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2021-02-13] (ang.).
- ↑ IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008. Oryx gazella. In: IUCN 2015. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2015.2. http://www.iucnredlist.org. Downloaded on 14 July 2015.
- ↑ Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
- ↑ a b McDade M.C., 2003. Bovids II Hartebeests, wildebeests, gemsboks, oryx, and reedbucks (Hippotraginae). W red. Hutchins M., Kleiman D.G., Geist V. i McDade M.C. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. MI: Gale Group., 16:27–42.
- ↑ a b Komosińska H. i Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Przewodnik. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 236–237.
- ↑ a b c Sanders S., 2005. Oryx gazella. Animal Diversity Web.
- J9U: 987007562799405171
- PWN: 3952035
- Britannica: animal/Oryx-gazella
- SNL: gemsbukk