Rozłożnia kolczasta
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | grzybieniopodobne | ||
Rząd | grzybieniowce | ||
Rodzina | grzybieniowate | ||
Rodzaj | rozłożnia | ||
Gatunek | rozłożnia kolczasta | ||
Nazwa systematyczna | |||
Euryale ferox Salisb. Ann. Bot. (König & Sims) 2: 74 1805 | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Villa_Taranto_-_Seerose_2_Blatt.jpg/220px-Villa_Taranto_-_Seerose_2_Blatt.jpg)
Rozłożnia kolczasta[5], eurjala kolczasta[6] (Euryale ferox) – gatunek rośliny należący do rodziny grzybieniowatych. Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju rozłożnia (zwanego też eurjalą lub diabelską głową). Rodzaj jest siostrzany dla rodzaju wiktoria (Victoria). Występuje na środkowych i tropikalnych obszarach Azji (wschodnia Rosja, Chiny, Korea Południowa, Japonia, Tajwan, Bangladesz, Indie, Mjanma)[7]. W Polsce roślina ta jest uprawiana w niektórych ogrodach botanicznych, np. w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie.
Morfologia
Roślina ma ogromne, okrągłe liście o średnicy czasami przekraczającej 1 m. Ciemnozielone z wierzchu i fioletowe od spodu liście mają niepodwinięte brzegi i bardzo dobrze widoczne brązowe użyłkowanie. Na ich górnej powierzchni znajdują się ostre kolce. Blaszka liściowa między wiązkami przewodzącymi jest pęcherzykowato wydęta. Kolczaste są także ogonki liściowe i szypułki kwiatowe. Duże, różowe kwiaty wyrastają z łodygi spod spodniej strony liścia. W odróżnieniu od innych gatunków rodziny grzybieniowatych, roślina ta ma w ziarnach pyłku 3 jądra.
Zastosowanie
- Zawierające dużo skrobi nasiona są jadalne. Chińczycy uprawiali tę roślinę od ok. 3 tysięcy lat[8]. Nasiona zbierano późnym latem lub jesienią i jedzono je na surowo, lub po przegotowaniu.
- W Indiach, zwłaszcza w ich zachodniej i północnej części nasiona pieczono; zachowują się one podczas pieczenia tak, jak popcorn.
- W tradycyjnej medycynie chińskiej rozłożnia była wykorzystywana jako roślina lecznicza. Jej nasion używano do poprawienia sprawności seksualnej i podniesienia poziomu energii, spowolnienia procesu starzenia się, a także przy przedwczesnym wytrysku i polucjach[9].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-24] (ang.).
- ↑ Euryale ferox. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-01-26]. (ang.).
- ↑ Euryale ferox, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Nazwa polska według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900.
- ↑ Nazwa polska według Stanisław Sławiński, Mieczysław Tokarski: Rośliny wodne w ogrodzie botanicznym uniwersytetu wrocławskiego. Wrocław: Wydawnictwa Uniwersytetu Wrocławskiego, 1978, s. 94.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
- ↑ Flora of China. [dostęp 2010-01-10].
- ↑ Potęga chińskiego smoka. [dostęp 2010-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-08)].
- EoL: 485242
- Flora of China: 200007078
- Flora of North America: 200007078
- GBIF: 5333335
- identyfikator iNaturalist: 183481
- IPNI: 605350-1
- ITIS: 506588
- NCBI: 4414
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2805127
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:605350-1
- identyfikator Tropicos: 22600010
- USDA PLANTS: EUFE6
- CoL: 3D2ZS