Soczewica jadalna
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bobowce | ||
Rodzina | bobowate | ||
Podrodzina | |||
Rodzaj | soczewica | ||
Gatunek | soczewica jadalna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Lens culinaris Medik. Vorles. Churpfälz. Phys.-Ökon. Ges. 2:361. 1787[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych.
Rozmieszczenie geograficzne
Soczewica jadalna rośnie dziko w Grecji i niektórych państwach Azji Zachodniej, Środkowej i Kaukazu: Cypr, Afganistan, Irak, Izrael, Jordania, Liban, Syria, Turcja, Pakistan, Kazachstan, Tadżykistan, Turkiestan, Uzbekistan. Jest uprawiana w wielu krajach świata[4]. W Polsce jest uprawiana, rzadko dziczejąca (efemerofit)[5]. Obecnie głównymi rejonami jej uprawy są: Kanada (około 42% światowej produkcji), Indie, Turcja oraz USA (w sumie te cztery kraje wytwarzają ponad 80% światowej produkcji soczewicy)[6]
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Lens_culinaris_sl12.jpg/180px-Lens_culinaris_sl12.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Lens_culinaris_sl42.jpg/180px-Lens_culinaris_sl42.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Lens_culinaris_sl49.jpg/180px-Lens_culinaris_sl49.jpg)
- Łodyga
- Wzniesiona lub podnosząca się, czworokątna z podłużną bruzdą, rozgałęziająca się. Dorasta do wysokości 0,4 m, jest omszona.
- Liście
- Pierzasto-złożone, składające się z 3–7 par wąskoeliptycznych i omszonych listków. Górne liście zakończone są wąsem, za pomocą którego roślina chwyta się podpór.
- Kwiaty
- Wyrastają po 2–3 na długich szypułkach. Są drobne, niebieskiego koloru.
- Owoc
- Zwisający strąk o długości 8–15 mm. Zawiera 1–3 dość duże, płaskie nasiona o ostrych brzegach.
Zastosowanie
Z tym tematem związana jest kategoria: Potrawy z soczewicy.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Lens_culinaris_seeds.jpg/220px-Lens_culinaris_seeds.jpg)
Roślina uprawna z grupy roślin strączkowych. Uprawiana na smaczne i pożywne nasiona, które do spożycia nadają się po ugotowaniu. Można także wytwarzać z nich mąkę. Jest uprawiana także jako roślina pastewna.
Historia uprawy
Jest jedną z najdawniej uprawianych roślin. Najstarsze wykopaliska, w których znaleziono nasiona soczewicy pochodzą z ok. 9100 r. p.n.e., w północnym Iraku w miejscowości Jarmo ok. 7 tys. lat p.n.e., a na Ziemi Świętej 3000 lat p.n.e. Wzmiankowana jest w Biblii cztery razy. W Księdze Rodzaju (25,33–34) jest opis, jak Ezaw sprzedaje Jakubowi prawo swojego pierworództwa za miskę soczewicy. W drugiej Księdze Samuela (23,11), której akcja toczy się ok. 1000 lat p.n.e. jest werset: Była tam działka pola pełna soczewicy[7]. Jej nasiona były podstawą wyżywienia w starożytnym Egipcie, starożytnej Grecji i starożytnym Rzymie. Na ziemiach polskich uprawiana była już w neolicie[8].
Wartości odżywcze
|
|
|
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-26] (ang.).
- ↑ The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
- ↑ Germplasm Resources Information Network. [dostęp 2010-02-22].
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ FAOSTAT [online] [dostęp 2022-05-29] .
- ↑ Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
- ↑ Nowa Huta/pradzieje/neolit. [dostęp 2014-12-18].
- ↑ „16144, Lentils, pink or red, raw”. „USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 28, full version”, wrzesień 2015, wersja poprawiona maj 2016. Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych (USDA). (ang.). (zob. zarchiwizowany wyciąg HTML).
- ↑ a b (na podstawie USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 21), Lentils, pink, raw Nutrition Facts & Calories, [w:] Self Nutrition Data [online], Condé Nast. [dostęp 2016-09-29] .
- ↑ a b c Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.).
- ↑ a b Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 514-515. ISBN 978-83-200-5311-1.
- GND: 4167777-8
- Britannica: plant/lentil-plant
- SNL: linse_-_erteblomstart
- Catalana: 0120008
- BioLib: 39974
- EoL: 647510
- EUNIS: 171834
- Flora of China: 200012187
- Flora of North America: 200012187
- FloraWeb: 6833
- GBIF: 5350010
- identyfikator iNaturalist: 57305
- IPNI: 502201-1
- ITIS: 503364
- NCBI: 3864
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): ild-7784
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30001819-2
- Tela Botanica: 38239
- identyfikator Tropicos: 13021779
- USDA PLANTS: LECU2
- CoL: 6P8RY