Serotonina
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Ogólne informacje | |||||||||||||
Wzór sumaryczny | C10H12N2O | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Masa molowa | 176,22 g/mol | ||||||||||||
Identyfikacja | |||||||||||||
Numer CAS | 50-67-9 | ||||||||||||
PubChem | 5202 | ||||||||||||
DrugBank | DB08839 | ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Podobne związki | |||||||||||||
Podobne związki | tryptamina | ||||||||||||
Pochodne | melatonina | ||||||||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Serotonin_biosynthesis.svg/400px-Serotonin_biosynthesis.svg.png)
Serotonina (5-HT, pot. hormon szczęścia)[1] – organiczny związek chemiczny, 5-hydroksylowa pochodna tryptaminy. Należy do grupy amin biogennych, jest hormonem tkankowym[1][2][3][4] i ważnym neuroprzekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym[1][5][6]. Produkowana głównie w komórkach enterochromatofilnych w błonie śluzowej jelit (około 90% serotoniny przewodu pokarmowego)[7] i jądrach szwu w mózgu[5], a także w szyszynce oraz trombocytach. Najwyższy poziom serotoniny występuje u noworodków, okresowo spada podczas dojrzewania, po czym ponownie wzrasta. U mężczyzn jest średnio o 20–30% niższy niż u kobiet[1].
Serotonina występuje także w niektórych roślinach (np. pokrzywa, banan)[1].
Biosynteza
W organizmie powstaje na drodze enzymatycznych przemian L-tryptofanu[1]. Odbywa się to w dwóch etapach:
- Addycja grupy hydroksylowej do tryptofanu w obecności hydroksylazy tryptofanowej. Powstaje 5-hydroksytryptofan.
- Dekarboksylacja powstałego 5-hydroksytryptofanu przeprowadzana przez dekarboksylazę 5-hydroksytryptofanu.
Działanie
![]() Ilość serotoniny w mózgu wpływa również na potrzeby seksualne i zachowania impulsywne. Jej niski poziom może powodować agresywność[1][8] oraz zmęczenie, zwiększoną wrażliwość na ból[1], a także zaburzenia depresyjne[1][6]. Mutacje w genie kodującym receptor serotoninowy 2A (5-HT2A) mogą dwukrotnie zwiększać ryzyko popełnienia samobójstwa u osób z takim genotypem[9]. |
Farmakologia
Leki wpływające na mechanizmy działania serotoniny są stosowane w lecznictwie w postaci takich grup leków jak inhibitory MAO oraz SSRI, np. fluoksetyna (Prozac)[1]. Są to leki przeciwdepresyjne działające dopiero po dłuższym czasie zażywania (od tygodnia do miesiąca). Pełne działanie terapeutyczne ukazuje się po okresie dwóch miesięcy. Mechanizm leków czy substancji psychoaktywnych wpływających na poziom serotoniny w mózgu polega zwykle na blokowaniu jej wychwytu zwrotnego. Należy uważać przy ich stosowaniu oraz łączeniu z innymi substancjami wpływającymi na ten neuroprzekaźnik (w przypadku inhibitorów MAO - można je stosować dopiero 2 tygodnie po odstawieniu leków z grupy selektywnie blokujących i na odwrót[10]) by nie doprowadzić do zespołu serotoninowego.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Encyklopedia Biologia, s. 488–489.
- ↑ a b Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 222. ISBN 83-7350-059-6.
- ↑ D.W.D.W. Woolley D.W.D.W., A probable mechanism of action of serotonin, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 44 (2), 1958, s. 197–201, DOI: 10.1073/pnas.44.2.197, PMID: 16590166, PMCID: PMC335388 (ang.).
- ↑ Serotonina. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2010-03-16].
- ↑ a b George J. Siegel, Bernard W. Agranoff: Basic neurochemistry: Molecular, cellular and medical aspects. Filadelfia: Lippincott-Raven, 1999. ISBN 0-397-51820-X. (ang.).
- ↑ a b c d Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 355, ISBN 83-7183-240-0 .
- ↑ KarolinaK. Tomaszewska-Warda KarolinaK. i inni, Ocena jakości snu w odniesieniu do stężenia serotoniny i melatoniny w surowicy u osób z marskością wątroby, „Folia Medica Lodziensia 2014”, 41 (2), 2014, s. 169–180 [dostęp 2019-05-10] .
- ↑ a b c N.N. Caspi N.N. i inni, Pindolol augmentation in aggressive schizophrenic patients: a double-blind crossover randomized study:, „International Clinical Psychopharmacology”, 16 (2), 2001, s. 111–115, DOI: 10.1097/00004850-200103000-00006, PMID: 11236069 [dostęp 2023-10-31] (ang.).
- ↑ GregG. Basky GregG., Suicide linked to serotonin gene, „Canadian Medical Association Journal”, 162 (9), 2000, s. 1343, PMCID: PMC1232434 (ang.).
- ↑ JarosławJ. Woroń JarosławJ., Interakcje selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny [online], Medycyna Praktyczna, 11 lutego 2010 [dostęp 2019-07-25] .
Bibliografia
- Encyklopedia Biologia. Agnieszka Nawrot (red.). Kraków: Wydawnictwo GREG, s. 488–489. ISBN 978-83-7327-756-4.
- Britannica: science/serotonin
- Treccani: serotonina
- Universalis: serotonine
- NE.se: hydroxitryptamin, serotonin
- Catalana: 0142096
- DSDE: serotonin
- Hrvatska enciklopedija: 55505