Stefan Jarosz
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 14 października 1903 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 31 marca 1958 | ||
docent doktor nauk o Ziemi | |||
Specjalność: geografia | |||
Doktorat | 1932 | ||
Nauczyciel akademicki | |||
Uczelnia | Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Gedenkstein_Stefan_Jarosz.jpg/240px-Gedenkstein_Stefan_Jarosz.jpg)
Stefan Jarosz (ur. 14 października 1903 w Rozwadowie nad Sanem[1], zm. 31 marca 1958 w Warszawie) – polski geograf i podróżnik, krajoznawca, taternik, działacz ochrony przyrody[1].
Życiorys
Był synem Karola Jarosza (urzędnika sądowego) i Marii z domu Małeckiej. Ukończył I Gimnazjum w Nowym Sączu[2]. Działał na rzecz ochrony przyrody. Po studiach leśnych i geograficznych uzyskał w 1932 doktorat na podstawie pracy Badania geograficzno-leśne w Gorcach. Uczestniczył w trzech wyprawach do Ameryki Północnej (1927–1938). Inicjator utworzenia Związku Podhalan w Północnej Ameryce[3]. W czasie II wojny światowej pracował w 1940-1942 przymusowo w kamieniołomie w Łącku, w 1942 był leśniczym na Podhalu w Ludźmierzu, a w 1943-1945 nadleśniczym w Tatrach Polskich, w Nadleśnictwie Zakopane 1 z siedzibą w Jaszczurówce. Uczestniczył wtedy w działalności konspiracyjnej przeciwko okupantowi niemieckiemu i był to zarazem okres jego najżywszej działalności taterniczej; ze Stanisławem Siedleckim przeszedł on w 1943 pd.-wsch. ścianę Zamarłej Turni, a w 1944 pd. ścianę Żabiego Konia, w zimie zaś (12 III 1944) pn.-zach. ścianę Świnicy. W latach 1947–1952 wykładał na Uniwersytecie Poznańskim, a następnie na Uniwersytecie Warszawskim zostając w 1955 docentem. Pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza na Powązkach[4].
Niektóre prace:
- Parki narodowe i rezerwaty przyrody (1951)
- Krajobrazy Polski i ich pierwotne fragmenty (1954)
- Zarys ochrony przyrody (1955)
Był młodszym bratem Mieczysława (1886–1972) i Feliksa (ur. 1897), obu legionistów oficerów Wojska Polskiego, adwokatów i obrońców w procesach politycznych[5][6]; żonaty z Krystyną (1923–2014), z którą miał córkę Grażynę (ur. 1954, doktor mikrobiologii), oraz był wujem Janusza Szubera[7].
Upamiętnienie
Na jego cześć powstał „Rezerwat przyrody im. doc. dr. Stefana Jarosza” w obrębie Wolińskiego Parku Narodowego o powierzchni 9,68 ha.
Poeta Janusz Szuber opisał osobę Stefana Jarosza w utworze 69/17, wydanym w tomiku poezji pt. Powiedzieć. Cokolwiek z 2011[8].
Przypisy
- ↑ a b StanisławS. Zieliński StanisławS., Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci - pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 186 .
- ↑ Absolwenci. dlugosz.edu.pl. [dostęp 2017-12-22].
- ↑ ZPPA [online], zppa.org [dostęp 2017-11-26] (pol.).
- ↑ Stefan Jarosz na stronie Tatry-Zakopane
- ↑ Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Mieczysław Jarosz. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2017-12-22].
- ↑ Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Feliks Bronisław Jarosz. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2017-12-22].
- ↑ Andrzej Sulikowski: Epos sanocki Janusza Szubera. Szczecin: Volumina.pl, 2010, s. 21. ISBN 978-83-62355-59-4.
- ↑ Utwór Janusza Szubera pt. 69/17, zob. Janusz Szuber: Powiedzieć. Cokolwiek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011, s. 66-67. ISBN 978-83-08-04582-4.
- PWN: 3917053