Pomnik Karola Świerczewskiego Waltera w Jabłonkach
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Jabłonki | ||
Projektant | Franciszek Strynkiewicz | ||
Data budowy | 1962[1] | ||
Data odsłonięcia | 1962 | ||
Data likwidacji | 2018 | ||
Położenie na mapie gminy Baligród ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu leskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Pomnik Generała Karola Świerczewskiego Waltera – modernistyczny pomnik upamiętniający Karola Świerczewskiego Waltera, który znajdował się w Jabłonkach, w miejscu gdzie generał został śmiertelnie ranny 28 marca 1947 roku. Pomnik stał na placu Wolności w otoczeniu parku krajobrazowego naprzeciwko dawnego Domu Pamięci Karola Świerczewskiego przy drodze wojewódzkiej 893. Autorem projektu był polski rzeźbiarz Franciszek Strynkiewicz[2][3].
Pierwotnie w tym miejscu ustanowiono mniejszy obelisk w 1957 roku[4]. Monument został odsłonięty w 1962 roku. Był to granitowy obelisk zwieńczony stylizowanym piastowskim orłem[3], wykutym z blach czołgowych. Pomnik imitował mury Grenady[5]. Na licu pomnika widniała podobizna generała, zwrócona w stronę miejsca ostatniej potyczki. Za miejscem gdzie stał pomnik, od strony wschodniej, wznosi się wzgórze Walter (836 m n.p.m.) z udostępnionym szlakiem turystycznym[6][7].
Obok pomnika na głazie umieszczona była tablica pamiątkowa ze słowami autorstwa Władysława Broniewskiego: „nie o każdym śpiewają pieśni, lecz to imię opiewać będą. Ono potrafi się wznieść ponad historię legendą”[8][9]. Cytat pochodzi z wiersza poety pt. Pieśń o życiu i śmierci gen. Karola Świerczewskiego-Waltera[10].
Do 1989 roku pomnik był celem pieszego marszu harcerskiego „Ostatnim szlakiem generała Waltera Świerczewskiego”. W rocznicę śmierci generała przed pomnikiem odbywały się oficjalne uroczystości.
Po 1989 roku rocznica śmierci obchodzona jest przez organizacje lewicowe, organizacje kombatanckie żołnierzy LWP oraz osoby prywatne[11].
W 2017 roku zapadła decyzja o demontażu pomnika na podstawie ustawy dekomunizacyjnej[12]. W 2018 roku nastąpiła rozbiórka pomnika[13].
Przypisy
- ↑ Maria Irena Mileska. Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. 1992.
- ↑ Kazimierz Konieczny, Henryk Wiewióra: Karol Świerczewski Walter. Zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, 1971, s. 387.
- ↑ a b Miejsce Pamięci Pomnik generała Karola Świerczewskiego. [dostęp 2012-04-18]. (pol.).
- ↑ Województwo krośnieńskie. W: Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945. Warszawa: Rada Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa / Sport i Turystyka, 1988, s. 393. ISBN 83-217-2709-3.
- ↑ Jerzy Wrona, W Bieszczadach, 1985, s. 61.
- ↑ Jabłonki - góra Walter. [dostęp 2012-04-18]. (pol.).
- ↑ Bieszczady. [dostęp 2012-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-03)]. (pol.).
- ↑ Artur Bata. Nie o każdym śpiewają pieśń.... „Nowiny”, s. 4, Nr 61 z 26-28 marca 1982.
- ↑ Pomnik Upamiętniający śmierć Gen. Karola Świerczewskiego w Jabłonkach koło Baligrodu. podhalanka.pl. [dostęp 2013-02-10]. (pol.).
- ↑ Listopadowa zaduma. komsomol.pl. [dostęp 2013-02-10]. (pol.).
- ↑ Anna Gorczyca: Kwiaty pod pomnikiem Świerczewskiego złożone. Gazeta Wyborcza, 2012-03-31. [dostęp 2012-06-09]. (pol.).
- ↑ Baligród. Świerczewski do "rozwałki"!. bieszczadzka24.pl. [dostęp 2018-02-18]. (pol.).
- ↑ Rozebrany został pomnik gen. Świerczewskiego w Jabłonkach - Polityka i Społeczeństwo [online], www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2018-03-02] (pol.).
Bibliografia
- Przewodnik po Polsce. Warszawa: Sport i Turystyka, 1991, s. 976. ISBN 83-217-2519-8.