Sole podwójne
Sole podwójne – sole mające w swojej strukturze przynajmniej dwa różne kationy bądź aniony. Powstają przez połączenie przynajmniej dwóch cząsteczek różnych soli prostych, które po wspólnej krystalizacji z roztworu wykazują odmienną od nich budowę sieci krystalicznej. Ulegają one jednak dysocjacji na proste jony składowe (w taki sam sposób jakby dysocjowały niezwiązane ze sobą sole proste), np. sól Mohra będzie dysocjowała według równania[1]:
- FeSO
4·(NH
4)
2SO
4·6H
2O ⇄ Fe2+
+ 2NH+
4 + 2SO2−
4 + 6H
2O
To odróżnia sole podwójne od soli kompleksowych[2], które dysocjują tworząc stabilne jony kompleksowe[1]. Solami podwójnymi mogą być sole organiczne, sole nieorganiczne oraz sole mieszane. Przykładem podwójnej soli mieszanej jest zieleń paryska (3Cu(AsO
2)
3·Cu(CH
3COO)
2)[3], natomiast dużą grupę podwójnych soli nieorganicznych stanowią ałuny o ogólnym wzorze M+
M3+
(A)2−
2·12H
2O (M – kation metalu, A – anion), np. ałun potasowy (KAl(SO
4)
2·12H
2O)[4]. Czasem wyróżnia się także m.in. sole potrójne, których przykładami są polihalit (2CaSO
4·MgSO
4·K
2SO
4·2H
2O) i etryngit (3CaO·Al
2O
3·3CaSO
4·32H
2O)[5].
Nazewnictwo soli podwójnych
Zobacz też: nomenklatura chemii nieorganicznej.
Sole podwójne powinny być nazywane zgodnie z nomenklaturą opracowaną przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC). Wzory i nazwy nieorganicznych soli podwójnych mogą być zapisywane w nomenklaturze stechiometrycznej, jak i nomenklaturze stosowanej dla związków addycyjnych[6]. W przypadku organicznych soli podwójnych pochodzących od kwasów wieloprotonowych nazwy mogą być tworzone zarówno w oparciu o preferowaną nomenklaturę IUPAC, jak i nomenklaturę ogólną[7].
Sole nieorganiczne[6] | ||
---|---|---|
Nomenklatura stechiometryczna | Nomenklatura związków addycyjnych | |
Opis |
|
|
Przykłady | KNa 4Cl(SO 4) 2 chlorek bis(siarczan) potasu tetrasodu | KCl·2Na 2(SO 4) chlorek potasu—siarczan sodu (1/2) |
KMgCl 3·6H 2O trichlorek magnezu potasu heksahydrat | KCl·MgCl 2·6H 2O chlorek magnezu—chlorek potasu–woda (1/1/6) | |
AlK(SO 4) 2·12H 2O bis(siarczan) glinu potasu dodekahydrat | Al 2(SO 4) 3·K 2SO 4·24H 2O siarczan glinu—siarczan potasu–woda (1/1/24) | |
Sole organiczne[7] | ||
Opis |
| |
Przykłady | K+ − OOC−CH 2−CH 2−COO− Na+ butanodian potasu sodu (PIN), bursztynian potasu sodu | NH+ 4 − OOC−CH 2−CH 2−CH 2−CH 2−COO− Na+ heksanodian amonu sodu (PIN), adypinian amonu sodu |
Na+ − OOC−CH 2−CH(−COOH)−CH 2−COO− K+ propano-1,2,3-trikarboksylan wodoru potasu sodu[a] (PIN) |
Uwagi
- ↑ Dla kwasów wieloprotonowych wskazanie pozostałego kwasowego wodoru odbywa się przez umieszczenie słowa „wodoru” (z odpowiednim przedrostkiem w razie potrzeby, np. di-) pomiędzy anionem a kationami.
Przypisy
- ↑ a b Amil KumarA.K. De Amil KumarA.K., A Text Book of Inorganic Chemistry, wyd. 9, New Delhi: New Age International, 2003, s. 86, ISBN 81-224-1384-6 .
- ↑ sole podwójne, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, WładysławW. Gajewski (red.), wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1966, s. 658, OCLC 864218327 .
- ↑ Sabina C.S.C. Grund Sabina C.S.C., KunibertK. Hanusch KunibertK., Hans UweH.U. Wolf Hans UweH.U., Arsenic and Arsenic Compounds, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, s. 23, ISBN 978-3-527-30385-4 (ang.).
- ↑ OttoO. Helmboldt OttoO. i inni, Aluminum Compounds, Inorganic, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, s. 5, ISBN 978-3-527-30385-4 (ang.).
- ↑ FranzF. Wirsching FranzF., Calcium sulfate, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, s. 5, ISBN 978-3-527-30385-4 (ang.).
- ↑ a b Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G. i inni, Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 12, 28, 40, 76, 81, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).
- ↑ a b Henri A.H.A. Favre Henri A.H.A., Warren H.W.H. Powell Warren H.W.H., Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 801–803, DOI: 10.1039/9781849733069, ISBN 978-0-85404-182-4 (ang.).
- J9U: 987007553421805171
- NE.se: dubbelsalt