Stanisław Sielański
Imię i nazwisko | Stanisław Nasielski | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 8 sierpnia 1899 | ||
Data i miejsce śmierci | 28 kwietnia 1955 | ||
Zawód | aktor | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Wajda%2C_Siela%C5%84ski%2C_Vogelfanger.jpg/220px-Wajda%2C_Siela%C5%84ski%2C_Vogelfanger.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/W%C5%82adys%C5%82awa_Ja%C5%9Bk%C3%B3wna_i_Stanis%C5%82aw_Siela%C5%84ski.png/220px-W%C5%82adys%C5%82awa_Ja%C5%9Bk%C3%B3wna_i_Stanis%C5%82aw_Siela%C5%84ski.png)
Stanisław Sielański, właśc. Szlama (Salomon) Nasielski, później również Stanisław Nasielski (ur. 8 sierpnia 1899 w Łodzi, zm. 28 kwietnia 1955 w Nowym Jorku) – polski aktor komediowy i artysta kabaretowy, przez dokumentalistów nazwany „mistrzem drugiego planu”.
Życiorys
Stanisław Sielański urodził się 8 sierpnia 1899[1][a] w Łodzi[3] jako Szlama Nasielski w żydowskiej rodzinie Bereka Abusza Nasielskiego (ur. 29 września 1860 w Łęczycy, zm. 1942 w Warszawie) oraz jego żony Sury (Sary) z Kamuszewiczów (ur. 10 października 1863 w Łodzi)[3].
Studiował na Uniwersytecie Warszawskim i w Warszawskiej Szkole Dramatycznej[1]. Od 1916 występował w rodzinnej Łodzi, następnie w Tomaszowie, by wkrótce przenieść się do Warszawy. W latach 1920–1921 ponownie mieszkał w Łodzi[3]. Sielański występował przede wszystkim w kabaretach, teatrach rewiowych i muzycznych (m.in. „Stańczyk”, „Olimpia”, „Morskie Oko” w latach 1928–1933, Cyrulik Warszawski), sporadycznie w rolach dramatycznych[1].
Największą popularność przyniosły mu role filmowe, choć zawsze pozostawał w cieniu wielkich amantów choćby Aleksandra Żabczyńskiego czy Eugeniusza Bodo. Grywał w komediach, przeważnie służących, szoferów, ekspedientów. Często bywał typem warszawskiego cwaniaka o złotym sercu. To właśnie głównie w filmach z jego udziałem pojawiały się gagi, dowcipy i żarty. Przez publiczność nazywany był „księciem komedii”[4].
Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 przekroczył granicę polsko-rumuńską. Z Rumunii wyjechał do Francji, gdzie do wiosny 1940 występował w Teatrze Polskim w Paryżu. Po zajęciu Paryża przez Niemców wyjechał z miasta[3], a w listopadzie 1940, przez Portugalię, wyemigrował do Nowego Jorku[3] i tam występował w Polskim Teatrze Artystów, w kabaretach oraz w telewizji. Po wojnie nie wrócił do Polski[1]. 28 maja 1951 roku złożył w sądzie wniosek o naturalizację[2].
Zmarł 28 kwietnia 1955 w Nowym Jorku[5][b][3]. Jan Lechoń, również nowojorski emigrant, tak o tym napisał w swoim Dzienniku[5]:
- 28 kwietnia
- (...) Umarł Staś Sielański, który jeszcze w niedzielę na moim wieczorze zdrów i wesół mówił (bardzo dobrze) różne błazeństwa w stylu „Qui Pro Quo” i czytał (bardzo źle) rozmowę Telimeny z Panem Tadeuszem. Wczoraj o 3 po południu spotkaliśmy się, aby załatwić różne związane z tym występem sprawy i wymienialiśmy zwykłe przy naszych spotkaniach żarty. Po południu skarżył się na ból ręki, ale doktor, zrobiwszy kardiogram, nie znalazł powodu do alarmu. Po czym Staś został sam w swoim, pożal się Boże, mieszkaniu i umarł samotnie i – wierzymy w to – bezboleśnie.
- (...)
- 1 maja
- (...) Pogrzeb Sielańskiego – jeszcze jedno uderzenie w łeb, jakby ktoś z góry chciał nam powiedzieć: „Patrz, durniu! Oto wasze życie i wasza emigrancka śmierć!”. (...) Sielański nie miał tu żadnej rodziny i za trumną szli obok siebie Rozmarynowski od braci aktorów i dr Aldon z Warszawy od braci-polskich Żydów.
W 1994 roku o Stanisławie Sielańskim zrealizowano film dokumentalny: Mistrz drugiego planu. Stanisław Sielański w reżyserii Tadeusza Pawłowicza i Zbigniewa Wawra[6].
Filmografia
|
|
Źródło: Filmpolski.pl[1].
Spektakle teatralne
- 1924: Skandal na scenie, „Stańczyk”
- 1924: Wesoła śmierć, „Stańczyk”
- 1927: Spiskowcy, „Olimpia”
- 1928: Klejnoty Warszawy, „Morskie Oko”
- 1931: Halo, Malicka i Sawan, „Morskie Oko”
- 1933: Rewia miłości, „Morskie Oko”
- 1933: Boccaccio, „Morskie Oko”
- 1936: Kot w worku, „Cyrulik Warszawski”
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f Stanisław Sielański w bazie filmpolski.pl
- ↑ a b Na podstawie kopii wniosku dostępnej na stronie ancestry.com (portal płatny); Selansky Stanley, Sąd w Nowym Yorku, wniosek nr 593 927. Wniosek zawiera nowojorski adres zamieszkania aktora: 36 E. 58th St., New York, NY.
- ↑ a b c d e f MarekM. Teler MarekM., Zanim Szlama vel Salomon stał się Stanisławem… Nieznana rodzina Stanisława Sielańskiego [online], Stare kino, 8 sierpnia 2020 [dostęp 2023-08-09] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-09] (pol.).
- ↑ Zofia Mozelowska: Stanisław Sielański nie miał wielu okazji, by udowodnić swój talent. Wojna przerwała jego karierę. [w:] WP Film [on-line]. Grupa WP, 2018-08-07. [dostęp 2020-10-02].
- ↑ a b Jan Lechoń: Dzienniki t. III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993, s. 611, 613.
- ↑ Mistrz drugiego planu. Stanisław Sielański w bazie filmpolski.pl
Bibliografia
- Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.
- Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy. Leksykon polskiej rozrywki 1944–1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
- Stanisław Sielański w bazie Filmweb
- Stanisław Sielański, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-04-09] .
- Stanisław Sielański w bazie IMDb (ang.)
- Stanisław Sielański na zdjęciach w bibliotece Polona
Linki zewnętrzne
- MarekM. Teler MarekM., Zanim Szlama vel Salomon stał się Stanisławem… Nieznana rodzina Stanisława Sielańskiego [online], Stare kino, 8 sierpnia 2020 [dostęp 2023-08-09] (pol.).