Skorkowate
Forficulidae[1] | |||
Latreille, 1810 | |||
![]() Samica skorka pospolitego (Forficula auricularia) | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | stawonogi | ||
Gromada | owady | ||
Rząd | skorki | ||
Podrząd | Neodermaptera | ||
Infrarząd | Epidermaptera | ||
Parvordo | Eteodermaptera | ||
(bez rangi) | Eudermaptera | ||
Nadrodzina | Forficuloidea | ||
Rodzina | skorkowate | ||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Skorkowate (Forficulidae) – rodzina owadów uskrzydlonych zaliczanych do skorków (Dermaptera). Obejmuje prawie 500 gatunków o kosmopolitycznym zasięgu występowania.
Opis
Skorki te mają ciało wydłużone, nieco spłaszczone do prawie walcowatego[2], przeciętnie większe niż u kleszczankowatych, choć o podobnym zakresie rozmiarów[3]. Głowę charakteryzują czułki złożone z 10–15 członów[2]. Pokrywy (tegminy) mogą być dobrze wykształcone, skrócone, szczątkowe (zredukowane do łuskowatych klapek) lub całkiem nieobecne. Tylna para skrzydeł również może być w różnym stopniu rozwinięta albo całkowicie zanikła. Odnóża cechują się stopami pozbawionymi przylg między pazurkami oraz o trzecim członie zwykle walcowatym i w połowie tak długim jak pierwszy. Przysadki odwłokowe wykształcone są w zwykle symetryczne szczypce, których forma może być różnorodna[3]. U samic zwykle ramiona szczypiec są rozszerzone u nasady[2]. Narządy genitane samców są nieparzyste, pojedyncze[2][3], o słabo zeslerotyzowanych paramerach zewnętrznych. Najczęściej, zwłaszcza u Forficulinae i Diaperasticinae, występuje krótka virga o podstawie rozszerzonej w pęcherzyk nasadowy (łac. vesicula basalis)[3].
Występowanie
Rodzina kosmopolityczna[3]. W Europie odnotowano około 60 gatunków z tej rodziny. W Polsce stwierdzono występowanie 4 z nich: Anechura bipunctata, Apterygida media, kikutniczka pospolita i skorek pospolity[4] (zobacz też: skorki Polski).
Taksonomia i klasyfikacja
Rodzina została wyodrębniona przez Latreille’a w 1810 roku pod nazwą Forficulariae[5], zmienioną w 1829 przez Stephensa na Forficulidae. Typem nomenklatorycznym rodziny jest rodzaj Forficula. Zgodnie z zasadami ICZN autorem nazwy, pomimo użycia błędnej końcówki -ariae, zamiast -idae, pozostaje Latreille, a nie osoba, która dokonała korekty nomenklatorycznej[6].
Skorkowate grupowane są w podrodzinach[6]:
- Allodahliinae
- Ancistrogastrinae
- Anechurinae
- Diaperasticinae
- Forficulinae
- Neolobophorinae
- Opisthocosmiinae
- Skendylinae
Przypisy
- ↑ Forficulidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d Władysław Bazyluk: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XII: Skorki - Dermaptera. Warszawa: Polski Związek Entomologiczny, PWN, 1956.
- ↑ a b c d e Henrik Steinmann: Dermaptera: Eudermaptera II. Berlin, Nowy Jork: Walter de Gruyter, 1993, seria: Das Tierreich.
- ↑ Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007. ISBN 978-83-881470-7-4.
- ↑ P. A. Latreille: Considérations générales sur l'ordre naturel des animaux composant les classes des crustacés, des arachnides, et des insectes : avec un tableau méthodique de leurs genres, disposés en familles. Paryż: Schoell, 1810, s. 444.
- ↑ a b Michael S. Engel, Fabian Haas. Family-Group Names for Earwigs (Dermaptera). „American Museum Novitates”. 3567, s. 20, 2007. (ang.). (pdf)
- p
- d
- e
- królestwo: zwierzęta
- typ: stawonogi
- gromada: owady
- podgromada: uskrzydlone
- infragromada: nowoskrzydłe
- nadrząd: Polyneoptera
†Archidermaptera |
| ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
†Eodermaptera |
| ||||||||||||||||||
Neodermaptera |
|