Skarbiec Atreusza
![]() | Ten artykuł dotyczy budowli. Zobacz też: Grób Agamemnona, wiersz Juliusza Słowackiego. |
![]() Dromos i wejście do komory grobowej | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Mykeny | ||
Typ budynku | grobowiec | ||
Styl architektoniczny | |||
Ukończenie budowy | ok. 1250 p.n.e. | ||
Położenie na mapie Grecji ![]() | |||
![]() | |||
|
Skarbiec Atreusza, także: grób Agamemnona[1] – gigantyczny grobowiec (tolos) sklepiony pozorną kopułą, zbudowany w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken.
Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Nazwa
Nazwa „skarbiec Atreusza” została użyta przez greckiego geografa Pauzaniasza, który opisał grobowiec w swoim dziele Wędrówki po Helladzie[2] . Odzwierciedla ona błędną interpretację przeznaczenia budowli[3].
Historia
Grobowiec został wzniesiony w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken[4][2][a]. Nie wiadomo kto rzeczywiście został pochowany w tym grobowcu. Grobowiec został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[2] . Przez jakiś czas był używany przez pasterzy – ich ogniska osmaliły wnętrze budowli[2] . W 1878 roku grecki archeolog Panagiotis Stamatakis odsłonił dromos i oczyścił komnatę[2] .
Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO[6] .
Architektura
Do grobowca wchodzi się od wschodu prostym i niezadaszonym korytarzem (dromos) długości 36 m i szerokości 6 m, którego ściany pokrywają gładko ciosane, w miarę równej wielkości, kamienne bloki, ułożone w systemie opus pseudoisodomum[7]. Monumentalna fasada grobowca (wysoka na 10,5 m) wykonana jest z podobnych materiałów[7].
Wejście ma 5,4 m wysokości, 2,7 m szerokości na dole i 2,5 m przy nadprożu[7]. 120-tonowa belka nadproża ma długość 9 m, szerokość 5 m i grubość 1,2 m[8][b]. Nad wejściem umieszczono otwór – tzw. trójkąt odciążający[7]. Według Spathari (2001) po obydwu stronach wejścia znajdowały się ozdobne półkolumny z zielonkawego marmuru, po których zachowały się bazy – fragmenty półkolumn znajdują się w British Museum i w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach[4]. Na półkolumnach umieszczone były mniejsze półkolumny, które wspierały tympanon trójkąta odciążającego, ozdobiony rzeźbionymi płytami polichromowanego marmuru z motywami linii poziomych, spirali i rozet[8]. Bury (2015) pisze, że fasada była obłożona płytami z kolorowego marmuru, a po obydwu stronach wejścia znajdowały się zdobione kolumny z ciemno-szarego alabastru a trójkąt odciążający wypełniał czerwony porfir[9] . Wejście zamykały drewniane podwójne drzwi[8]. Psychogiou (2012) podaje, że trójkąt odciążający przykrywały dwie ogromne płyty granitowe[2] .
Komnata główna grobowca została wzniesiona na planie koła o średnicy 14,6 m[8]. Całość przykrywa pozorna kopuła o wysokości 13,5 m[c], którą uzyskano dzięki układaniu kolejnych warstw kamiennych bloków (w sumie 33) ze stopniowym przybliżaniem ich do siebie – sklepienie pozorne[8]. Wnętrza komnaty zdobiły dekoracje z brązu[8].
W komnacie głównej, po północnej stronie, znajduje się przejście do wykutego w skale niewielkiego pomieszczenia (ossuarium) o formie sześcianu o boku 6 m[8], prawdopodobnie miejsca wcześniejszych pochówków[5] .
Po pogrzebie cały tolos wraz z dromosem zasypano ziemią, tworząc kurhan[8]. Ściany zewnętrzne grobowca chroniła warstwa gliny, by zapewnić izolację od wilgoci i wody[8].
Wyposażenie grobowca nie zachowało się, gdyż tolos został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[8].
W literaturze
Skarbiec Atreusza był inspiracją dla Juliusza Słowackiego do napisania wiersza Grób Agamemnona – poeta zwiedził grób w 1836 roku[10].
Galeria
- Wejście do grobowca widziane od zewnątrz ...
- ...i od wewnątrz
- We wnętrzu grobowca
- Sklepienie grobowca
- Wejście do ossuarium
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
- ↑ Polskie egzonimy wprowadzone na 108. posiedzeniu KSNG.
- ↑ a b c d e f g Psychogiou 2012 ↓.
- ↑ Bury 2015 ↓, s. 17.
- ↑ a b Spathari 2001 ↓, s. 69–70.
- ↑ a b c Encyclopædia Britannica 2018 ↓.
- ↑ UNESCO ↓.
- ↑ a b c d Spathari 2001 ↓, s. 69.
- ↑ a b c d e f g h i j Spathari 2001 ↓, s. 70.
- ↑ Bury 2015 ↓.
- ↑ Atreusza Skarbiec, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2019-04-23] .
Bibliografia
- John Bagnell Bury: A History of Greece. Cambridge University Press, 2015. ISBN 978-1-108-08220-4. [dostęp 2019-04-23]. (ang.).
- Treasury of Atreus, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2019-04-23] (ang.).
- Atreusza Skarbiec, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2019-04-23] .
- Olga Psychogiou: Treasure of Atreus. [w:] Ministry of Culture and Sports [on-line]. 2012. [dostęp 2019-04-23]. (ang.).
- Elsie Spathari: Mycenae: A guide to the history and archeology. Athens: HESPEROS Editions, 2001. ISBN 960-8103-05-03. (ang.).
- UNESCO: Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns. [dostęp 2019-04-23]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- The Treasury of Atreus. [w:] The British Museum – Collection on-line [on-line]. [dostęp 2019-04-23]. (ang.).
- PWN: 3872196
- Britannica: topic/Treasury-of-Atreus
- Catalana: 0222283
- DSDE: Atreus'_skatkammer