Rebecca Clarke
.
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 sierpnia 1886 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 października 1979 | ||
Zawód, zajęcie | Kompozytorka | ||
|
Rebecca Clarke (ur. 27 sierpnia 1886 w Harrow, zm. 13 października 1979 w Nowym Jorku) – brytyjska kompozytorka muzyki poważnej i altowiolistka pochodzenia amerykańsko-niemieckiego.
Życiorys
Clarke urodziła się 27 sierpnia 1886 w londyńskiej dzielnicy Harrow jako najstarsze dziecko bostończyka Josepha Clarke’a i Agnes Helferich z pochodzenia Niemki[1]. Od 1903 uczyła się gry na altówce w Royal Academy of Music – w 1905 musiała zrezygnować z nauki po naciskach ojca[1], po tym jak jej nauczyciel (Percy Miles) zaproponował jej małżeństwo[2]. Naukę podjęła ponownie w 1908, uczęszczając do Royal College of Music, gdzie jako jedna z niewielu kobiet studiowała kompozycję pod kierunkiem sir Charlesa Standforda[1]. Podczas studiów zdobyła dwie nagrody, jednak po kłótni z ojcem w 1910, który wyrzucił ją z domu rodzinnego, pozbawiona środków do dalszej nauki, po raz drugi zmuszona była przerwać studia[1]. Udało się jej dostać do kwartetu smyczkowego Norah Clench Quartet[1]. Później utrzymywała się poprzez granie w wielu orkiestrach kameralnych w Londynie, m.in. z Pablem Casalsem, Arturem Schnablem czy Arturem Rubinsteinem[3]. W 1912 dostała się do orkiestry Queen's Hall Orchestra prowadzonej przez sir Henry’ego Wooda – który jako pierwszy dyrygent w historii tej orkiestry zaczął przyjmować do zespołu kobiety[3]. Clarke koncertowała również jako solistka w Europie i Stanach Zjednoczonych, współzałożyła The English Ensable, a razem z Adilą Fachiri, Jelly d'Aranyi i Giulherminą Suggią tworzyła kwartet smyczkowy[3].
Jej przełom kompozytorski nastąpił w 1919, kiedy jej dzieło Viola Sonata konkurowało z Suitą na altówkę i fortepian Ernsta Blocha o nagrodę Elisabeth Sprague Coolidge – w konkursie uczestniczyły 73 utwory[2]. W ekspresjonistycznym dziele Clarke rozpoznawalne były wpływy muzyki Maurice'a Ravela, Claude'a Debussy'ego i samego Blocha[2]. Ponieważ jurorzy konkursu nie mogli dojść do porozumienia a nagroda nie była przyznawana ex aequo, Coolidge musiała rozstrzygnąć konkurs osobiście – zwyciężył jednak utwór Blocha[3]. Natomiast kompozycja Clarke Trio na altówkę, wiolonczelę i fortepian zdobyła drugą nagrodę w konkursie America's Berkshire Festival w 1921[2]. W 1923 Elisabeth Coolidge zamówiła u Clarke utwór na wiolonczelę i fortepian – powstałą rapsodię Clarke zadedykowała zleceniodawczyni[2]. Premiera utworu – grali May Mukle (wiolonczela) i Myra Hess (fortepian) – odbyła się podczas festiwalu Berkshire[2].
W 1939 przebywając z wizytą u swoich braci w Nowym Jorku, Clarke zmuszona była zostać w Stanach Zjednoczonych, ponieważ w obliczu zbliżającej się wojny odmówiono jej wizy do Wielkiej Brytanii[1]. W 1944 spotkała dawnego kolegę z czasów studenckich – kompozytora Jamesa Friskina, z którym wzięła ślub jeszcze w tym samym roku[1]. Państwo Friskinowie zamieszkali na stałe w Nowym Jorku, gdzie Clarke pozostawała wprawdzie czynna zawodowo, nauczając muzyki[3] i koncertując z mężem[4], jednak jej działalność kompozytorska uległa ograniczeniu[4]. Rebecca Clarke zmarła 13 października 1979 w Nowym Jorku[2].
