Stanisław Widacki
![]() Stanisław Widacki, płk (<1933) | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 27 kwietnia 1883 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | do 1933 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | |
Stanowiska | komendant korpusu kadetów |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Data urodzenia | 27 kwietnia 1883 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1940 | ||
Poseł na Sejm IV kadencji (II RP) | |||
Okres | od 1935 | ||
Prezydent Tarnopola | |||
Okres | od 1934 | ||
Poprzednik | |||
|
Stanisław Zygmunt Widacki (ur. 27 kwietnia 1883 w Bakowcach, zm. w kwietniu 1940 w Kijowie) – polski samorządowiec, działacz społeczny, polityk, poseł na Sejm w II RP IV kadencji (1935–1938), ostatni przedwojenny polski prezydent Tarnopola (1934–1939), pułkownik piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Plaque_to_Stanis%C5%82aw_Widacki_in_Jasna_G%C3%B3ra.jpg/240px-Plaque_to_Stanis%C5%82aw_Widacki_in_Jasna_G%C3%B3ra.jpg)
Był synem Jana[1] (1842–1906) i Emilii z Bigalów. Ukończył gimnazjum w Drohobyczu i studia filozoficzne na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Rozporządzeniem c. k. Rady Szkolnej Krajowej z dnia 13 września 1912 l. 13562/IV kandydat stanu nauczycielskiego Stanisław Widacki został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Tarnopolu. 14 września złożył przysięgę służbową[2].
W młodości działał w OMN „Zarzewie”, Drużynach Strzeleckich[3], Armii Polskiej. Był członkiem Towarzystwa Szkoły Ludowej, od 1912/1913 członkiem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych[4]. Był również aktywny w Stowarzyszeniu Młodzieży Rękodzielniczej im. Tadeusza Kościuszki.
Po wybuchu I wojny światowej w 1914 został powołany do armii austriackiej. Walczył na frontach rosyjskim i włoskim. Był trzykrotnie ranny i kontuzjowany. Od 1918 służył w Wojsku Polskim. Podczas wojny polsko-ukraińskiej uczestniczył w obronie Lwowa, a w trakcie wojny polsko-bolszewickiej w walkach na froncie małopolskim i litewsko-białoruskim[3].
W latach 1920–1921 pełnił służbę w Korpusie Kadetów Nr 2 w Modlinie na stanowisku komendanta. Od 1 czerwca 1921 jego oddziałem macierzystym był 24 pułk piechoty[5]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 266. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6]. W 1923 pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi na stanowisku szefa Oddziału V Sztabu, pozostając oficerem nadetatowym 6 pułku strzelców podhalańskich w Stryju[7]. W listopadzie 1924 został przeniesiony z 6 psp do 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi na stanowisko dowódcy I batalionu[8][9][10]. 1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 71. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11]. W październiku 1926 został przeniesiony z DOK IV do 40 pułku piechoty we Lwowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[12]. W czerwcu 1927 został przydzielony do Korpusu Kadetów Nr 1 we Lwowie na stanowisko komendanta[13][14][15]. 23 grudnia 1927 roku został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z pozostawieniem na dotychczas zajmowanym stanowisku[16]. 14 lutego 1929 otrzymał przeniesienie do 51 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Brzeżanach na stanowisko dowódcy pułku[3][17]. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 w korpusie oficerów piechoty[18]. Z dniem 31 sierpnia 1933 został przeniesiony w stan spoczynku[19].
Od 1934 do 1939 sprawował urząd prezydenta Tarnopola[20]. Mieszkał w Tarnopolu[21]. W 1935 został wybrany posłem na Sejm z listy państwowej 73 841 głosami z okręgu nr 61 (powiaty: tarnopolski, zbaraski i skałacki). W kadencji tej pracował w komisji budżetowej[22][23] . Prezes Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich w Tarnopolu[24]. W drugiej połowie lat 30. był członkiem zarządu oddziału Związku Oficerów Rezerwy RP[25]. W 1937 został wybrany wiceprezesem Związku Miast Małopolskich[26] i pełnił tę funkcję do 1939[27]. W lutym 1938 wyznaczony wiceprzewodniczącym okręgu tarnopolskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego[28].
