Ruch na rzecz Praw i Wolności
![]() | |
Państwo |
|
---|---|
Skrót | DPS/HÖH |
Przewodniczący | Delan Peewski, Dżewdet Czakyrow |
Data założenia | 1990 |
Ideologia polityczna | centryzm |
Członkostwo międzynarodowe | |
Barwy | niebieska |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Ahmed_Dogan_2009_election_night.jpg/220px-Ahmed_Dogan_2009_election_night.jpg)
Ruch na rzecz Praw i Wolności (bułg. Движение за права и свободи, DPS, tur. Hak ve Özgürlükler Hareketi, HÖH) – bułgarska centrowa partia polityczna[1] reprezentująca głównie mniejszość turecką. DPS należy do Partii Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy[2].
Historia
Ugrupowanie powstało w latach 80. jako organizacja podziemna. Oficjalnie zarejestrowaną partią jest od 1990[1]. Jej założycielem i wieloletnim przywódcą był Achmed Dogan, którego w 2013 zastąpił Lutwi Mestan[3].
W 2001 DPS po raz pierwszy wszedł w skład bułgarskiego rządu kierowanego przez Symeona Sakskoburggotskiego. W 2005 utrzymał się u władzy w gabinecie Sergeja Staniszewa, powrócił do rządu po czteroletniej przerwie w 2013 jako koalicjant socjalistów i premiera Płamena Oreszarskiego. W 2014 ruch ponownie znalazł się w opozycji.
W 2015 Lutwi Mestan został odwołany z funkcji przewodniczącego, a władzę w partii tymczasowo przejęło trzyosobowe kierownictwo[4]. W 2016 nowym liderem ugrupowania został Mustafa Karadajy[5], który złożył rezygnację w 2023[6]. W 2024 na współprzewodniczących DPS powołani zostali Delan Peewski i Dżewdet Czakyrow[7].
Po wyborach z czerwca 2024 w DPS doszło do wewnętrznego konfliktu między frakcją Delana Peewskiego, a grupą wspierającą honorowego przewodniczącego Achmeda Dogana. W klubie poselskim przewagę utrzymała pierwsza z nich, wykluczając ze swoich szeregów przedstawicieli drugiej frakcji (w tym współprzewodniczącego Dżewdeta Czakyrowa)[8].
Wyniki wyborów
Wybory do Zgromadzenia Narodowego[1]:
- 1990: 6,0% głosów i 23 mandaty
- 1991: 7,6% głosów i 24 mandaty
- 1994: 5,4% głosów i 15 mandatów
- 1997: 7,6% głosów i 19 mandatów
- 2001: 7,5% głosów i 21 mandatów
- 2005: 12,8% głosów i 34 mandaty
- 2009: 14,5% głosów i 38 mandatów
- 2013: 11,3% głosów i 36 mandatów
- 2014: 14,8% głosów i 38 mandatów
- 2017: 9,2% głosów i 26 mandatów[9]
- kwiecień 2021: 10,5% głosów i 30 mandatów[10]
- lipiec 2021: 10,7% głosów i 29 mandatów[11]
- listopad 2021: 13,0% głosów i 34 mandaty[12]
- 2022: 13,8% głosów i 36 mandatów[13]
- 2023: 13,7% głosów i 36 mandatów[14]
- czerwiec 2024: 17,1% głosów i 47 mandatów[15]
Wybory do Parlamentu Europejskiego:
- 2007: 20,3% głosów i 4 mandaty[16]
- 2009: 14,2% głosów i 3 mandaty[17]
- 2014: 17,3% głosów i 4 mandaty[18]
- 2019: 16,6% głosów i 3 mandaty[19]
- 2024: 14,7% głosów i 3 mandaty[20][21]
Przypisy
- ↑ a b c Parties and Elections in Europe: Bulgaria. parties-and-elections.eu. [dostęp 2023-05-24]. (ang.).
- ↑ ALDE Member Parties. aldeparty.eu. [dostęp 2020-10-19]. (ang.).
- ↑ Mestan Succeeds Dogan as Bulgarian Ethnic Turkish Party Leader after Assassination Attempt. novinite.com, 19 stycznia 2013. [dostęp 2014-06-22]. (ang.).
- ↑ Местан изключен, триумвират Казак-Карадайъ-Риза поема ДПС. offnews.bg, 24 grudnia 2015. [dostęp 2016-03-13]. (bułg.).
- ↑ Мустафа Карадайъ e новият председател на ДПС. frognews.bg, 24 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-25]. (bułg.).
- ↑ Мустафа Карадайъ подаде оставка като лидер на ДПС. dw.com, 7 listopada 2023. [dostęp 2024-03-19]. (bułg.).
- ↑ Dzhevdet Chakarov and Delyan Peevski Assume Leadership Roles as DPS Co-Chairmen. novinite.com, 25 lutego 2024. [dostęp 2024-03-19]. (ang.).
- ↑ Bulgaria: Movement for Rights and Freedoms expels 17 MPs from parliamentary group, then another one quits. sofiaglobe.com, 11 lipca 2024. [dostęp 2024-08-18]. (ang.).
- ↑ Парламентарни избори 26 март 2017. cik.bg. [dostęp 2017-03-31]. (bułg.).
- ↑ Избори 2021: Преференции пренареждат листите в 7 области. monitor.bg, 6 kwietnia 2021. [dostęp 2021-04-07]. (bułg.).
- ↑ Изборите: Трифонов оттегля кандидатурата на Николай Василев за премиер. svobodnaevropa.bg, 15 lipca 2021. [dostęp 2021-07-15]. (bułg.).
- ↑ Окончателните резултати: ДПС увеличи депутатите си, Радев с над 700 хил. гласа повече от Герджиков. dnevnik.bg, 16 listopada 2021. [dostęp 2021-11-16]. (bułg.).
- ↑ ЦИК със 100% обработени протоколи: Как ще изглежда 48-от Народно събрание. webcafe.bg, 3 października 2022. [dostęp 2022-10-03]. (bułg.).
- ↑ При 100% обработени протоколи: ГЕРБ води на ПП-ДБ с 2%. clubz.bg, 3 kwietnia 2023. [dostęp 2023-04-04]. (bułg.).
- ↑ Разпределение на мандатите в 50-о НС: ГЕРБ/СДС – 68, ДПС – 47, ПП/ДБ – 39, Възраждане – 38, БСП – 19. clubz.bg, 11 czerwca 2024. [dostęp 2023-04-04]. (bułg.).
- ↑ Централна Избирателна Комисия: за избиране на членове на Европейския парламент от Република България. izbori2007.eu. [dostęp 2014-06-22]. (bułg.).
- ↑ Избори за членове на Европейския парламент от Република България 2009. cik.bg. [dostęp 2014-06-22]. (bułg.).
- ↑ Избори за Европейски Парламент 2014. cik.bg. [dostęp 2014-06-22]. (bułg.).
- ↑ European elections in Bulgaria: Borisov wins, abstention at record level. balcanicaucaso.org, 31 maja 2019. [dostęp 2019-06-02]. (ang.).
- ↑ ЦИК на 100%: ДПС се застопори с 3% преди Промяната. news.bg, 10 czerwca 2024. [dostęp 2024-06-12]. (bułg.).
- ↑ Евродепутатите ни в ЕП: Повече познати лица, отколкото нови попълнения. nova.bg, 12 czerwca 2024. [dostęp 2024-06-12]. (bułg.).
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona partii. [dostęp 2014-06-22]. (bułg.).
- p
- d
- e
- Britannica: topic/Movement-for-Rights-and-Freedoms