Dorobek Clarke obejmuje ponad 58 pieśni i 24 utwory instrumentalne – pieśni solowe tworzyła w początkowym okresie kariery (1903–1907), komponując muzykę do tekstów Goethego, Maeterlincka, Kiplinga i Dehmela[4]. Clarke przyznała również, że używała męskiego pseudonimu – Anthony Trent – w jej odczuciu dzieła, które wydawała pod pseudonimem zyskiwały więcej uwagi i uznania niż te, które publikowała jako kobieta[4]. W Stanach Zjednoczonych znana była jako Rebecca Clarke – w 1942 jako jedyna kobieta pośród 30 kompozytorów wzięła udział w spotkaniu International Society for Contemporary Music (ISCM) w San Francisco[4].
Wybrane utwory
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Aeolian_Hall_program_%2813_Feb_1918%29.jpg/120px-Aeolian_Hall_program_%2813_Feb_1918%29.jpg)
- Shiv and the Grasshopper (1904) – pieśń, tekst Rudyard Kipling
- Shy One (1912) – pieśń, tekst William Butler Yeats
- Morpheus (1917–18) – utwór na altówkę i fortepian
- Sonata (1919) – utwór na altówkę (lub wiolonczelę) i fortepian
- Piano Trio (1921) – utwór na skrzypce, wiolonczelę i fortepian
- He that dwelleth in the secret place (Psalm xci) (1921)
- The Seal Man (1922) – pieśń, tekst John Masefield
- Rhapsody (1923) – utwór na wiolonczelę i fortepian
- The Aspidistra (1929) – pieśń, tekst Claude Flight
- The Tiger (1929–33) – pieśń, tekst William Blake
- Passacaglia on an Old English Tune (?1940–41) – utwór na altówkę (lub wiolonczelę) i fortepian
- Prelude, Allegro and Pastorale (1941) – utwór na altówkę i klarnet
- God made a tree (1954) – pieśń, tekst Katherine Kendall
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Bryony Jones: Rebecca Clarke. W: James R. Briscoe: New historical anthology of music by women. Indiana University Press, 2004, s. 295. ISBN 0-253-21683-4. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Karin Pendle: Women and music. Indiana University Press, 2001, s. 249. ISBN 0-253-21422-X. [dostęp 2011-03-06]. (ang.).
- ↑ a b c d e Jane R. Bernstein: Rebecca Clarke. W: James R. Briscoe: Historical anthology of music by women. Indiana University Press, 1987, s. 251. ISBN 0-253-21296-0. (ang.).
- ↑ a b c d e Diane Jezic, Elizabeth Wood: Women composers: the lost tradition found. Feminist Press, 1994, s. 159. ISBN 1-55861-074-X. [dostęp 2011-03-06]. (ang.).
Literatura dodatkowa
- Liane Curtis. Rebecca Clarke and Sonate Form: Questions of Gender and Genre. „The Musical Quarterly”. lxxxi, s. 293–429, 1997. (ang.).
- Liane Curtis. A Case of Identity: Rebecca Clarke. „Musical Times”. 137, s. 15–21, May 1996. (ang.).
- Calum MacDonald. Rebecca Clarke's Chamber Music. „Tempo”, s. 15–26, March 1987. (ang.).
- Nancy B. Reich. Rebecca Clarke: An Unkommon Woman. „Sounds Australia”, s. 14–16, 1993–94. (ang.).
Linki zewnętrzne
- The Rebecca Clarke Society: strona oficjalna. www.rebeccaclarke.org. [dostęp 2011-03-06]. (ang.).
- ISNI: 0000000083931169
- VIAF: 71661708
- LCCN: n82159302
- GND: 121216586
- LIBRIS: 97mpqnbt2qjtl44
- BnF: 14850299k
- SUDOC: 16326886X
- NKC: xx0096449
- NTA: 095897836
- BIBSYS: 4043466
- CiNii: DA12888810
- Open Library: OL7516028A
- PLWABN: 9810563052605606
- NUKAT: n2014138175
- OBIN: 61135
- J9U: 987007283517005171
- LNB: 000181322
- LIH: LNB:LC8;=rE
- WorldCat: lccn-n82-159302