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 następnego dnia został aresztowany przez NKWD w Tarnopolu[29]. W 1940 został zamordowany w więzieniu NKWD w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 41/2-31 oznaczony numerem 457)[1]. Na liście figuruje także Grzegorz Widacki (ur. 1893, także syn Jana)[1]. Ofiary tej zbrodni zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 5745[30]
- Krzyż Niepodległości (4 listopada 1933)[31][32]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1932)[33]
- Krzyż Walecznych[34]
- Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[35][36]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[34]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[34][21]
- Państwowa Odznaka Sportowa[34]
Życie prywatne
W 1918 roku ożenił się z Marią Teresą Lorfring[21] (Lorfing[37], ur. 1890 w Sokalu, zm. 1971 w Londynie[38]), z którą miał 2 dzieci: Marię (1920–1994) i Jacka (1922–1943). Braćmi ciotecznymi (synami siostry ojca, Rozalii) byli Izydor Modelski i Teofil Modelski (ten ostatni był profesorem historii)[37].
Zobacz też
- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej
- kampania wrześniowa
Przypisy
- ↑ a b c Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 104. [dostęp 2016-07-22].
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi c. k. Gimnazyum II. z językiem wykładowym polskin w Tarnopolu za rok szkolny 1912/1913. Tarnopol, 1913, s. 23.
- ↑ a b c Kolekcja VM ↓, s. 4.
- ↑ XXIX. Sprawozdanie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie za czas od 1. kwietnia 1912 do 31. marca 1913. 1913, s. 55.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 93, 940.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 31.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 89, 391, 401.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 120 z 12 listopada 1924 roku, s. 670.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 200, 344.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 270.
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 732.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 334.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 166.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 117, 165.
- ↑ Pożegnanie ppłka Widackiego. „Orlęta”, s. 7–8, Nr 1 z maja 1929. Korpus Kadetów Nr 1.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku. Dodatek Nr 1, s. 2.
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 79.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 18, 579.
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 126.
- ↑ Хто вони – «батьки» Тернополя?. poglyad.te.ua. [dostęp 2014-11-22]. (ukr.).
- ↑ a b c Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 791. reprint Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, 1984.
- ↑ Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1940 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 213.
- ↑ Biblioteka Sejmowa ↓.
- ↑ Rocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 214.
- ↑ Zamek zbarazki odbudowują oficerowie rezerwy. „Wschód”. Nr 6, s. 2, 20 marca 1936.
- ↑ Nowe władze Związku miast małopolskich. „Wschód”. Nr 59, s. 11, 10 września 1937.
- ↑ Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939, Warszawa 1939, s. 305.
- ↑ Nominacje w trzech okręgach Obozu Zjednoczenia Narodowego. „Wschód”. Nr 76, s. 2, 28 lutego 1938.
- ↑ Sławomir Kalbarczyk. Ukraińska Lista Katyńska. „Komentarze historyczne”, s. 54–55. Instytut Pamięci Narodowej.
- ↑ Kolekcja VM ↓, s. 1.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 255, poz. 273 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Lwowianie odznaczeni Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Wschód. Prasowa Agencja Informacyjna”, s. 1, Nr 424 z 8 listopada 1933.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 295 „za zasługi na polu organizacji wojska i przysposobienia wojskowego”.
- ↑ a b c d Na podstawie fotografii [1].
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- ↑ Kronika. „Orlęta”. Nr 4, s. 14, Grudzień 1928.
- ↑ a b Stanisław Widacki w Wielkiej genealogii Minakowskiego. [dostęp 2012-06-02].
- ↑ Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 21, s. 116, Grudzień 1971. Koło Lwowian w Londynie.
Bibliografia
- Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 791.
- Stanisław Zygmunt Widacki. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; sygn. I.482.20-1470 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-08-23].
- Stanisław Widacki – profil na stronie Biblioteki Sejmowej. [dostęp 2020-06-28].